Cóh cr’chăl zêl prúh a rập Mỹ, Đài P’rá Việt Nam âi ting vêy t’rúih phát thanh p’too moon a rập, pa xul lâng p’rá Anh, pa chắp tước apêê quân nhân Mỹ bêl đêếc xoọc ting moọt tông pay k’tiếc k’ruung Việt Nam. Bhứah lấh mơ, bấc t’rúih phát thanh lâng p’rá Anh âng Đài apêê c’moo 50, 60, 70 âng thế kỷ l’lăm, cóh đêếc vêy t’rúih phát thanh p’too a rập, âi p’têệt lâng đh’nớc âng muy phát thanh viên chr’nắp la lay- A dích Trịnh Thị Ngọ. Bêl đêếc, cóh song âng Đài, a dích Trịnh Thị Ngọ pay  bút danh nắc Thu Hương, n’đhơ cơnh đêếc n’đắh Mỹ, đh’nớc a dích nắc Hana- Đài Hà Nội. A dích Trịnh Thị Ngọ c’moo đâu âi 85 c’moo, n’đhơ cơnh đêếc bấc râu bh’rợ, bấc t’rúih ooy Đài a dích công dzợ hay ghít. Nâu câi nắc t’ruíh trúih ooy a dích Trịnh Thị Ngọ- Thu Hương- Hana cóh bấc c’moo pa bhrợ đhị Đài P’rá Việt Nam. Đha nuôr lâng pr’zớc đh’rứah đương xơợng

Đợ râu xa nul n’nắc ki nắc đoo muy c’nặt cóh t’rúih phát thanh p’rá Anh âng Đài P’rá Việt Nam bấc c’moo 60 âng thế kỷ l’lăm, âng a dích Trịnh Thị Ngọ biên tập lâng xay prá. C’moo 1955, a dích Ngọc bh’dzang moọt ooy Đài P’rá Việt Nam đhị râu xay moon âng muy cha nắc pr’zớc cơnh lâng pa chắp nắc chroi đoọng ooy t’rúih phát thanh p’rá Anh âng đài bêl đêếc xoọc pa bhlâng kiêng. C’la đoo nắc ca coon âng muy đong ca van chắp kiêng k’tiéc, tơợ dzợ tứi tước dưr pậ cóh Hà Nội, a dích ta luôn học trường Phpá lâng học p’rá Anh. A dích chắp kiêng p’rá Anh đhị pr’hát Anh lâng điện ảnh Mỹ- đợ râu chr’nắp văn hoá cắh vêy t’coong c’noong. Moọt ooy Đài bhrợ phát thanh viên p’rá Anh la lua nắc râu t’nil tr’nơợp ha râu dưr pậ banh âng a dích. Cóh đêếc, a dích Ngọ tơợp pa cắh z’hai xay prá apêê tin, bài lâng p’rá Anh- pa bhlâng la lay lâng p’rá Anh buôn xay prá đhị c’xu, nắc ng’cơnh choom đoọng ma nứih xơợng bơơn năl đợ chr’nắp âng apêê cr’liêng xa nay bơơn xay trúih đhị bhr’ươr p’rá lâng moon p’ghít ting cr’liêng ting n’juông. Đài công âi k’đươi muy bơr chuyên gia chô pa choom đoọng p’xoọng ha dích lâng a dích xay moon alua, a đoo âi bơơn pa choom p’xoọng pa bhlâng bấc râu tơợ đâu:

Vêy p’rá Anh nắc acu tước Đài pa bhrợ pa bhlâng u buôn. N’đhơ cơnh đêếc choom moon c’rơ g’lêếh tr’nơợp nắc âng apêe chuyên gia pa choom đoọng pa bhlâng bấc. Cắh muy đọc pa crêê bhr’ươr nắc dzợ đọc tin crêê tin, t’rúih trúih crêê t’rúih trúih, xay moon crêê bhr’ươr xay moon. Bấc apêê râu đêếc vêy cơnh la lay cơnh.

Bấc ngai xơợng đài tơợ apêê k’tiếc k’ruung Đông Nam Á, apêê k’tiêc sk’ruung Bắc Âu xơợng t’rúih phát thanh đối ngoại lâng p’rá Anh âng Đài P’rá Việt Nam âi xay moon, chắp kiêng bhr’ươr đọc Thu Hương- Trịnh Thị Ngọ. n’đhơ cơnh đêếc  choom tước c’moo 1965, bêl Cục Địch vận âng Quân đội Việt Nam pa zum bhrợ têng lâng Đài bhrợ g’lúh phát thanh la lay pa chắp tước quân nhân Mỹ xoọc ặt cóh miền Nam Việt Nam. Bele đêếc, bhr’ươr đọc âng adích nắc ha dợ pa bhlâng bơơn k’rang tước lấh mơ c’xu. Cơnh xang  g’lúh phát sóng tr’nơợp âng t’rúih, cóh đài phát thanh Hoa Kỳ âi xay moon: Hà Nội đoọng muy cha nắc  phát thanh viên pân đil vêy bhr’ươr liêm cha ngoor đoọng p’dơng t’bếch c’bhúh lính Mỹ cóh miền Nam. Xang n’nắc cắh năl hâu tu n’đắh Mỹ t’đang a dích nắc “ Ha-na âng Hà Nội”. lâng đh’nớc Ha-na p’têệt lâng t’rúih. T’rúih tr’nơợp nắc đhêêng dâng 6 phút lâng c’nặt t’rúih “ trúih t’rúih k’tứi lâng lính Mỹ”, p’têệt ooy muy t’rúih ga mắc lấh, r’dợ ha dưr bhrợ tước 30 phút. A dích Ngọ ting pấh biên tập lâng k’đhơợng bhrợ bấc bhlâng nắc bh’rợ đọc. bhr’ươr đọc n’nắc cắh muy lướt moọt ooy loom ma nứih cơnh lâng râu liêm pr’hay, nắc dzợ xay moon liêm ghít đợ xa nay chr’nắp đoọng ha quân nhân ặt n’đắh tốh, cơnh lâng cr’noọ cr’niêng apêê đoo đơớh bơơn năl g’lúh tông pay k;tiếc cóh Việt Nam nắc g’lúh bhrợ têng mốp lệt, đha nuôr Mỹ cắh kiêng, tơợ đêếc vêy bh’rợ liêm crêê.

Đợ nâu ahay, bấc nhà báo k’tiếc k’ruung n’lơơng t’moóh a dích xơợng ng’cơnh ooy bêl đọc đợ t’rúih n’nắc, a dích ơơi: bêl đêếc acu cắh choom la lấh thân mật tu acu xoọc pa prá lâng  a rập âng k’tiếc k’ruung cu, n’đhơ cơnh đêếc acu moon muy cơnh bhrơợng lâng nắc đợ xa nay âng t’rúih, xa nay n’nắc pay tơợ apêê báo chí âng Mỹ. T’coóh Trần Vĩnh An bêl đêếc nắc Phó Ban Apêê t’rúih Đối ngoại âng Đài P’rá Việt Nam trúih, quân nhân Mỹ ting pấh cóh miền Nam Việt Nam bêl đêếc pa bhlâng kiêng xơợng bhr’ươr đọc âng a dích, kiêng luôn apêê t’rúih phát thanh p’too a rập âng hêê. T’coóh An trúih:

A moó Ngọ đọc đợ g’lúh phát thanh p’too lính Mỹ lâng bêl đêếc báo chí Mỹ, lính Mỹ đớc đoọng ha moó n’nắc đh’nớc Ha – na. đh’riêng p’rá âng a moó pa bhlâng chr’nắp. a moó nắc ma nứih đh’nui tr’út, liêm ta níh, đọc pa bhlâng chuẩn, đhi noo cóh Ban zấp ngai zêng chắp nhêr.

A dích Ngọ âi p’têệt a đay lâng t’rúih, p’têệt lâng bấc bh’rợ âng Đài P’rá Việt Nam. Cóh Đài, a dích âi bơơn lum Ava Hồ moọt bêl ha dum, cắh bhr’nêy Ava tước lum lêy apêê cán bộ nhân viên pa bhrợ ha dum. Cóh Đài, a dích âi ha der loom bêl lêy tơợ p’loọng phòng thu lêy ghít muy bêê bhuông păr Mỹ ha tộ tu crêê cha rắh óih âng hêê cóh apêê t’ngay Hà Nội crêê glâm bom c’moo 1972. Cóh Đài, a dích âi đh’rứah lâng zấp ngai ma tơơi đhấc đoọng yêm têêm ha sóng…. Zấp râu dưr váih đhôn, c’léh, đợ râu cắh mơ choom ha vil cóh loom luônh adích. N’đhơ cơnh đêếc bhui har lấh mơ  nắc đoo t’ngay 30/4/1975, bêl ava đọc tin chiến thắng. k’dâng lêy zấp râu t’bhlâng, zấp râu hy sinh âng pa zêng đha nuôr âi bơơn pa chô dưm lâng bh’rợ pa chô miền nam- pa zum k’tiếc k’ruung, cóh đêếc vêy râu chroi đoọng âng Đài, âng đợ phát thanh viên cơnh a dích:

Xa nay tin p’rá Anh pa xul moọt 5 giờ ha bu. T’ngay đêếc, nắc đoo t’rúih tin tr’nơợp pa xul ooy k’tiếc k’ruung tin chiến thắng. acu nắc ma nứih đọc, moọt cóh phòng thu đọc tíh luôn. Bêl lơơng nắc đọc thu l’lăm ha dợ pa xul cớ, ha dợ t’ngay đêếc nắc đọc tin tíh luôn. Acu đọc nắc: Sài Gòn âi bơơn pa chô, miền Nam âi bơơn pa chô zấp prang. Acu pa bhlâng bhui har âi  đọc tin chiến thắng ha bơơn.

Miền Nam bơơn pa chô, c’moo 1976, tu pr’loọng đong,  a dích Trịnh Thị Ngọ cắh dzợ pa bhrợ cóh Đài  P’rá Việt Nam xang k’noỌ 21 c’moo pa bhrợ. Moọt ooy thành phố HCM ặt ma mông, a dích công dzợ đương hơnh t’mooi tước lum lâng t’moóh ooy Đài, ooy bhr’ươr đọc Ha-na. bấc ngai cóh apêê n’nắc nắc phóng viên cóh k’tiếc hêê lâng k’tiếc k’ruung n’lơơng. ặt prá lâng a dích, záp ngai buôn bơơn lêy râu mâng loom, bhréh k’rơ ặt đhộ cóh đha nui tr’út pa bhlâng Việt Nam, râu đêếc âi pa cắh cóh bhr’ươr đọc âng a dích. Lướt z’lấh lang p’niên c’moor cơnh lâng ma nứih liêm  lí bhlô li bhlốp lâng pr’đơợ pr’loọng odng z’zăng ca van, bấc c’lâng bhrợ bhiệc doó ga lêếh ga lêêng lấh, n’đhơ cơnh đêếc tước nâu câi, a dích Ngọ công dzợ moon ghít, chơớih pay bhrợ bhiệc cóh Đài P’rá Việt Nam năc smuy quyết định crêê bhlâng cóh lang đoo. A dích Ngọ moon:

Đọc p’rá Anh nắc muy râu bh’rợ chắp kiêng. Lâng xang n’nắc, acu xơợng đhị bấc bêl phát thanh nắc acu bơơn trực tiếp  đọc nắc acu năl âi crêê chơớih pay bh’rợ. acu chắp kiêng lâng bh’rợ âi đơơng đoọng ha cu bấc râu bhui har. Acu vêy xrắ cóh muy hồi ký âng Đài nắc: Ha dang vêy cớ muy lang, nắc acu công dzợ chơớih pay bhrợ phát thanh viên âng Đài P’rá Việt Nam.

Choom moon, cóh lịch sử âng Đài P’rá Việt Nam, bấc bhr’ươr đọc cơnh a dích Trịnh Thị Ngọ- Thu Hương- Hana cắh muy chroi đoọng bhrợ t’váih c’rơ âng truyền thông, âng phát thanh nắc dzọ chroi đoọng đơơng âng Việt Nam tước lâng bha lang k’tiếc, đoọng pr’zớc chr’ớh zấp ooy bh’nhăn chắp kiêng lâng chắp hơnh Việt Nam

  Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, Đài Tiếng nói Việt Nam từng có chương trình phát thanh địch vận, phát bằng tiếng Anh, hướng vào các quân nhân Mỹ khi đó đang tham chiến ở Việt Nam. Những chương trình phát thanh bằng tiếng Anh của Đài những năm 50, 60, 70 của thế kỷ trước, trong đó có chương trình phát thanh địch vận, đã gắn liền với tên tuổi của một phát thanh viên đặc biệt- bà Trịnh Thị Ngọ. Lúc đó, trên sóng của Đài, bà Trịnh Thị Ngọ lấy bút danh Thu Hương, nhưng với phía Mỹ, tên bà là Hana - Đài Hà Nội. Bà Trịnh Thị Ngọ năm nay đã 85 tuổi, nhưng những kỷ niệm, những câu chuyện về Đài bà vẫn nhớ như in. Sau đây là câu chuyện về bà Trịnh Thị Ngọ - Thu Hương - Hana trong những năm công tác tại Đài Tiếng nói Việt Nam. Mời bà con và các bạn cùng nghe

 Những âm thanh vừa rồi là một đoạn trong chương trình phát thanh tiếng Anh của Đài Tiếng nói Việt Nam những năm 60 của thế kỷ trước, do bà Trịnh Thị Ngọ biên tập và thể hiện. Năm 1955, bà Ngọ bước chân vào Đài Tiếng nói Việt Nam qua lời giới thiệu của một người bạn với suy nghĩ góp phần vào chương trình phát thanh tiếng Anh mà Đài lúc đó đang rất cần. Bản thân là con một nhà tư sản yêu nước, từ nhỏ đến lớn ở Hà Nội, bà luôn học trường Pháp và học tiếng Anh cũng của người bản xứ. Bà yêu tiếng Anh qua âm nhạc Anh và điện ảnh Mỹ- những giá trị văn hóa không biên giới. Vào Đài làm phát thanh viên tiếng Anh thực sự đánh dấu sự trưởng thành của bà. Ở đó, bà Ngọ bắt đầu tập thể hiện các tin bài bằng tiếng Anh- rất khác so với tiếng Anh giao tiếp, phải làm sao để người nghe hiểu được ý nghĩa của những thông điệp được truyền đi qua cách phát âm và nhấn nhá câu chữ. Đài cũng đã mời một số chuyên gia về huấn luyện cho bà và bà thừa nhận mình đã học thêm được rất nhiều từ đây:

Có tiếng Anh rồi thì tôi đến Đài làm việc rất thuận tiện. Nhưng phải nói bước đầu công của các chuyên gia đào tạo rất lớn. Không những đọc cho đúng giọng mà còn đọc tin ra tin, câu chuyện ra câu chuyện, bình luận ra bình luận. Những cái đó có đặc thù riêng. Cho nên có những người Việt Nam tiếng Anh rất giỏi nhưng nói người ta không hiểu, vì đọc không đúng action tonic.).

Nhiều thính giả từ các nước Đông Nam Á, các nước Bắc Âu nghe chương trình phát thanh đối ngoại bằng tiếng Anh của Đài Tiếng nói Việt Nam đã phản hồi, yêu thích giọng đọc Thu Hương- Trịnh Thị Ngọ. Nhưng phải đến năm 1965, khi Cục Địch vận của Quân đội nhân dân Việt nam hợp tác với Đài làm buổi phát thanh riêng hướng tới quân nhân Mỹ đang ở miền Nam Việt Nam. Khi đó, giọng đọc của bà mới được quan tâm đặc biệt hơn lúc nào khác. Ngay sau buổi phát sóng đầu tiên của chương trình, trên đài phát thanh Hoa Kỳ đã thông tin: Hà Nội cho một nữ phát thanh viên giọng ngọt ngào để ru ngủ lính Mỹ ở miền Nam. Rồi không hiểu sao phía Mỹ gọi bà là “Ha-na của Hà Nội”. Và cái tên Ha-na gắn liền với chương trình. Chương trình ban đầu chỉ khoảng 6 phút với mục “Câu chuyện nhỏ nói với binh sỹ Mỹ”, gắn vào một chương trình lớn hơn, dần dần nâng lên thành 30 phút. Bà Ngọ tham gia biên tập và phụ trách chủ yếu phần đọc. Giọng đọc đó không chỉ đi vào lòng người bằng sự ngọt ngào, truyền cảm mà còn mạch lạc, khúc chiết phân tích những thông tin cần thiết cho quân nhân ở phía đối phương, với mong muốn họ sớm nhận ra cuộc chiến ở Việt Nam là cuộc chiến phi nghĩa, nhân dân Mỹ phản đối, từ đó có động thái thích hợp.

Sau này, nhiều nhà báo nước ngoài hỏi bà cảm thấy thế nào khi đọc những chương trình đó, bà trả lời rằng: Khi đó tôi không thể quá thân mật vì tôi đang nói với đối phương của đất nước tôi, nhưng tôi nói một cách thuyết phục bằng chính những thông tin của chương trình, thông tin đó lấy từ chính báo chí Mỹ.  Ông Trần Vĩnh An khi đó là Phó Ban Các chương trình Đối ngoại  của Đài Tiếng nói Việt Nam kể, quân nhân Mỹ tham chiến ở miền Nam Việt Nam khi đó rất mê giọng đọc của bà, mê luôn các chương trình phát thanh địch vận của ta. Ông An kể lại:

Chị Ngọ đọc những buổi phát thanh binh vận cho lính Mỹ và lúc bấy giờ báo chí Mỹ, lính Mỹ đặt cho chị ấy biệt danh là Ha-na. Tiếng nói của chị ấy rất có tác dụng. Chị ấy là người hiền lành, nghiêm chỉnh, đọc rất chuẩn, anh em trong Ban ai cũng mến.).

Bà Ngọ đã gắn mình với chương trình, gắn với những sự kiện của Đài Tiếng nói Việt Nam. Ở Đài, bà đã được gặp Bác Hồ vào một buổi tối, Bác bất ngờ đến thăm các cán bộ nhân viên làm việc đêm. Ở Đài, bà đã nghẹn ngào, xúc động khi nhìn từ cửa phòng thu ra thấy rõ ràng một chiếc máy bay Mỹ bổ nhào vì trúng tên lửa của ta trong những ngày Hà Nội bị ném bom năm 1972. Ở Đài, bà đã cùng mọi người đi sơ tán để bảo toàn làn sóng…Tất cả trở thành những dấu ấn, những kỷ niệm không bao giờ phai trong tâm trí của bà. Nhưng vui hơn cả và xúc động hơn cả là ngày 30 tháng 4 năm 1975, khi bà đọc tin chiến thắng. Dường như tất cả những nỗ lực, những hy sinh của cả dân tộc đã được đền đáp bằng giải phóng miền Nam- thống nhất đất nước, trong đó có sự góp phần của Đài, của những phát thanh viên như bà:

Bản tin Tiếng Anh phát vào lúc 5h chiều. Hôm đó, đó là bản tin đầu tiên phát đi nước ngoài tin chiến thắng. Tôi là người đọc, vào trong phòng thu đọc thẳng luôn. Mọi hôm thì đọc thu vào để phát đi phát lại, còn hôm đó là đọc tin thẳng luôn. Tôi đọc là: Sài Gòn đã được giải phóng, miền Nam đã được giải phóng hoàn toàn. Tôi rất vui, đọc tin chiến thắng mà.).

Miền Nam giải phóng, năm 1976, vì lý do gia đình, bà Trịnh Thị Ngọ chuyển công tác khỏi Đài Tiếng nói Việt Nam sau 21 năm làm việc. Vào Thành phố Hồ Chí Minh sinh sống, bà vẫn tiếp khách đến thăm và hỏi chuyện về Đài, về giọng đọc Ha-na. Phần đông trong số đó là phóng viên trong và ngoài nước. Tiếp xúc với bà, mọi người dễ dàng nhận thấy sự kiên định, mạnh mẽ ẩn trong sự dịu dàng, nhẹ nhàng rất Việt Nam, điều đó đã thể hiện trong chính giọng đọc của bà. Đi qua thời thanh xuân với vẻ đẹp rạng ngời và điều kiện gia đình khá giả, nhiều cơ hội việc làm đỡ vất vả hơn, nhưng đến tận bây giờ, bà Ngọ vẫn khẳng định, chọn vào làm việc ở Đài Tiếng nói Việt Nam là một quyết định đúng đắn nhất trong cuộc đời. Bà Ngọ nói:

Đọc tiếng Anh là một niềm đam mê. Và sau đó, tôi cảm thấy qua những buổi phát thanh mà mình được trực tiếp đọc thì tôi đúng là đã chọn đúng nghề. Mình yêu thích và nghề đã đem lại cho tôi nhiều niềm vui. Tôi có viết trong một hồi ký của Đài là : Nếu như có một đời thứ 2, thì tôi vẫn chọn làm phát thanh viên của Đài Tiếng nói Việt Nam.).

Có thể nói, trong lịch sử của Đài Tiếng nói Việt Nam, những giọng đọc như bà Trịnh Thị Ngọ- Thu Hương- Hana không chỉ góp phần làm nên sức mạnh của truyền thông, của phát thanh mà còn góp phần đưa Việt Nam đến với thế giới, để bạn bè năm châu thêm yêu mến vả cảm phục Việt Nam./.

-----------------