Zập đoo c’moo cung cơnh đếêc, mơ tước cr’chăl học sinh đhêy ch’noong, bấc vel đong cóh prang k’tiếc k’ruung nắc ta luôn dưr váih đhr’năng p’niên k’tứi h’lệêng đác. Ting cơnh dáp lêy âng Tổng cục thống kê, đợ p’niên chệêt bil tu h’lệêng đác đhị Việt Nam bấc tước 10 chu t’ping lâng apêê k’tiếc k’ruung lơơng, lấh 50% apêê p’niên chệêt bil tu hr’lệêng đác cóh toom k’ruung, a bóc đác, biển. h’lệêng đác nắc ru tu đơ bhlầng bhrợ bhrêy tắh lâng chệêt bil đhị p’niên k’tứi. nâu đoo cắh muy râu bil bal âng apêê pr’loọng đong vêy p’niên crêê hr’lệêng đác, nắc dzợ bhrợ xã hội mốp  loom, k’rang k’uôl. Bh’ar xrắ âng PV Kim Thanh ahêê đương xâng:

        T’mêê đhêy ch’noong nắc đợ p’niên chệêt bil tu hr’lệêng đác dưr váih bấc chu. Đăn đâu bhlầng, t’ngay 28/5, 4 ch’nắc p’niên ( cóh đếêc vêy 2 a đhi noo mặt) ắt đhị vel Đăng Lang, chr’val Đăk Nhau, chr’hoong Bù Đăng, tỉnh Bình Phước pr’zước xiêr ooy a bóc đớc đác Đăk Liên hoọm lâng crêê hr’lệêng đác. Lalăm đếêc, hi bu 19/5, đhanuôr đhị tổ 13, zr’lụ phố Tân Ngọc ( thị trấn Phú Mỹ, chr’hoong Tân Thành, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu) bơơn lêy 4 p’niên tợơ 8-14 c’moo chệêt toor z’róoh đác Suối Sao.

        Nghệ An lâng Hà Tĩnh nắc 2 cóh bấc vel đong vêy đợ p’niên hr’lệêng bấc bhlầng cóh k’tiếc k’ruung hêê. Dáp lêy cóh 5 c’xêê a hay, prang tỉnh Nghệ An vêy 17 a đhi lấh chệêt bil tu hr’lệêng đác. Ha dợ apêê tỉnh Hà Tĩnh, tợơ tợơp c’moo tước nâu kêi nắc 9 a đhi k’tứi chệêt bil cung tu hr’lệêng đác. Ting cơnh pa căn Phan Thị Mai Hương, Phó Trưởng phòng zư lêy lâng k’rang p’niên k’tứi ( Sở LĐTB&XH Hà Tĩnh), tu pleng p’răng pứih, ,học sinh ta zước lướt hoọm cóh k’ruung đác, biển tu cơnh đếêc nắc dưr váih đhr’năng chệêt bil. Nâu đoo cắh mụy bil bal đoọng ha pr’loọng đong apêê p’niên n’nặc, nắc dzợ râu bil bal đoọng ha xã hội, đớc râu pa chắp cóh zập ch’nắc đhạnuôr. N’đhơ vel đong ơy xay moon ta luôn lâng xay bhrợ bấc lớp pa choom bh’luốh đác, nắc tu ta bhúch zập râu lâng cắh tệêm ngăn, tu cơnh đếêc nắc bấc ngai p’niên cắh bơơn pa choom bh’luốh đác. Pa căn Phan Thị Mai Hương xay moon:

        A bóc đoọng pa choom bh’luốh đhị Hà Tĩnh nắc m’bứi. đhị trung tâm thành phố vêy muy bệê a bóc pậ, thị xã Hồng Lĩnh vêy 1 bệê âng nhà trường. mơ dzợ vel bhươl lơơng  nắc cắh vêy, lâng vêymuy đhị đoọng pa choom p’niên bh’luốh đác nắc a zi xoọc lưm bấc râu k’đháp. A zi bhlếh lơi râu k’đháp nâu lâng bhiệc nắc pazêng vel đong vêy bấc a bóc đác, toọm k’ruung, biển lâng choom t’pấh k’rơ âng đha đhâm c’mor lâng apêê cộng tác viên bhrợ bhiệc k’rang lêy p’niên đoọng ha pêê bhrợ t’váih lớp pa choom bh’luốh đoọng ha p’niên. Đhơ cợnh đếêc, đhr’năng tệêm ngăn cắh liêm cung k’rang bhlầng.

        Ting cơnh dáp lêy âng Cục zư lêy k’rang p’niên k’tứi ( Bộ LĐTB&XH), dâng zập t’ngay, prang k’tiếc k’ruung vêy 9 p’niên crệê hr’lệêng đác lâng đợơ p’niên chệêt bil cóh t’ngay ch’noong nắc dưr dzoọc dal bhlầng. vêy bấc râu tu bhrợ váih đhr’năng p’niên hr’lệêng đác, bấc bhlầng nắc tu lu lơ âng apêê ca conh ca căn lâng ma nuýh k’rang lêy p’niên cắh ghít, apêê đớc p’niên chấc lướt cắh ngai k’rang pa ghít tước, cóh đếêc p’niên cắh ơy năl ghít bhiệc đương zêl đhr’năng hr’lêệng đác; bấc p’niên cắh choom bh’luốh đác lâng nắc choom hr’lệêng đác đhơ đhơ bêl.

        T’coọh Đặng Hoa Na, Cục trưởng Cục zư lêy k’rang p’niên moon, pazêng zr’lụ vêy bấc toọm đác… cơnh đồng bằng k’ruung Hồng lâng đồng bằng k’ruung Cửu Long nắc đhị cắh tệêm ngăn đoọng ha p’niên k’tứi. muy cóh pazêng c’lâng bh’rợ bơơn zập ngành chức năng lâng vel đong xay bhrợ tợơ c’moo 2011 tước nâu kêi nắc pa choom đoọng p’niên bh’luốh đác. Đhơ cơnh đếêc, bhiệc pa choom bh’luốh đác cắh ơy ta xay bhrợ zập ooy. Xoọc nắc vêy mơ 35% p’niên đhị ĐBSCL lâng 10% p’niên đhị zr’lụ ĐBSH choom bh’luốh đác. Đhị apêê zr’lụ da ding k’coong, đợ p’niên choom bh’luốh nắc ếp lơ mơ dzợ. Tu cơnh đếêc, p’niên nắc lêy pa choom bh’luốh đác, bhrợ quen lâng k’ruung đác, pa choom cơnh đương zêl cha groong đẻh’năng hr’lệêng đác.

        Azi xoọc pa zưm lâng apêê Bộ, ngành đoọng bhrợ têng zập bhiệc đương zêl, cha groong bhrêy tắh đoọng ha p’niên cr’chăl 2016-2020. đhị đếêc, a zi nắc t’bhlầng bhiệc xay moon, pa too pa choom đoọng apêê ca conh ca căn, cơnh ăt s mamông đoọng ha p’niên k’tứi. râu bơr dzợ nắc bhrợ pa dưr đhr’nong đong ắt tệêm ngăn đoọng ha p’niên k’tứi,oó đoọng váih đhr’năng bhrêy tắh đhị p’niên. Xoọc đâu a zi nắc tợơp lêy bhrợ đhr’nong đong tệêm ngăn lâng trường học tệêm ngắn đhị 8 vel đong, cóh đếêc vêy phòng zêl cha groong hr’lệêng đác, pa bhlầng nắc pazêng vel đong vêy đợ p’niên chệêt bil tu hr’lệêng đác bấc.

        Đhr’năng lalua đoọng lêy, vel đong n’đoo k’rang tước bhiệc pa choom, zư lêy c’la đay lâng bhrợ têng bhiệc pa choom bh’luốh đác lalăm đhêy ch’noọng đoọng p’niên, đhị đếêc doó bấc vaih đhr’năng bhrêy tắh cung cơnh đhr’năng hr’lệêng đác dưr váih. Đhị tỉnh Hải Dương, bhiệc pa choom bh’luốh đác đoọng ha học sinh đhị apêê trường tiểu học lâng THCS bơơn xay moon liêm dal. Cao Thị Hoàng Anh lâng Đinh Mai Anh, học sinh lớp 8D, trường THCS Lê Quý Đôn, tỉnh Hải Dương đoọng năl:

        Pazêng c’moo đăn đâu, apêê crêê hr’lệêng đác dưr váih zăng bấc. đhị đăn đong zi cung vêy 1 p’niên tân tộ ooy k’ruung đác, pr’đoọng bhlầng bơơn ta trôông dấc, đhơ cơnh đếêc cung đơơng viện pa dứah bơr pêê tuần đoọng ch’mếêt lêy c’rơ tr’mung. Đoọng k’rang lêy c’la đay, lalăm nắc năl ghít lâng ra văng đoọng ha đay muy c’năl đoọng g’đéch râu cắh liêm dưr váih.

        Đhị lớp zi apêê pr’zợc đhơ đhơ ngai cung choom bh’luốh đác, đươi vêy tợơ lớp 1 nhà trường ơy pa choom đoọng bh’luốh đác. Đhơ cơnh đếêc mơ chu lướt hoọm biển nắc vêy a mế a ma ting lướt đoọng k’rang lêy a zi.

        Bhrợ têng cơnh ooy đoọng p’niên vêy t’ngay ắt đhêy ch’noong bhui har đhị lấh 1 c’moo học zr’nắh k’đháp? Bhrợ têng cơnh ooy đoọng oó váih đhr’năng chệêt bil tu hr’lệêng đác đhị p’niên k’tứi dzợ? Pr’loọng đong, nhà trường zập đhanuôr lâng chính quyền vel đong nắc lêy k’rang lấh mơ dzợ bhiệc xay moon, k’đươi k’dua bhrợ têng lâng bấc râu bhiệc ta níh đha nâng, bhrợ t’váih bấc lớp pa choom bh’luốh lâng t’pấh t’bấc p’niên ting pa choom bh’luốh đác đhị apêê trường học lâng zập đhị lơơng./.