Vel Đh’rôồng, chr’val Tà Lu, chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam vêy 100% nắc pr’loọng đha nuôr Cơ Tu. Bấc c’moo đăn đâu, đươi vêy g’lúh p’too moon bhrợ pa dưr pr’ặt tr’mông văn hoá âi chô đơơng ha vel Đh’rôồng dưr váih đhị râu tr’ang n’đắh pa dưr kinh tế, t’bil ha ul pa xiêr đha rựt, zư đớc lâng pa dưr râu liêm pr’hay văn hoá âng acoon cóh. Đha lum ha lúh c’moo tmêê, đha nuôr lâng pr’zớc tước lum lêy vel văn hoá Đh’rôồng đhị bha ar xrắ âng Hốih Nhàn, PV t’rúih phát thanh p’rá Cơtu, Đài P’rá Việt Nam.

Tước lâng vel văn hoá Đh’rôồng, chr’val Tà Lu, chr’hoong Đông Giang, cóh bấc apêê t’ngay Tết n’nâu, apêê pr’zớc vêy bơơn lêy râu đương hơnh déh liêm ta níh âng đha nuôr Cơ Tu cóh đâu. Râu liêm pr’hay nắc, đợ zấp bêl têt tước ha pruốt chô, đha nuoro Cơ Tu nắc xập cậ xa nập acoon cóh đay đoọng hơnh t’mooi. Pa bhlâng nắc apêê a dích, a mế cơnh lâng đợ xa nập  t’boọ lâng pr’chăm pa nâng, ma nao, a rác… bhrợ t’váih râu liêm la lay. Đoọng bhui har ha pruốt hơnh Tết bơơn zấp prang, bhui har, đha nuôr cóh đâu đớc đoọng prang tuần l’lăm đêếc đoọng xay prá, câl bhlêy, ra văng đợ ch’na âng acoon ma nứih Cơ Tu bhrợ bêl Tết. t’coóh vel Pơ Loong Cha Nim đoọng năl:

K’rong pa zêng đha nuôr, t’đang moon đha nuôr chroi đoọng ch’nêếh, zên, pr’đươi pr’ua nắc ting ooy pr’đơợ âng zấp pr’loọng. k’đhơợng xay đha đhâm c’mâr, đha nuôr príh doóh đong xang, tang léh, đong Gươl, c’lâng c’tốch. Zấp pr’loọng đong nắc zêng dôông đớc cờ k’tiếc k’ruung. Cắh vêy zấp bêl công bơơn pa chung đha nuôr. Tu cơnh đêếc apêê bêl bhiệc bhan tết tóc cơnh đâu nắc bêl đoọng đha nuôr k’rong ặt dhị Gươl âng vel, đh’rứah hơnh Tết. n’đhơ cr’van bấc hắt nắc zấp ngai đha nuôr zêng chô k’rong ặt cóh Gươl, đh’rứah t’coó cha gâr, n’toong chiing, đh’rứah tân tung da dặ, đh’rứah ộm buốh, đh’rứah ca văr râu têêm yêm, ca bhố ngăn. Vêy cơnh đêếc nắc vêy bhrợ t’váih râu ặt tợt liêm, đoàn kết cóh đha nuôr.

A noo Pơloong Túi- Trưởng vel văn hoá Đh’rôồng đoỌng năl: Xoọc đâu, vel vêy 95 pr’loọng cơnh lâng 310 cha nắc. Bấc c’moo ha nua, đươi vêy p’too moon bhrợ pa dưr pr’ặt tr’mông văn hoá cóh zr’lụ đha nuoro ặt ma mông âng đha nuôr bơơn ha dưr ghít lêy. Pa bhlâng nắc đhị bh’rợ pa dử kinh tế, t’bil ha ul pa xiêr đha rựt bơơn đha nuoro xơợng đươi liêm ta níh. Tước nâu câi, đha nuoro cóh vel Đh’rôồng âi pa dưr lấh 40 hecta keo, 18 hecta tơơm sao đen, 10 hecta bời lời bhrôông, 15 hecta ruộng, 100% đong âng đha nuôr bơơn bhrợ pa dưr nhâm mâng lâng z’zăng nhâm mâng, c’lâng điện trường, trạm bơơn bhrợ pa dưr liêm ga mắc, đác ch’ngaach công âi ặ u vêy… Lấh bh’rợ ha rêê đhuốch, đha nuôr Cơ Tu Đh’rôồng dzợ k’đhơợng pa bhlâng liêm Hợp tác xã  taanh n’đoóh a doóh âng vel cơnh lâng râu ting pấh bấc ơl a đhi a moó. Pa bhlâng nắc, du lịch cộng đồng bơơn đha nuôr xay bhrợ n’jứah xay pa cắh rau liêm pr’hay âng văn hoá tơợ bh’rợ t’taanh tước bhrợ têng pr’đhang du lịch đhị đong (Home Stay) đhị vel. C’moo 2015 đợ t’mooi du lịch tước lâng vel Đh’rôông dưr bấc t’piing lâng c’moo 2014. C’moo đâu, vel Đh’rôồng dzợ bhrợ tết cha za zum, đoọng đha nuôr hơnh tết đh’rứah đhị Gươl nắc đoọng bhrợ pa liêm nhâm đoàn kết, p’têệt bhrợ pa liêm. A noo Pơ loong Túi, moo:

Moon pa zum pr’ặt tr’mông đha nuôr c’moo đâu liêm lấh c’moo ahay, apêê pr’loọng đong cóh vel zêng vêy thu nhập tơợ keo, tơợ ruộng… đhi noo đha đhâm c’mâr cóh vel công năl bhrợ thuê, doó dzợ vêy đhr’năng ặt cóh đong bhrợ ha rêê a năm. N’đắh bh’rợ đương Tết nắc azi công âi xay moon, bơơn zư đớc Sao La zooi đoọng ha đha nuôr zên dâng 2 ức đoọng bhrợ têng tết ha vel, Ban k’đhơợng xay vel công t’đang moon đha nuoro chroi đoọng p’xoọng. Ting n’nắc, azi công k’đhơợng xay đha đhâm c’mâr cóh vel cắh choom bhui har Tết nắc ộm a lắc, buốh la lấh bấc bhrợ cắh liêm pr’hay tước bh’rợ c’lâng c’tốch. K’đhơợng zư đớc râu yêm têêm cóh vel đong.

Tr’haanh bhlâng cóh c’moo ha nua nắc râu pa dưr âng c’bhúh taanh n’đoóh a doóh Cơ Tu đhị vel Đh’rôồng. Cóh c’moo 2015, đợ apêê k’đươi moon pay câl âng c’bhúh t’taanh bấc lấh mơ. Đươi vêy cơnh đêếc, đợ râu thu nhập âng apêê a đhi a moó công z’zăng lấh. cơnh lâng lấh 18 bh’nơơn bh’rợ, lấh mơ bh’rợ taanh n’đoóh a doóh âng đha nuôr Cơ Tu, tổ dzợ taanh đợ bh’nơơn cơnh lơơng, cơnh khăn cuúc tuôr, ch’đhung ktứi ga mắc, pr’lếp bha lếp pa pan, tr’ơớih… Bh’nơơn âng c’bhúh t’taanh bơơn đơơng âng xay  pa cắh đhị apêê hội chợ, triển lãm cóh apêê thành phố ga mắc cơnh Hà Nội, Hội An, Đà Nẵng,… Đươi vêy cơnh đêếc, thương hiệu âng c’bhúh taanh Đh’rôồng ting t’ngay ting bơơn bấc t’mooi cóh cr’loọng k’tiếc lâng k’tiếc n’lơơng năl tước. A moó Bh’ling Treng, Tổ trưởng c’bhúh t’taanh vel Đh’rôồng, chr’val Tà Lu, chr’hoong Đông Giang đoọng năl:

Moon pa zum c’moo đâu t’piing lâng c’moo ahay nắc vêy thu nhập lấh, vêy bấc apêê tước ta moóh câl lâng c’moo đâu t’mooi du lịch tước công bấc. tu cơnh đêếc azi bơơn pa câl bh’nơơn z’zăng bấc. T’mooi du lịch buôn vêy cr’noọ tước lum lêy bh’nơơn, lêy kiêng n’đoo nắc câl n’nắc. vêy ngai câl bấc, vêy ngai câl m’bứi. c’moo đâu t’mêê vêy đhị k’đươi moon pay câl  n’jứah vêy t’mooi lướt la lêy tu cơnh đêếc thu nhập công z’zăng. Cóh bấc t’ngay đăn Tết n’nâu, azi vêy p’xoọng 3 đhị k’đươi moon pay câl, tu cơnh đêếc a zi xoọc t’bhlâng bhrợ têng đoọng vêy thu nhập cóh apêê t’ngay đăn tết, vêu zên câl bánh kẹo, xa nập xập ha k’díc ca coon.

Tết Nguyên đán Bính Thân 2016, kinh tế vêy z’zăng lấh, đha nuoro Cơ Tu ặt cóh vel Đh’rôồng, chr’val Tà Lu chroi đoọng ch’nêếh, zên đoọng bhrợ têng bhiệc bhan tắc t’rí hơnh c’moo t’mêê, bhuốih a bhô dang cơnh lâng p’rơơm 1 c’moo boo crêê đhí liêm, bhrợ cha dưr k’rơ. Nâu đoo nắc bh’nơơn âng râu t’bhlâng âng đha nuôr tơợ apêê g’lúh p’too moon, apêê chính sách âng Đảng, Nhà nước zooi đoọng ha đha nuôr.

Xuân về với thôn văn hóa Đh’ rồông   

Thôn Đh’rôồng, xã Tà Lu, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam có 100% số hộ dân là người đồng bào Cơ Tu. Những năm gần đây, nhờ cuộc vận động xây dựng đời sống văn hoá đã đưa thôn Đh’rôông trở thành điểm sáng về phát triển kinh tế, xoá đói giảm nghèo, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá của dân tộc. Nhân dịp năm mới, mời bà con và các bạn đến thăm thôn văn hóa Đh’rôồng qua bài viết của Hốih Nhàn, PV chương trình phát thanh tiếng Cơ Tu, Đài TNVN .

Đến với thôn văn hoá Đh’rôồng, xã Tà Lu, huyện Đông Giang, trong những ngày tết này, các bạn sẽ nhận được sự đón tiếp nồng nhiệt của bà con Cơ Tu nơi đây. Điều đặc biệt, cứ mỗi dịp tết đến xuân về, bà con Cơ Tu lại diện những bộ trang phục truyền thống đẹp nhất của mình để đón khách. Nhất là các bà, các mẹ với những bộ phục kết hợp với trang sức vòng, kiềng, ma não… tạo vẻ đẹp rất riêng và cuốn hút người đối diện. Để vui xuân đón tết được đủ đầy, vui tươi, bà con nơi đây dành cả tuần trước đó để họp bàn, mua sắm, chuẩn bị các món ẩm thực truyền thống để tổ chức đón tết. Già làng Pơ Loong Cha Nim cho biết:   

Tập hợp ba con lại bàn con, kêu gọi bà con đóng góp gạo, tiền, vật dụng tuy vào hoàn cảnh mỗi hộ gia đình. Chỉ đạo thanh niên, bà con dọn dẹp nhà cửa, nhà Gươl, đường làng ngõ sóm. Mỗi gia đình phải treo cờ Tổ quốc. Không phải lúc nào cũng họp mặt được bà con, nên những lễ, Tết như thế này là dịp để bà con tập hợp lại tại nhà Gươl của thôn, cùng nhau chúc Tết. Dù lễ vật it hay nhiều thì tất cả bà con cùng về tập hợp, cùng nhau đánh trống, đánh chiêng, cung tân tung da dắh, cùng uống rượu cần, chúc cho nhau an lành, hạnh phúc. Có như thế mới tạo đựoc sự gắn bó, đoàn kết trong nhân dân.

Anh Pơ Loong Túi - Trưởng thôn văn hóa Đh’rôồng cho biết: Hiện nay, thôn có 95 hộ với 310 nhân khẩu. Những năm qua, nhờ cuộc vận động xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư mà cuộc sống của bà con được nâng lên rõ rệt. Nhất là trên lĩnh vực phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo được bà con hưởng ứng tích cực. Đến nay, bà con trong thôn Đh’rôồng đã phát triển hơn 40 hecta keo, 18 hecta cây sao đen, 10 hecta bời lời đỏ, 15 hecta ruộng, 100% nhà của bà con được xây dựng kiên cố và bán kiên cố, đường điện trường trạm được xây dựng khang trang, nước sạch cũng đã có ... Ngoài việc nông nghiệp, bà con Cơ Tu Đh’rôồng còn duy trì rất tốt Hợp tác xã dệt thổ cẩm truyền thống của thôn với sự tham gia đông đảo của chị em phụ nữ. Đặc biệt, du lịch cộng đồng được bà con triển khai vừa giới thiệu bản sắc văn hóa từ nghề dệt đến tổ chức mô hình du lịch tại nhà (HomeStay) tại thôn. Năm 2015 lượng khách du lịch đến với thôn Đh’rôồng tăng hơn so với năm 2014. Năm nay, thôn Đh’rôồng còn tổ chức ăn Tết chung, để bà con đón tết cùng nhau tại nhà Gươl nhằm thắt chặt tình đoàn kết, gắn bó hơn nữa. Anh Pơ Loong Túi nói:

Nói chung đời sống bà con năm nay tốt hơn năm ngoái, các hộ gia đình trong thôn đều có thu nhập từ vườn keo, từ ruộng… anh em thanh niên trong thôn cũng biết đi làm thuê, không còn cảnh ở nhà làm nương làm rẫy. Về việc đón Tết thì chúc tôi cũng bàn rồi, được tổ bảo vệ Sao La hỗ trợ cho thôn kinh phí khoảng 2 triệu để tổ chức Tết thôn, Ban quan trị thôn cũng kêu gọi bà con đóng góp thêm. Theo đó chúng tôi cũng quán triệt thanh niên trong thôn không vi vui Tết mà uống bia rượu nhiều ảnh hưởng đến việc tham gia giao thông. Giữ gìn an ninh, trật tự trên địa bàn thôn.

Nổi bật trong năm qua là sự phát triển của tổ dệt thổ cẩm truyền thống Cơ Tu tại thôn Đh’rôồng. Trong năm 2015, đơn đặt hàng của tổ dệt nhiều hơn, nhờ vậy, nguồn thu nhập của các chị em cũng khá hơn. Với hơn 18 loại sản phẩm, ngoài việc dệt các trang phục truyền thống của đồng bào Cơ Tu, tổ còn dệt các sản phẩm khác như khăn quàng cổ, ví, tuý xách, khăn trải bàn, vỏ gối... Sản phẩm của tổ được đưa đi giới thiệu tại các hội chợ, triển lãm ở các thàn phố lớn như Hà Nội, Hội An, Đà Nẵng…. nhờ đó, thương hiệu của tổ dệt truyền thống Đh’rôồng ngày càng được nhiều du khách trong và ngoài nước biết đến. Chị Bh’liing Treng, Tổ trưởng Tổ dệt thổ cẩm thôn Đh’rôồng, xã Tà Lu, huyện Đông Giang cho biết:

Nói chung năm nay so với năm ngoái thì có thu nhập hơn, có đơn đặt hàng nhiều hơn và năm nay khách du lịch đến cũng nhiều, vì thế mà chúng tôi có thể bán được sản phẩm của mình. Kháh du lịch thường có nhu cầu đến xem hàng, thích cái nào thì mua, tuỳ vào đoàn khách, có đoàn khách mua nhiều cũng có đoàn khách mua ít. Năm nay vừa có đơn đặt hàng vừa có khách du lịch nên thu nhập cũng khá. Trong những ngày cận Tết này chúng tôi có thêm 3 đơn đặt hàng, nên chúng tôi đang cố gắng làm để có thu nhập trong những ngày cận tết, có tiền để mua bánh kẹo, quần áo cho chồng, cho con.

Tết Nguyên đán Bính Thân 2016, kinh tế có phần khấm khá hơn, bà con Cơ Tu ở thôn Đh’rôồng, xã Tà Lu góp gạo, góp tiền để tổ chức lễ đâm trâu mừng năm mới, cúng thần linh với điều ước một năm mưa thuận, gió hoà, làm ăn tấn tới. Đây là kết quả của sự nỗ lực, cố gắng của bà con từ các cuộc vận động, các chính sách của Đảng, Nhà nước hỗ trợ cho bà con.