Gia Lai: Xay moon đhr’năng bol chr’na đha nắh bấc manuýh.
Thứ hai, 00:00, 28/09/2015

Cóh pazêng t’ngay c’xêê bêl đêếc ahay, cóh tỉnh Gia Lai ta luôn dưr váih đhr’năng bol chr’na đha nắh bấc manuýh, bhrợ k’ha riêng manuýh lướt pa dứah ooy bệnh viện. Bha lâng nắc pazêng chu bol chr’na đha nắh nắc lứch dưr váih cóh zr’lụ đhanuôr acoon cóh, tu bhrợ t’váih nắc cha đắh lêệ a ọc, a tứch crêê pr’lúh cắh cậ tu zêệ bhrợ cắh crêê cơnh. Bha ar xrặ: Xay moon đhr’năng bol chr’na đha nắh bấc manuýh cóh Gia Lai âng Nguyễn Thảo – PV Đài p’rá VN ắt đhị zr’lụ Tây Nguyên xay truíh ooy đhr’năng n’nâu. Đhanuôr lâng pr’zớc đh’rứah đương xơợng.

 Xang lấh 7 t’ngay bol chr’na đha nắh đhị bhiệc bhan bơơn k’díc k’điêl cóh bhươl cr’noon, a noo H’Lel ( đhanuôr Ba Na) ắt cóh cr’noon Clơơng, chr’val Trang, chr’hoong Đắc Đoa ( tỉnh Gia Lai) xay truíh: Pr’loọng đông t’coóh H’Lưng lêệng 4 p’nong a ọc, bhrợ têng 2 cơnh, muy nắc địa muy nắc zêệ lâng pazêng râu r’véh. Ha dzợ n’hang âng a ọc nắc đoọng zêệ bhrợ x’roong lâng prị. Pazêng chr’na đha nắh n’nâu nắc vêy ta zêệ tơợ ra diu t’ngay l’lăm, đươi lứch tước ooy t’ngay t’tun. Ting pấh cóh 2 t’ngay bhiệc bhan, a noo H’Lel đh’rứah lâng 2 p’nong k’coon lâng 4 cha nắc ch’chau lướt mót ooy bệnh viện lâng đhr’năng k’ăy nắc k’ăy luônh, pa zruáh, k’tá. A noo H’lel prá:

Zêệ chr’na đha nắh muy chu pay đớc cóh r’piing. Bún nắc đớc cóh ngoài, cắh vêy ta t’puýh cớ. đhơ cha tơợ ra diu tước đhâng, doọ váih rạu rị. Cóh ha bu bún ng’cha đớp xơợng k’dụa, chô ooy đông nắc zập ngai k’ăy lứch. Zập ngai công chô đơơng đoọng ha k’coon, ta đhi ting cha, chr\val Hnol, Kon Chiêng công vêy manuýh k’ăy, chr’val Kđăng công vêy, chr’val Glar công vêy.

Bhịêc bhan n’nâu vêy k’dâng 400 cha nắc ta mooi, nắc tước 135 cha nắc manuýh ta ha lâng p’niên k’tứi lướt pa dứah ooy bệnh viện tu bol chr’na đha nắh. pr’căn Đỗ Thị Chiên, Phó trưởng trạm y tế chr’val Trang xay moon, đợ manuýh crêê bol chr’na đha nắh n’nâu nắc lứch ta mooi tước pấh bhiệc bhan cóh ha dum t’tun, bêl chr’na đha nắh k’nặ ma íh ặ. Xang bêl dưr váih bol chr’na đha nắh, cơ quan chức năng ơy tước ch’mêết lêy, xay moon rau tu dưr váih nắc tu zêệ bhrợ, zư đớc chr’na đha nắh cắh crêê cơnh. Pr’căn Đỗ Thị Chiên, Phó trưởng trạm y tế chr’val Trang prá:

Apêê đoo zêệ bhrợ đhị t’pêếh k’tiếc, cắh liêm crêê. Đợ pr’chớh, zêệ bhrợ ting cơnh bh’rợ âng apêê đoo, tr’lúc lâng p’lêê prị, a riết, xang n’nắc đợ r’véh âng apêê đoo zêệ bhrợ nắc buôn pa bhlâng u ma íh. Bh’rợ zư lêy âng apêê đoo công cắh liêm crêê, a pêê đoo đớc lơi cơnh đêếc, cắh vêy tủ chriêết, cắh t’góp… P’niên nắc apêê p’cắn vắc chr’na đha nắh k’độ ooy a xậ đớc đoọng p’niên cha.

Ting cơnh Trung tâm Y tế chr’hoong Đăk Đoa, bấc c’moo đăn đâu, dưr 3 chu bol chr’na đha nắh bấc manuýh. Trung tâm ơy ta luôn bhrợ têng bh’rợ pa choom đoọng ha cán bộ y tế cơ sở ooy bh’rợ zư nhâm mâng rau liêm sạch âng chr’na đha nắh; ta đang moon apêê cán bộ y tế chr’val ch’mêết lêy đhr’năng zêệ bhrợ chr’na đha nắh đhị bhiệc bhan…p’too pa choom đhanuôr zêệ bhrợ, zư đêếc crêê cơnh. Hân đhơ cơnh đêếc, đhanuôr acoon cóh nắc dzợ zêệ bhrợ cơnh đơ ty ahay, cắh liêm sạch, tu cơnh đêếc dzợ dưr váih đhr’năng bol chr’na đha nắh bấc manuýh. T’coóh Đỗ Chí Hùng, Phó Giám đốc Trung tâm Y tế chr’hoong Đắk Đoa prá:

Rau zazum âng pazêng chu bol chr’na đha nắh nắc dưr váih cóh bấc manuýh, bấc bhlâng nắc cóh đhanuôr acoon cóh, tu bhrợ têng bhiệc bhan. Xang bêl bol chr’na đha nắh, azi lêy, apêê đoo zêệ bhrợ chr’na đha nắh cắh lấh liêm crêê. Vêy đợ chr’na đha nắh chrộ pa bhlâng, pa bhlâng nắc đợ chr’na đha nắh vêy đhr’năng k’nặ ma íh ặ. Tu cơnh đêếc nắc dưr váih bh’rợ cắh pr’đoọng cơnh đêếc.

L’lăm đêếc mơ bơr pêê t’ngay, muy bh’rợ bol chr’na đha nắh bấc manuýh công dưr váih đhị cr’noon Buôn Uar, chr’val Chư Đrăng, chr’hoong Krông Pa. Pr’loọng đông t’coóh Ksor Sơri ( manuýh Ja-rai) bhrợ têng bhiệc bhan, lêệng muy p’nong c’roóc xoọc pa zruáh lấh muy pâng c’xêê đoọng zêệ bhrợ đha nắh ha ta mooi. Cóh t’tun, 103 cha nắc cóh pazêng 110 cha nắc ta mooi tước pấh bhiệc bol chr’na đha nắh, tước pa dứah ooy bệnh viện.

Ting cơnh Chi cục trưởng Chi cục liêm crêê chr’na đha nắh tỉnh Gia Lai, tơợ tr’nơớp c’moo tước nâu cơy cóh vel đông dưr váih 4 chu bh’rợ bol chr’na đha nắh bhrợ 1 cha nắc chêết lâng 300 cha nắc n’lơơng crêê k’ăy. Tu nắc cha đắh lêệ âng bh’năn crêê pr’lúh cắh cậ zêệ bhrợ cắh liêm crêê, cắh crêê cơnh. Đoọng g’đéch đhr’năng n’nâu choom dưr váih cớ, t’coóh Nguyễn Văn Đang, Chi cục trưởng  Chi cục liêm crêê chr’na đha nắh tỉnh Gia Lai moon:

Chi cục liêm crêê chr’na đha nắh tỉnh Gia Lai ơy vêy bha ar p’too moon ooy đhanuôr đhị zr’lụ tỉnh nắc cắh choom cha đắh lêệ bh’năn crêê pr’lúh cắh cậ lấh chêết đoọng zêệ bhrợ chr’na đha nắh. rau bơr cậ nắc cắh choom đươi chr’na đha nắh ơy đanh ta zêệ bhrợ cắh cậ chr’na đha nắh ơy ta zêệ ha dzợ ta zư đớc cắh liêm crêê. A cu ta đang moon đhanuôr bêl cha đắh nắc n’năl gít đợ chr’na đha nắh n’nắc tơợ ooy lâng h’cơnh ta zêệ bhrợ, bhrợ têng cơnh ooy đoọng pa xiêr đhr’năng bol chr’na đha nắh.

 

GIA LAI: CẢNH BÁO TÌNH TRẠNG NGỘ ĐỘC THỰC PHẨM TẬP THỂ

 

 

 Vừa qua, ở tỉnh Gia Lai liên tục xảy ra nhiều vụ ngộ độc thực phẩm tập thể, khiến hàng trăm người phải nhập viện. Đáng lưu ý là, các vụ ngộ độc đều xảy ra ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, mà nguyên nhân là do ăn phải thịt gia súc mắc bệnh hoặc do chế biến, bảo quản thực phẩm không đúng cách. Bài “Cảnh báo tình trạng ngộ độc thực phẩm tập thể ở Gia Lai” của Nguyễn Thảo - PV Đài TNVN thường trú tại khu vực Tây Nguyên đề cập thực trạng này. Mời quý vị và các bạn cùng nghe.

Sau 1 tuần bị ngộ độc thực phẩm tại tiệc cưới trong xóm, anh H’Lel (dân tộc Ba Na) ở làng Blơng, xã Trang, huyện Đăk Đoa (tỉnh Gia Lai) kể lại: Gia đình ông H’Lưng làm thịt của 4 con lợn, chia thành 2 phần; một phần nướng, một phần nấu với các loại rau, củ, quả. Còn xương lợn dùng để nấu canh với thân cây chuối. Toàn bộ thức ăn được nấu từ sáng hôm trước, dùng đến hết ngày hôm sau. Tham gia trọn vẹn 2 ngày tiệc, anh H”Lel cùng 2 con và 4 đứa cháu phải nhập viện với các triệu chứng: đau bụng, tiêu chảy, nôn ói. Anh H’Lel nói:

  “Nấu (thức ăn) một lần, để trên gác. Bún để ở ngoài, không có nấu lại. Cứ ăn từ sáng đến trưa, không bị gì. Buổi chiều bún ăn chua chua, về nhà là bị hết. Ai cũng đem về lo cho cháu, cho em, xã Hnol, Kon Chiêng cũng bị, xã Kđăng cũng bị, xã Glar cũng bị.”

Tiệc cưới này có khoảng 400 khách, thì có tới 135 người lớn và trẻ nhỏ phải nhập viện vì ngộ độc thực phẩm. Bà Đỗ Thị Chiên, Phó trưởng trạm y tế xã Trang cho biết, những người ngộ độc đều là khách tham dự bữa tiệc tối hôm sau, khi thức ăn đã có những biểu hiện mất an toàn vệ sinh. Sau khi sự việc xảy ra, cơ quan chức năng đến kiểm tra, xác định nguyên nhân là do cách chế biến, bảo quản thực phẩm không an toàn. Bà Đỗ Thị Chiên, Phó trưởng trạm y tế xã Trang nói:

 “Người ta nấu tập trung trên nền đất, không có đảm bảo. Những món súp, nấu theo phong tục của người ta, lẫn với trái chuối, cây chuối, rồi những cái lá của người ta thì dễ làm thức ăn ôi thiu. Cách bảo quản của người ta thì chưa đảm bảo, họ cứ để như thế thôi, chưa có tủ lạnh hay có gì che đậy cho sạch sẽ. Trẻ con thì có một số bà mẹ múc thức ăn ra một cái lá gì đó, lá chuối cho trẻ em ăn.”

Theo Trung tâm Y tế huyện Đăk Đoa, mấy năm gần đây, liên tiếp xảy ra 3 vụ ngộ độc thực phẩm tập thể. Trung tâm đã thường xuyên tổ chức tập huấn cho cán bộ y tế cơ sở về công tác đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm; yêu cầu cán bộ y tế xã giám sát việc chế biến thức ăn các tiệc hiếu, hỷ; nhắc nhở bà con chế biến, bảo quản thực phẩm hợp vệ sinh. Tuy nhiên, bà con dân tộc thiểu số vẫn chế biến thực phẩm theo thói quen, không đảm bảo vệ sinh, nên vẫn xảy ra các vụ ngộ độc thực phẩm tập thể. Ông Đỗ Chí Hùng, Phó Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Đăk Đoa nói:

  “Đặc điểm chung của các vụ ngộ độc thực phẩm đó là xảy ra tập thể, chủ yếu ở người đồng bào (dân tộc thiểu số) do tổ chức tiệc cưới hay những lễ tiệc khác. Sau các vụ ngộ độc, chúng tôi thấy được, họ tự tổ chức nấu ăn, việc đảm bảo trong cái thực phẩm chưa tốt. Có những thức ăn để rất nguội, đặc biệt có những thức ăn đã có dấu hiệu ôi thiu rồi. Do vậy để xảy ra những vụ việc đáng tiếc như vậy.”

Trước đó vài ngày, một vụ ngộ độc thực phẩm tập thể tượng tự cũng xảy ra tại Buôn Uar, xã Chư Đrăng, huyện Krông Pa. Gia đình ông Ksor Sơri (dân tộc Ja-rai) tổ chức đám cưới, mổ con bò bị bệnh tiêu chảy hơn nửa tháng để đãi khách. Hậu quả, 103 trong tổng số 110 khách tham dự tiệc bị ngộ độc thực phẩm, phải nhập viện điều trị.

Theo Chi cục trưởng Chi cục An toàn Vệ sinh Thực phẩm tỉnh Gia Lai, từ đầu năm đến nay ở địa phương đã xảy ra 4 vụ ngộ độc thực phẩm tập thể làm 1 người chết và hơn 300 người khác bị ảnh hưởng. Nguyên nhân chủ yếu là do ăn phải thịt gia súc mắc bệnh hoặc do chế biến, bảo quản thực phẩm không đúng cách. Nhằm tránh tình trạng này tiếp diễn, ông Nguyễn Văn Đang, Chi cục trưởng Chi cục An toàn Vệ sinh Thực phẩm tỉnh Gia Lai khuyến cáo:

  “Chi cục An toàn Vệ sinh Thực phẩm tỉnh Gia Lai đã có văn bản cảnh báo đối với người dân trên địa bàn tỉnh là tuyệt đối không được sử dụng gia súc, gia cầm bị bệnh hoặc bị chết để chế biến thực phẩm. Thứ hai là không sử dụng thực phẩm đã qua chế biến hoặc thực phẩm đang trong giai đoạn chế biến mà để kéo dài thời gian không được bảo quản đúng quy định. Tôi khuyên bà con khi sử dụng thực phẩm, phải đảm bảo thực phẩm có nguồn gốc xuất xứ và chế biến thực phẩm theo quy trình, làm sao để hạn chế tình trạng ngộ độc thực phẩm xảy ra.”

 

 

 

Tags:

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC