Ooy đợ c’moo c’xêê zêl penh a’rập Mỹ trông dấc k’tiếc k’ruung, tơợ miền Bắc, bấc lang đha’đhâm c’moor ơy zước moon lướt moót miền Nam tr’zêl tr’penh. Ooy đâu, vêy mưy hoạ sỹ bhriêl ta’bách, đợ râu âng đoo x’rặ bhrợ bơơn ta moon cơnh ngoọ zanươu bhrợ padưr tinh thần zêl a’rập âng quân hêê. Nâu đoo nắc học sỹ Lê Lam, manứih học trò bhriêl choom âng danh hoạ Tô Ngọc Vân. T’ruíh đoọng ha pêê t’coóh t’ha bêl đâu vêy bha ar x’rặ xay moon ooy manứih hoạ sĩ nâu.

Tốt nghiệp Cao đẳng Mỹ thuật Hà Nội c’moo 1953 lângd dại học Mỹ thuật Kiép 1964, chô ooy k’tiếc k’ruung-hoạc sỹ Lê Lam zước moon lướt moót miền Nam tr’zêl tr’penh. C’xêê 7/1966 t’coóh vêy mặt đhị Long An. Ooy cr’chăl 2 c’xêê ắt mamung lâng đhanuôr, t’coóh ơy x’rặ bhrợ lấh 200 ta’la ký hoạ. Zâp ta’la tranh âng hoạ sỹ Lê Lam nắc 1 c’nắt t’ruíh, 1 manứih váih lalua bêl tr’zêl tr’penh. Nâu đoo nắc xã đội trưởng Tám Ngọt, Em Đèo-giao liên, t’coóh hai Điểm, đồng chí Đường, amế Bảy, Amế Ba… zâp bh’rợ tr’nêng grơơ k’rơ âng quân đhuôr miền Nam cung bơơn t’coóh chấc lêy, bhrợ p’cắh ooy tác phẩm. xâng tin t’coóh Tư Cào-1 pân’đil Long An grơơ k’rơ zêl cha’groong xe tăng a’rập, t’coóh chô tước đông xâng t’coóh Tư Cào xay moon liêm gít đoọng x’rặ bhrợ ta’la tranh “Pa’đhêy ặ”. T’coóh moon:

Acu chô ooy đông t’coóh Tư Cào, c’bhúh zi bơơn 2 anhi diịc điêl t’coóh k’đươi cha’cha, cha chè xang nặc xâng xay moon, ooy a’cọ cu nắc dưr n’léh váih c’léh bh’rợ âng pháo xoọc ta’penh ga’râm lâng c’léh pr’dzoọng t’coóh Tư xoọc zêl cha’groong xe tăng lâng acu bhrợ 1 ta’la tranh, bêl x’rặ bhrợ xang nắc đhi noo zi kiêng bhlâng.

Ta’la tranh “Dhêy ặ” nắc bơơn bhrợ pa’glúh kr’bhâu ta’la, âng đơơng p’cắh bấc ooy. C’rơ âng ta’la tranh bhrợ đoọng ha pr’đợc bh’rợa ang hoạ sỹ Lê Lam bơơn zâp ooy k’tiếc k’ruung năl.

Đợ râu âng t’coóh âng đơơng cóh a’chặc nắc bút màu, bha ar x’rặ lâng râu tr’kiêng, chắp lêy đhanuôr Nam bộ anh hùng, bhr’dzang dzung t’coóh lướt vốch zâp ooy Long An, Mỹ Tho, Bến Tre… lướt ha ooy t’coóh cung x’rặ bhrợ lâng triển lãm đoọng ha đhanuôr, chiến sỹ đh’rứah lêy, đoọng padưr tinh thần tr’zêl tr’penh âng apêê. Xay moon, zêl cha’groong apêê a’rập Mỹ glâm bom lêệng c’chêết đhanuôr Bến Tre, t’coóh x’rặ bhrợ ta’la tranh “Amế ơi pứih bhlâng” lâng “T’bhlâng zêl lêệng a’rập Mỹ”. 2 ta’la tranh nắc ơy đợc p’cắh ooy g’lúh tết Mậu Than đhị chợ Linh Phụng, bhrợ p’cắh liêm gít ooy loom luônh chắp kiêng k’tiếc k’ruung, zêl lêệng a’rập âng đhuôr hêê.

Râu bhriêl ta’bách âng hoạ sỹ Lê Lam nắc mưy vêy 2, 3 râu x’rặ bhrợ nắc t’coóh ơy choom bhrợ pa’dưr đợ râu liêm chr’nắp âng Nam Bộ ooy zâp manứih. Tác phẩm âng t’coóh vêy chr’nắp lịch sử, nghệ thuật dal, bơơn zư đợc đhị bấc bảo tàng cóh cr’loọng k’tiếc k’ruung cơnh Bảo tàng tỉnh Bến Tre, bảo tàng Mỹ thuật… hoạ sỹ Vi Kiến Thành, cục trưởng, cục Mỹ thuật nhiếp ảnh lâng Triển lãm, Bộ văn hoá thể thao lâng du lịch xay moon:

Đắh bhiệc bhrợ padưr c’léh bh’rợ âng t’coóh x’rặ bhrợ ting cơnh c’lâng bh’rợ bhrợ têng. Zâp tác phẩm âng t’coóh laliêm đắh bhrợ padưr hình, liêm ta’níh, tr’đăn lâng pr’ắt tr’mung, xay moon liêm chr’nắp pr’ắt tr’mung. Lấh mơ, t’coóh pabhlanag liêm choom bêl x’rặ bhrợ ooy manứih lính lâng pân’đil Nam Bộ. đợ ta’la tranh, ký hoạ t’coóh pa’gơi tước chiến trường miền Nam cung bơơn xay moon dal tu râu lalua lêy nắc đợ râu x’rặ bhrợ âng chiến trường ooy đợ apêê ơy mamung xoọc cr’chăl đêếc.

K’noọ 10 c’moo x’rặ bhrợ cóh chiến trường miền Nam zr’nắh zr’dô, bộ sưu tập tranh âng t’coóh vêy k’noọ 3.000 ta’la ký hoạ, đh’rứah lâng k’zệt ta’la tranh pa’pậ chr’nắp cơnh “Gung dưr Bến Tre”, Đội quân xọc dal, Amế Bến Tre, Ađhi Linh Phụng, C’léh pr’dzoọng Anh hùng đặc công thuỷ Hoàng Lam…

Ooy pr’loọng đông âng t’coóh, cóh z’đêr đông nắc dông đợc liêm bịng tranh ký hoạ lâng bấc thùng bha ar đợc bấc tác phẩm âng t’coóh, ooy đâu bấc nặc ooy pr’đợc zêl penh a’rập Mỹ. tu nâu đoo nắc cr’noọ âng 1 cr’chăl bom đạn âng acoon cóh âng t’coóh ơy mamung, ơy x’rặ lâng t’bhlâng x’rặ. hoạ sĩ Lê Lam moon:

Xang bêl miền Nam zi x’rặ bhrợ ooy miền Nam. Acu kiêng bhrợ p’cắh loom luônh âng g’lúh tr’zêl tr’penh nâu nắc n’hâu, nâu đoo nắc đoọng hân noo ha’pruốt, đoọng ha pô dưr pô váih, đoọng ha mế, ha coon cắh vêy ahêê nắc acoon cóh kiêng a’ham. Ahêê cắh kiêng a’ham, ahêê chắp kiêng đhuôr hêê, chắp kiêng đhanuôr meìen Nam, lâng đhanuôr Mỹ, ahêê cắh kiêng lêệng c’chêết ngai ngị. acu nắc ơy taluôn x’rặ bhrợ 40 ta’la tranh binh vận đoọng chấc lêy in pa’glúh k’ực ta’la ooy têy Mỹ, A’rập…

40 c’moo xang t’ngay pazưm k’tiếc k’ruung, manứih hoạ sĩ, chiến sỹ p’niên c’moo ahay xoọc đâu lấh 80 c’moo, xọc xăl ma plụuc, hoọng ni’gọn, mắt pưa hân đhơ cơnh đêếc zâp bêl xay moon tước miền Nam, xay moon tước đợ c’moo c’xêê bơơn ắt mamung, bơơn tr’zêl tr’penh đh’rứah lâng đhuôr Nam bộ, cr’liêng mắt nắc cơnh dưr ang cớ, đoọng hay k’noọ ooy 1 cr’chăl grơơ k’rơ âng acoon cóh. Tu cóh da’dưl hoạ sỹ Lê Lam, miền Nam zâp bêl cung chắp kiêng, tr’đăn. T’coóh cắh ha mơ ha vil đợ acoon manứih grơơ k’rơ bêl đêếc ahay. Lâng t’coóh taluôn lêy ađay cơnh dzợ vêy râu ma nợ lâng đhuôr miền Nam, bêl cắh ơy bơơn bhrợ bấc cơnh đhuôr ặt đương r’rơơm./.