Coh k’tiêc k’ruung hêê, pân đil acoon coh vêy lâh 7 ưc cha năc, bơơn k’noọ 50% ma nưih acoon coh. Ha dang cơnh l’lăm a hay, pân đul acoon coh ta luôn ăt đhị c’bhuh ta bhuch da dô, năc t’mêê đâu, Việt Nam bơơn Liên hợp quốc xay moon 1 coh 10 k’tiêc k’ruung xơợng bhrợ liêm bhlâng cr’noọ xa nay ooy bhrợ pa dưr ma mơ mr’cơnh bhlưa pân jưih pân đil lâng pa đơp quyền ha pân đil lâng p’niên n’đil coh apêê cr’noọ xa nay pa dưr nhâm mâng. Đhị bâc vel đong zr’lụ đha nuôr acoon  coh, bh’rợ zư x’mir lêy lâng ha dưr dal pr’đơợ chr’năp ha pân đil âi lâng xooc vêy c’lâng dưr liêm. Cơnh chr’val Ngọc Chiến, chr’hoong Mường La, tỉnh Sơn La, zâp c’xêê muy chu, c’bhuh xay truih n’đăh dân số lâng kế hoạch hóa pr’loọng đong lâng zư x’mir lêy c’rơ n’niên ca coon âng chr’val năc tr’xăl tươc apêê vel p’too moon. A moó Nguyễn Thúy An, cán bộ y tế chr’val Ngọc Chiến, chr’hoong Mường La xay moon:“ Zâp c’xêê năc a zi vêy vaih pa choom p’têêt pa zum ooy apêê g’luh tiêm chủng pa choom đoọng dinh dưỡng ha pêê acoon. R’dợ năc dha nuôr tr’xăl c’năl, apêê đoo ma đơơng âng ca coon tươc tiêm lâng xơợng apêê pa choom đoọng công bâc.”

  Cơnh lâng đợ pr’đhang xay bhrợ coh cấp cơ sở cơnh coh chr’val Ngọc Chiến, chr’hoong Mường la, tỉnh Sơn La đh’rưah lâng apêê chính sách y tế, tươc đâu, bh’rợ bơơn đươi dua ooy y tế âng pân đil acoon coh âi vêy bâc râu tr’xăl liêm. Âi vêy lâh 70% pân đil acoon coh bơơn khám ca coon coh luônh zâp c’xêê, lâh 98% đha nuôr acoon coh vêy thẻ báo hiểm y tế.

Đh’rưah lâng bh’rợ zư x’mir lêy lâng ha dưr dal đhr’năng bơơn đươi dua apêê quyền chr’năp ha pân đil acoon coh, muy bơr coh apêê râu quyết định xơợng bhrợ ma mơ mr’cơnh bhlưa pân jưih pân đil lâng ha dưr dal pr’đơợ chr’năp ha pân đil acoon coh năc bhrợ ha pêê đoo ting pâh ooy apêê bh’rợ bhrợ cha, ha dưr dal pr’đơợ chr’năp ooy tr’mông âng pân đil coh pr’loọng đong.

Đhị tỉnh Nghệ An, lâh đhị bh’rợ bhrợ pa dưr apêê pr’dhang, zâp câp hội pân đil tỉnh âi k’rong p’too moon pân đil ting pâh Đề án zooi đoọng pân đil tơơp bhrợ cha. Đề án bơơn t’đang t’pâh râu ting pâh âng bâc ơl pân đil cơnh lâng lâh 2.000 cr’noọ. p’căn Nguyễn Thị Thanh Hương, Phó Chủ tịch Hội Liên Hiệp Pân đil chr’hoong Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An đoọng năl:“ Bêl xơợng bhrợ đề án pân đil tơơp bhrợ cha năc a zi xay bhrợ bêl tr’nơơp công pa bhlâng zr’năh k’đhap. N’đang xang 1 cr’chăl năc a đhi a moó công vêy râu tr’xăl ooy c’năl. A đhi a moó ting pâh hợp tác ting t’ngay ting bâc. N’đhơ năc pr’đhang tơơp bhrợ cha căh âi la lua bơơn đợ bh’nơơn dal, n’đhang tr’nơơp zooi ha đhi amoó năl ghit lâh ooy bh’rợ tơơp bhrợ cha lâng ma năl bhrợ c’la coh pr’ăt tr’mông pr’loọng đong.”

Đhị pr’đơợ apêê bh’nơơn âi mă bơơn bhrợ pa dưr ma mơ mr’cơnh bhlưa pân jưih pân đil lâng ha dưr dal pr’đơợ chr’năp ha pân đil, coh đêêc vêy pân đil acoon coh năc cớ cr’noọ xa nay bơơn Đảng, Nhà nước hêê pa ghit tươc coh bhrợ pa dưr lâng xơợng bhrợ chính sách. Bh’rợ xa nay pa dưr tr’mông tr’meh pr’ăt tr’nơt zr’lụ đha nuôr acoon coh lâng da ding ca coongc r’chăl 2021-2030 âi đơc đoọng la lay dự án số 8 ha bh’rợ xơợng bhrợ ma mơ mr’cơnh pân đil pân jưih lâng xay bhrợ đợ xa nay chr’năp cơnh lâng pân đil lâng p’niên n’đil. Dự án âng Trung ương Hội Liên hiệp Pân đil Việt Nam k’đhơợng bhrợ pa dưr, pa zum đh’rưah lâng Ủy ban Acoon coh xay bhrợ têng. P’căn Hoàng Thị Hạnh, Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Acoon coh đoọng năl:“ Ủy ban Acoon coh âi pa zum lâng Hội Liên hiệp Pân đil Việt Nam đoọng xay bhrợ đề án. L’lăm năc choom xay moon n’hâu hân cơnh lâng pân đil acoon coh năc dự án n’nâu xay moon tươc. Năc đoo xa nay c’năl ooy pân jưih pân đil, ooy bhrợ t’vaih pr’đơợ đoọng ha pân đil acoon coh bơơn đươi dua apêê dịch vụ bâc lâh, ooy y tế, ooy p’too pa choom, ooy bh’rợ chr’năp t’bil lơi cr’noọ căh crêê đoọng pân đil acoon coh choom ting pâh zâp râu bh’rợ vel đong. Lâng Ban cán sự Đảng, Ủy ban Acoon coh công âi mr’cơnh xay moon lâng apêê Bộ, ban, ngành crêê tươc bh’rợ xay bhrợ Đề án ga măc chủ trương Nhà nước năc vêy p’têêt pa zum xa nay pân jưih pân đil coh bâc dự án n’lơơng coh bh’rợ xa nay.”

Cơnh lâng chính sách lâng c’lâng bh’rợ liêm ghit, dự án bơơn p’rơơm vêy zư x’mir lêy ting t’ngay ting liêm choom lâh mơ ha pân đil lâng p’niên n’đil acoon coh, đh’rưah ha dưr dal lâh mơ pr’đơợ chr’năp ha c’bhuh n’nâu bhrợ pa dưr ma mơ ha zr’lụ dha nuôr acoon coh./.

Nâng cao vị thế phụ nữ dân tộc thiểu số

                                                                 (VOV4)

Phụ nữ dân tộc thiểu số được xem là nhóm đối tượng yếu thế trong quá trình phát triển. Cũng bởi vậy, việc thúc đẩy bình đẳng giới và nâng cao vị thế cho phụ nữ dân tộc thiểu số là mục tiêu luôn được Nhà nước, và các địa phương quan tâm. Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết với phụ nữ và trẻ em là một trong 10 dự án trong chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế xã hội vùng dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 – 2030.  

Ở nước ta, phụ nữ dân tộc thiểu số có hơn 7 triệu người, chiếm gần 50% người dân tộc thiểu số. Nếu như trước đây, phụ nữ dân tộc thiểu số luôn nằm trong nhóm yếu thế. Mới đây, Việt Nam đã được Liên Hợp Quốc đánh giá là 1 trong 10 quốc gia thực hiện tốt nhất mục tiêu về thúc đẩy bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ và trẻ em gái trong các mục tiêu phát triển bền vững. Tại nhiều địa phương vùng dân tộc thiểu số, việc chăm lo và nâng cao vị thế cho phụ nữ đã và đang có nhiều bước tiến. Như ở xã Ngọc Chiến, huyện Mường La, tỉnh Sơn La, mỗi tháng một lần, tổ tuyên truyền dân số kế hoạch hóa gia đình và chăm sóc sức khỏe sinh sản của xã lại luân phiên tới các bản tuyên truyền. Chị Nguyễn Thúy An, cán bộ y tế xã Ngọc Chiến, huyện Mường La chia sẻ: “Hàng tháng thì chúng tôi sẽ có thể lồng ghép vào những buổi tiêm chủng tư vấn dinh dưỡng cho các con. Dần dần thì bà con thay đổi, họ tự nguyện đưa con đến tiêm  và nghe tư vấn cũng đông.”

Với những mô hình triển khai ở cấp cơ sở như ở xã Ngọc Chiến, huyện Mường La, tỉnh Sơn La cùng với các chính sách y tế, đến nay, việc tiếp cận về y tế của phụ nữ dân tộc thiểu số đã có nhiều cải thiện. Đã có hơn 70% phụ nữ dân tộc thiểu số được khám thai định kỳ hàng tháng, hơn 98% người dân tộc thiểu số có thẻ bảo hiểm y tế.

Cùng với việc chăm lo và nâng cao khả năng tiếp cận các quyền cơ bản cho phụ nữ dân tộc thiểu số, một trong những yếu tố quyết định thực hiện bình đẳng giới và nâng cao vị thế cho phụ nữ dân tộc thiểu số là thúc đẩy họ tham gia vào các hoạt động kinh tế, nâng cao vị thế về kinh tế của phụ nữ trong gia đình.

Tại tỉnh Nghệ An, bên cạnh việc xây dựng các mô hình, các cấp hội phụ nữ tỉnh đã tập trung vận động hội viên phụ nữ tham gia Đề án hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp, khởi sự kinh doanh. Đề án thu hút được sự tham gia của đông đảo hội viên phụ nữ với hơn 2.000 ý tưởng. Bà Nguyễn Thị Thanh Hương, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An cho biết: “Khi thực hiện đề án phụ nữ khởi nghiệp thì chúng tôi đã triển khai bước đầu cũng rất là khó khăn. Nhưng sau 1 quá trình thì chị em cũng đã có sự thay đổi nhận thức. Chị em tham gia vào tổ hợp tác ngày càng đông hơn. Mặc dù là mô hình khởi nghiệp chưa phải là đạt được kết quả cao, nhưng bước đầu giúp cho chị em hiểu rõ hơn về khởi nghiệp và tự chủ trong kinh tế của gia đình.”

Trên cơ sở những kết quả đạt được thúc đẩy bình đẳng giới và nâng cao vị thế cho phụ nữ, trong đó có phụ nữ dân tộc thiểu số tiếp tục là mục tiêu mà Đảng, Nhà nước ta chú trọng trong xây dựng và thực thi chính sách. Chương trình phát triển kinh tế xã hội vùng dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2030 đã dành riêng dự án số 8 cho việc thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết với phụ nữ và trẻ em. Dự án do Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam chủ trì xây dựng, phối hợp cùng Ủy ban Dân tộc triển khai thực hiện. Bà Hoàng Thị Hạnh, Thứ Trưởng, Phó Chủ Nhiệm Ủy Ban Dân Tộc cho biết: “Ủy ban Dân tộc đã phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam để triển khai đề án. Trước hết là phải xác định là cái gì cấp bách đối với phụ nữ ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số mà dự án này đề cập. Đấy chính là vấn đề nhận thức về giới, về tạo các điều kiện để cho phụ nữ dân tộc thiểu số tiếp cận được với các dịch vụ nhiều hơn, về y tế, về giáo dục, về việc cần thiết phải xóa bỏ những định kiến giới để phụ nữ dân tộc thiểu số có thể tiếp cận được với tất cả các hoạt động xã hội. Và Ban cán sự Đảng, Ủy ban Dân tộc cũng đã thống nhất với các bộ, ban, ngành liên quan đến việc triển khai Đề án lớn chủ trương của Nhà nước thì có lồng ghép giới trong những dự án còn lại trong chương trình.”

Với những chính sách và giải pháp cụ thể, dự án được kỳ vọng sẽ chăm lo ngày càng toàn diện hơn cho phụ nữ và trẻ em gái dân tộc thiểu số, đồng thời nâng cao hơn nữa vị thế cho nhóm đối tượng này thúc đẩy phát triển cân bằng cho vùng dân tộc thiểu số./.