Nắc t’nơơm buôn chóh, buôn k’rang lêy, liêm glặp lâng j’niêng bhrợ cha âng đhanuôr acoon cóh, bấc c’moo đâu, apuung êêl nắc ơy váih t’nơơm ta bil ha ul pa xiêr đha rựt đoọng ha đhanuôr đhị chr’hoong K’bang, tỉnh Gia Lai. C’nắt t’ruíh “ jưn jứah xay moon h’cơnh choom bhrợ cha” t’ngay đâu, đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah chấc năl đắh t’nơơm a puung êêl nâu ấ!

        Tợơ c’moo 2008, a noo Đinh Văn Xoay ắt đhị chr’val Sơn Lang, chr’hoong K’bang, tỉnh Gia Lai ơy chóh luúc 1ha t’nơơm apuung êêl cóh dứp t’nơơm bời lời. cơnh đếêc, zập c’moo pr’loọng đong a noo vêy pa xoọng bh’nơơn bh’rợ tước k’zệt ức đồng. Bhiệc chóh luúc nâu vêy bấc râu liêm choom, n’jứah  zêl oó đoọng h’kấh k’tiếc, n’jứah zư đác đoọng ha k’tiếc, ha dợ bời lời nắc bhrợ đh’ngợp đoọng ha apuung êêl ha dưr. Đươi vêy cơnh đếêc nắc cóh đhăm chóh, pr’loọng đong a noo Xoay vêy bơơn 2 râu bh’nơơn, tr’mung tr’méh pr’loọng đong ha dưr liêm lấh.

        Đươi dua tợơ t’ nơơm bời lời, chóh t’nơơm apuung êêl, mị đắh zêng vêy ấng chô bh’nơơn. T’nơơm apuung êêl nâu doó bấc zên bhrợ têng, doó bil bấc g’lếêh cơnh pazêng t’nơơm công nghiệp lơơng. T’nơơm n’đoo chệêt, đanh nắc col lơi đoọng áih, đoọng chắt váih cớ. muy c’moo bơơn pay 2 chu, c’xêê 6 lâng 8. muy c’moo bơơn dâng 40-50 ức đồng. tợơ bêl vêy t’nơơm sa nhân, tr’mung tr’méh pr’loọng đong tệêm ngăn lấh. a cu nắc pa zay  bhrợ chóh râu t’nơơm nâu.

        Lalăm a hay, pr’loọng đong a noo Đinh Văn Hdăn ắt đhị chr’val Sơn lang vêy lấh 1ha m’pâng cà phê lâng lấh 2ha bời lời bhrôông, đhơ cơnh đếêc nắc pr’ắt tr’mông dzợ lưm zr’nắh k’đháp. Lấh 3 c’moo chóh đh’rứah apuung êêl lâng bời lời, cà phê, tr’mung tr’méh pr’loọng đong ơy tr’ló n’căr tr’xăl n’hang, tu vêy pa xoọng bh’nơơn 100 ức đồng. cắh muy k’rang zập đoọng 2 ch’nắc ca coon cha học đhị Huế, nắc dzợ vêy pa xoọng pr’đươi pr’dua đoọng bhrợ têng. A noo Đinh Văn Hdăn moon:

        Apuung âng đhanuôr chóh nắc chr’nắp zên ếp lấh, ha dợ a puung êêl nâu kêi bh’nơơn dal bhlầng, chr’nắp cung dal. T’piing lâng bhrợ râu lơơng nắc chóh t’nơơm nâu doó lấh g’lếêh, chóh xang, lêy k’rang 2-3 chu. C’moo đâu pr’loọng đong cu chóh pa xoọng 1ha, c’moo t’tun nắc chóh cớ 1-2ha t’nơơm apuung êêl nâu

        T’nơơm apuung êêl bơơn Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Duyên Hải Nam trung bộ đoọng tợơp chóh đhị chr’val Sơn Lang, chr’hoong K’bang, tỉnh Gia Lai tợơ c’moo 2008. lâng 3ha xoọc tr’nợơp, t’nơơm apuung êêl chắt váih liêm choom bhlầng cóh k’tiếc đhị đâu. Đắh lơơng, apuung êêl buôn k’rang lêy, doó bấc bha ruy pa hư, tu cơnh đếêc nắc đhanuôr buôn chóh lúc cóh dứp gâm âng crâng cắh cợ dứp gâm âng t’nơơm bời lời bhrôông. Lâng chr’nắp xoọc đâu dâng 25 r’bhầu đồng 1kg cr’liêng t’mêê, 120 r’bhầu đồng/1kg cr’liêng goóh, apuung êêl ơy chroi k’rong đoọng ha bhiệc ta bil ha ul pa xiêr đha rựt đhị vel đong. T’coóh Dương Quốc Điệp, Phó chủ tịch chr’val Sơn Lang, chr’hoong K’Bang moon:

        T’nơơm apuung êêl chắt váih liêm choom bhlầng đhị k’tiếc cóh đâu, âng chô bh’nơơn tệêm ngăn. T’nơơm chr’nóh nâu liêm glặp lâng c’năl âng đhanuôr Ba-na, âng chô bh’nơơn tệêm ngăn, pa xiêr đha rựt đoọng ha đhanuôr acoon cóh. Xoọc đâu, ting cơnh đhr’năng lalua, ting chr’nắp âng tư thương 1ha bơơn dâng 60-70 ức đồng. c’moo 2015, chr’val vêy c’lâng bh’rợ nắc chóh ta bhứah cớ 17ha, chóh luúc lâng t’nơơm bời lời bhrôông. Cóh cr’chăl ha y nắc a zi bhrợ ta bhứah cớ cr’noọ bh’rợ nâu

        Lâng râu liêm choom đắh bh’nơơn tr’mung tr’méh lâng đhr’năng chóh bhrợ apuung êêl lêy t’hước nắc râu t’nơơm chóh t’mêê, vêy mặ zooi đhanuôr acoon cóh đhị Gia Lai z’lấh đha rựt./.