Đhị muy cr’chăl doó bhrợ têng dzợ, nắc đhr’năng bơơn pay chuốh lất xanay đhị tu k’ruung Hương âng thị xã Hương Thuỷ lâng thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế xoọc dưr váih bấc k’rơ bhlầng. Apêê bhuông âng đơơng, bơơn pay chuốh lất xa nay bhrợ têng lứch công suất moọt hi dưm, bhrợ ha đha nuôr cắh choom bệch pị, toor k’ruung nắc hr’kấh lứch, p’loong zêng bhươn tược lâng đong xang âng đhanuôr đhị mị đắh toor k’ruung đác. Bha ar xrắ âng PV Lê Hiếu đhị miền Trung, a hêê đương xợơng.

            Tu k’ruung Hương c’nặt pa tệêt bhlưa apêê vel Tân Ba, Vỹ Dạ, chr’val Thuỷ Bằng lâng vel Hạ, chr’val Dương Hoà, cr’chăl đâu zập t’ngay vêy k’zệt bệê bhuông, xà lan xoọc pếch pay chuốh, k’xịa lấh mơ zr’lụ ta đoọng bhrợ têng. T’coóh Hoàng Anh Truyền, ắt đhị vel Tân Ba, chr’val Thuỷ Bằng, thị xã Hương Thủy đoọng năl: đhr’năng bơơn pay chuốh lất xa nay nắc dưr váih bấc k’rơ bhlầng tợơ bấc c’moo đâu. Apêê bhuông bơơn pay chuốh lất xa nay nắc buôn bhrợ têng đhị m’pâng hi dưm tước đấh ra diu đoọng g’đéch apêê cơ quan chức năng. Lalăm a hay k’bhúh liên ngành ch’mệêt lêy rợơng nhâm bhlầng nắc apêê vêy pa đhêy bhrợ têng đhị muy cr’chăl. T’coóh Hoàng Anh Truyền moon, đhị dâng m’pâng c’xêê chô ooy đâu, đhr’năng bơơn pay chuốh lất xa nay nắc dưr váih bấc k’rơ cớ.

            Ha dang đhr’năng pay chuốh k’xịa tước toor cơnh đâu nắc cóh t’tun đong zi cung ha cập, đong zi ch’ngai tợơ zr’lụ pay chuốh nắc mơ 20m. Bêl cắh ngai ắt cóh đong, lướt pa bhrợ zêng nắc apêê bơơn pay tước grịa đong, bêl vêy ngai ắt cóh đong nắc apêê pay tợơ ch’ngai lấh.

            Bhiệc pay chuốh lất xa nay nắc cắh muy bhrợ bil tệêm ngăn nắc dzợ hr’kấh k’tiếc toor k’ruung đác, bhrợ cắh liêm tước đong ắt, bhươn tược lâng bhrợ nha nhự tước môi trường. cr’chăl đăn đâu, đhanuôr ma mông cóh tu k’ruung Hương ơy pa gơi đơn tước apêê cơ quan chức năng đoọng t’đang apêê trôông dấc đắh đhr’năng pay chuốh lất xa nay cóh toor k’ruung bhrợ hr’kấh k’tiếc, váih bấc râu cắh liêm crêê tước pr’ắt tr’mông âng đhanuôr… t’coóh Trương Thế Phù, ắt đhị vel Vĩ Dạ, chr’val Thuỷ Bằng, thị xã Hương Thuỷ mốp loom:

            Nắc tợơp tợơ 11h hi dưm nắc a tếh apêê đoọng máy dziếu pay chuốh, bhrợ cắh liêm tước đong xang âng đhanuôr, nha nhự bhlầng cắh vêy đác ộm, hi dưm nắc đh’riêng máy xưl k’uốh pa bhlầng, bhrợ cắh liêm tước pr’ắt tr’mông văn hoá âng đhanuôr. Đợ bhuông bơơn pay chuốh lất xa nay nắc lấh 30 bhuông, công an tỉnh ơy đấc ooy đâu đương goon nắc apêê vêy pa đhêy, ha dợ đhị bêl công an chô nắc apêê bhrợ têng cớ cơnh c’xu. Nâu kêi, mị đắh toor k’ruung zêng hr’kấh tợơ 5-10m.

            T’coóh Phan Văn Đáng, Chánh Thanh tra Sở Tài nguyên lâng Môi trường tỉnh Thừa Thiên Huế đoọng năl: Tợơ c’moo 2015 tước nâu kêi, đơn vị ơy toọm lấh 100 tu bhiệc bơơn pay chuốh lất xa nay lâng pazêng zên nắc lấh 400 ức đồng:

            Bhiệc pa zưm bhrợ têng nắc dzợ lưm bấc râu k’đháp, pa bhlầng nắc đăh chính quyền vel đong đhị vêy chuốh crêê apêê tông pay nắc lêy bhrợ têng đh’rứah, bhrợ têng đoong rợơng nhâm, Tu mơ chu k’bhúh câp chr’hoong đắh đâu bhrợ têng nắc apêê tước toor đắh tốh bhrợ têng, lưm bấc râu k’đháp. Tu cơnh đếêc nắc lêy pazưm bhrợ têng bhlưa apêê vel đong, đoọng lêy ch’mệêt đhr’năng bơơn bhrợ liêm ta níh.

            Xọoc đâu, cóh k’ruung Hương vêy k’ha riêng pr’loọng đong đhanuôr ma mông lâng bhiệc bơơn pay chuốh, bấc ngai nắc lưm tr’mung tr’méh k’đháp đha rựt bhlầng. Cr’chăl đăn đâu, apêê zr’lụ chuốh đoọng bơơn pay cóh k’ruung Hương nắc ơy cấp đoọng ha pêê doanh nghiệp. Apêê pr’loọng đong kiêng moọt bơơn pay nắc chroọt đoọng zên. Tu cơnh đếêc, bấc bhuông apêê tông moọt bơơn pay tợơ m’pâng k’ruung đác. Râu đâu nắc bhrợ ha bhiệc k’đhợơng lêy chuốh lất xa nay cóh tu k’ruung Hương lưm bấc râu k’đháp lấh. Thiếu tá Dương Chí Hiếu, Phó trưởng Phòng Cảnh sát c’lân gp’rang c’lâng đác, Công an tỉnh Thừa Thiên Huế đoọng năl:

            Bơơn pay chuốh cóh m’pâng k’ruung đác pa bhlầng nắc cóh k’ruung Hương, nâu đoo nắc đhr’năng cắh ơy pa đhêy đhị k’bhúh a zi bhrợ têng nắc đhị bấc k’rung ma nuýh k’rong bhrợ têng. Đhr’năng bơơn pay chúôh cóh m’pâng k’ruung đác nắc ơy n’léh đhr’năng bấc k’rơ cớ.

            Lâng đhr’năng bơơn pay chuốh lất xa nay dưr váih cớ lâng bấc k’rơ cơnh đâu, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế nắc ơy k’đươi moon apêê ngành chức năng lâng UBND zập chr’hoong, thị xã t’bhlầng ch’mệêt lêy, toọm bhrợ rợơng nhâm đhr’năng nâu. Nắc ơy tước bêl tỉnh Thừa Thiên Huế lêy bhrợ têng rợơng griing lấh mơ lâng zập apêê toon bhrợ lất xa nay, pa chô râu tệêm ngăn đoọng ha k’ruung Hương lâng đhanuôr ắt mamông cóh toor k’ruung xoọc toong t’ngay hi dưm bil cha bil bếch.

Tái diễn tình trạng khai thác cát sạn trái phép trên sông Hương

                                     PV Lê Hiếu/VOV-Miền Trung

Sau một thời gian tạm lắng, tình trạng khai thác cát sỏi trái phép ở thượng nguồn sông Hương thuộc địa phận thị xã Hương Thuỷ và thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên-Huế lại tái diễn. Các ghe thuyền khai thác cát sạn trái phép hoạt động hết công suất  vào ban đêm khiến người dân mất ăn mất ngủ, bờ sông xói lở, cuốn trôi vườn tược và nhà cửa hai bên bờ sông. Bài viết của PV Lê Hiếu thường trú tại Miền Trung.

Thượng nguồn sông Hương đoạn giáp ranh giữa các thôn Tân Ba, Vỹ Dạ, xã Thủy Bằng và thôn Hạ, xã Dương Hòa, thời điểm này mỗi ngày có hàng chục chiếc thuyền, xà lan ồ ạt hút cát sạn lấn ra ngoài khu vực được cấp phép. Nhiều thuyền dí vòi hút vào tận bờ, gây náo loạn cả khúc sông. Ông Hoàng Anh Truyền, ở thôn Tân Ba, xã Thủy Bằng, thị xã Hương Thủy cho biết: Tình trạng khai thác cát sỏi trái phép diễn ra liên tục từ  nhiều năm nay. Các thuyền khai thác cát sỏi trái phép thường khai thác từ giữa khuya đến sáng sớm để tránh sự kiểm tra của cơ quan chức năng. Trước đây lực lượng liên ngành truy quét ráo riết nên đã giảm hẳn một thời gian. Ông Hoàng Anh Truyền than thở, khoảng nửa tháng trở lại đây, tình trạng khai thác cát sạn trái phép lại gia tăng trở lại.

Nếu tình trạng hút cát sạn lấn vào bờ như thế này thì chắc chắn nhà em sau này sẽ sập, nhà em còn cách khoảng 20 mét. Khi mình đi làm thì họ làm vào sát bờ đến  khi mình ở nhà thì họ làm ra ngoài.

            Việc khai thác cát sỏi trái phép không chỉ gây mất an ninh trật tự mà còn gây sạt lở bờ sông, ảnh hưởng nhà cửa, vườn tược và gây ô nhiễm môi trường. Thời gian gần đây, người dân sống ở thượng nguồn sông Hương gửi đơn đến các cơ quan chức năng kêu cứu về nạn khai thác cát sạn ven bờ sông gây sạt lở, ảnh hưởng đến các công trình dân sinh… Ông Trương Thế Phù, ở thôn Vĩ Dạ, xã  Thủy Bằng, thị xã Hương Thủy nêu bức xúc:

Bắt đầu 11 giờ đêm trở lên thì đò nó chạy lên rầm rầm mà họ làm rất là nhiều, ảnh hưởng đến tình hình của người dân là không có nước uống và đêm hôm thì gây tiếng ồn rất là nhiều ảnh hưởng đến đời sống văn hóa của người dân. Số mà khai thác trái phép phải trên 30 đò trở lên, công an tỉnh lên đây gác thì tình hình lắng dịu xuống, nhưng khi công an về thì cũng vậy thôi. Bây giờ 2 bên bờ sông lở từ 5-10 mét cả.

Ông Phan Văn Đáng, Chánh Thanh tra Sở Tài ngyên và Môi trường tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết: Từ năm 2015 đến nay đơn vị  đã xử lý hơn 100 vụ khai thác cát trái phép với tổng số tiền hơn 400 triệu đồng:

Việc phối hợp trong công tác xử lý vẫn đề này cũng rất  khó khăn nhất là chính quyền địa phương nơi có nguồn cát để các đối tượng khai thác thì phải vào cuộc và phải có tiếng nói chung, vì lực lương cấp huyên bên này khi ra quân thì họ chuyển sang ranh giới bên kia, cũng gặp khó khăn. Bởi vậy phải phối hợp giữa các địa phương để kiểm soát tình hình khai thác.

Hiện trên sông Hương có hàng trăm hộ dân chuyên sống bằng nghề khai thác cát sạn, đa phần cuộc sống còn khó khăn. Thời gian gần đây, các mỏ khai thác cát sạn trên sông Hương đã được cấp cho các doanh nghiệp. Hộ cá thể khi vào mỏ khai thác thì phải đóng tiền. Vì vậy, nhiều tàu thuyền lén lút khai thác cát sỏi ở lòng sông. Điều này khiến việc ngăn chặn nạn khai thác cát sỏi trái phép ở thượng nguồn sông Hương trở nên khó khăn hơn. Thiếu tá Dương Chí  Hiếu, Phó trưởng Phòng Cảnh sát Giao thông đưởng thủy, Công an tỉnh Thừa Thiên-Huế cho biết:

Khai thác cát sỏi lòng sông đặc biệt là trên tuyến sông Hương, đây là vấn đề nóng không chỉ dừng ở lực lượng anh em chúng tôi mà rất nhiều lực lượng. Tình hình khai thác cát sỏi lòng sông đã có dấu hiệu quay trở lại.

Trước tình trạng khai thác cát sạn trái phép tái diễn ồ ạt, UBND tỉnh Thừa Thiên-Huế đã chỉ đạo các ngành chức năng và UBND các huyện, thị xã tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm tình trạng này. Đã đến lúc tỉnh Thừa Thiên Huế cần mạnh tay hơn  với các trường hợp cố tình vi phạm, trả lại sự yên bình cho sông Hương và  người dân sống ven bờ đang ngày đêm mất ăn mất ngủ./.