Cr’chăl hanua, zâp vel bhươl dading k’coong nắc ơy t’bhlâng chấc lêy c’lâng bh’rợ đoọng t’bil ha ul pa’xiêr đha’rứt đoọng ha đhanuôr zâp acoon cóh. Padưr pa’xớc du lịch cộng đồng nắc 1 ooy đợ bhiệc bhrợ bơơn bấc vel đông lêy pay lâng tơợp vêy đợ bh’nơơn bh’rợ liêm choom. Xay moon âng PV Đài p’rá VN ắt đhị Tây Bắc đhị tỉnh Yên Bái:

Pr’loọng đông amố Lường Thị Hông Chung cóh vel Chao Hạ, chr’val Nghĩa Lợi, thị xã Nghĩa Lộ nắc đhị bơơn bấc ngai năl lâng đợ ta’mooi lướt lêy chi’ớh cóh miền Tây tỉnh Yên Bái. Lướt ooy đâu, ta’mooi bơơn ắt mamung đhị không gian đông đh’rơơng têêm ngăn, bơơn pấh bhrợ zâp bh’rợ văn hoá, văn nghệ lâng đhanuôr Thái, bơơn âm cha đợ pr’âm ch’na a’yêm chr’nắp. zâp c’moo, amoó Chung đương hơnh déh kr’bhâu g’lúh ta’mooi cóh cr’loọng k’tiếc k’ruung lâng k’tiếc k’ruung lơơng tước pấh, bơơn lấh 100 ực đồng đhị 1 c’moo, dưr váih nắc pr’loọng đông z’zăng k’van cóh chr’val.

Cung cóh chr’val Nghĩa Lợi, thị xã Nghĩa Lộ, 13 pr’loọng đông nắc hội viên pân’đil ooy zâp vel bhươl Sà Rèn lâng Chao Hạ 1 nắc ơy pấh bhrợ bh’rợ Padưr bh’rợ du lịch cộng đồng pazưm lâng bhiệc pa’xiêr đha’rứt lâng bhrợ padưr vel bhươl t’mêê, lâng pazêng zên 260 ực đồng. zâp pr’loọng đông pấh bhrợ bh’rợ nâu nắc đợ pr’loọng đông dzợ zư đợc pr’hoọm văn hoá ooy pr’ắt tr’mung âng đhanuôr acoon cóh Thái, rơơm kiêng bơơn bhrợ du lịch đoọng zi’lấh đha’rứt. ting lêy zâp pr’loọng đông nắc đương hơnh déh tơợ 500-800 ta’mooi lướt lêy chi’ớh zâp c’moo, lấh mơ, vêy pr’loọng đông bơơn kr’bhâu ta’mooi. Amoó Lường Thị Hồng Chung cóh vel Chao Hạ, chr’val Nghĩa Lợi, thị xã Nghĩa Lộ đoọng năl:

Bhrợ du lịch cộng đồng nắc doọ vêy k’đhạp. lấh mơ nắct’bhlâng zư lêy zâp râu văn hoá âng acoon cóh đay, xang nặc xay moon lâng ta’mooi. Tơợ bêl bhrợ du lịch cộng đồng nắc ta’mooi chô ooy pr’loọng đông đay bấc bhlâng. Bhui har bhlâng, tu bhrợ du lịch nắc azi vêy pa’xoọng bhiệc bhrợ, doọ lấh lưm zr’nắh k’đhạp.

Ooy bấc c’moo đăn đâu, chr’hoong k’coong ch’ngai zr’nắh k’đhạp Mù Cang Chải nắc dưr váih đhị lướt lêy chi’ớh pr’hay chr’nắp âng bấc apêê ta’mooi, cắh mưy râu liêm pr’hay âng đợ bha’nơợc ruộng laliêm nắc ta’mooi dzợ choom pazưm moót ooy đợ bhiệc bhan văn hoá acoon cóh Mông cóh đâu. đợ mơ ta’mooi lướt ooy đâu ting c’moo ting bấc a’năm, lấh mơ nắc ooy cr’chăl ta bhrợ Tuần văn hoá du lịch danh thắng quốc gia ruộng bha’nơợc Mù Cang Chải c’moo 2015 vêy k’zệt r’bhâu ta’mooi chô lêy. Đương hơnh déh ta’mooi lướt lêy chi’ớh, lấh mơ bhiệc bhrợ têng bấc bh’rợ liêm chr’nắp, chr’hoong Mù Cang Chải cung moon k’đươi zâp pr’loọng đông cóh veld dông đương hơnh déh ta’mooi chô ắt đhêy cóh đông, n’jứah bhrợ râu liêm ta’níh ha ta’mooi, n’jứah t’bơơn zên đoọng ha zâp pr’loọng đông. Dáp lêy ooy cr’chăl ha’roo đoọm c’xêê 8, 9 vêy pr’loọng đông đương hơnh déh tước 200 g’lúh, bơơn k’zệt ực đồng. đợ zên cắh vêy m’bứi lâng zâp pr’loọng đông cóh k’coong ch’ngai tơợ ahay mưy ặt chóh bhrợ, g’nưm ooy ruộng a’năm. T’coóh Lò Văn Sê, cóh tổ 10, thị trấn Mù Cang Chải đoọng năl:

Bêl ahay nắc pr’ắt tr’mung zr’nắh k’đhạp, xoọc đâu bơơn đảng, nhà nước k’rang lêy đoọng, bấc pr’loọng đông bhrợ du lịch, ta’mooi lướt lêy chi’ớh bấc. đhanuôr ngai cung bhui har, azi nắc t’bhlâng padưr pa’xớc du lịch zr’nưm.

Mơ ooy 1 c’xêê hanua, tỉnh Yên Bái nắc t’pấh lấh 26.500 g’lúh ta’mooi tước lêy chi’ớh. ta’mooi lướt ooy Yên Báu bấc nắc tu Yên Bái bhrợ têng Tuần văn hoá du lịch Mường Lò lâng Tuần văn hoá du lịch danh thắng quốc gia ruộng bha’nơợc Mù Cang Chải c’moo 2015. bh’rợ ắt đhêy, âm cha, du lịch nắc ơy âng đơơng k’noọ 105 tỷ đồng ooy c’xêê 9, k’noọ đợc prang c’moo nắc bơơn k’dâng 1.246 tỷ đồng, cắh ơy xay moon kr’bhâu ta’mooi ắt đhêy cắh cậ chô ắt đh’rứah zr’nưm lâng pr’loọng đông đhanuôr acoon cóh. T’coóh Lương Thị Xuyến, phó chủ tịch UBND chr’hoong Mù Cang Chải đoọng năl:

Du lịch cộng đồng nắc azi k’rang lêy bhlâng. Tơợ c’moo 2013, azi nắc ơy moon pachoom đoọng zâp pr’loọng đông bhrợ du lịch. T’mêê đâu azi t’bhlâng lêy cha’mêết, k’đươi đhanuôr 2, 3 đhị padưr pa’xớc du lịch, azi cung k’rong bhrợ zên bạc đoọng zooi zúp đhanuôr bhr’lậ paliêm đông xang, ra’văng đợc pr’đươi pr’dua cóh đông đoọng đương hơnh déh ta’mooi lướt lêy chi’ớh zâp hân noo du lịch.

Padưr pa’xớc du lịch đợ đhị vêy pr’đơợ ơy váih leiem chr’nắp, hadang bhrợ têng liêm choom nắc nâu đoo nắc 1 ooy đợ đhị c’lâng pr’lướt pa’xiêr đha’rứt liêm nhâm cóh zr’lụ k’coong ch’ngai, zr’lụ đhanuôr acoon cóh./.

Vùng cao và cơ hội giảm nghèo nhờ du lịch

Thời gian qua, các địa phương miền núi đã nỗ lực tìm nhiều biện pháp để xóa đói, giảm nghèo cho đồng bào các dân tộc thiểu số. Phát triển du lịch cộng đồng là một trong những cách làm được nhiều địa phương lựa chọn và bắt đầu có được những kết quả khả quan. Ghi nhận của phóng viên Đài TNVN thường trú Tây Bắc tại tỉnh Yên Bái:

Gia đình nhà chị Lường Thị Hồng Chung ở bản Chao Hạ, xã Nghĩa Lợi, thị xã Nghĩa Lộ là địa chỉ quen thuộc của những du khách đến khám phá miền Tây tỉnh Yên Bái.  Đến đây, du khách  được sống trong không gian nhà sàn ấm cúng, được tham gia các sinh hoạt văn hóa, văn nghệ với đồng bào Thái, được thưởng thức ẩm thực đặc biệt hấp dẫn. Mỗi năm, gia đình chị Chung đón hàng nghìn lượt khách trong và ngoài nước, thu nhập trên 100 triệu/ năm, trở thành hộ khá giả trong xã.

Cũng ở xã Nghĩa Lợi, thị xã Nghĩa Lộ, 13 gia đình  là hội viên phụ nữ ở các bản Sà Rèn và Chao Hạ 1 đã tham gia Dự án “Xây dựng mô hình du lịch cộng đồng gắn với giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới”, với tổng kinh phí 260 triệu đồng. Các hộ tham gia Dự án là những hộ cơ bản còn giữ nguyên vẹn các bản sắc văn hóa trong đời sống sinh hoạt của đồng bào dân tộc Thái,  mong muốn được làm du lịch để thoát nghèo. Trung bình mỗi hộ gia đình đón từ 500 đến 800 khách du lịch mỗi năm, đặc biệt có hộ đón được hàng nghìn khách. Chị Lường Thị Hồng Chung, thôn Chao Hạ, xã Nghĩa Lợi, thị xã Nghĩa Lộ cho biế:

Làm du lịch cộng đồng thì không khó. Chủ yếu là mình cố gắng giữ gìn các nét văn hóa của dân tộc mình, rồi giới thiệu với du khách. Từ khi làm du lịch cộng đồng thì du khách đến với gia đình mình rất đông. Rất là phấn khởi. Nhờ làm du lịch mà chúng tôi có thêm công ăn việc làm, đỡ vất vả hơn.

Trong những năm gần đây, huyện vùng cao đặc biệt khó khăn Mù Cang Chải đã trở thành điểm đến hấp dẫn của nhiều du khách, không chỉ bởi vẻ đẹp của những thửa ruộng bậc thang huyền ảo mà du khách còn được đắm mình vào những lễ hội văn hóa dân tộc Mông nơi đây. Lượng khách đến tăng theo từng năm, đặc biệt là trong thời điểm diễn ra Tuần văn hóa du lịch danh thắng quốc gia ruộng bậc thang Mù Cang Chải năm 2015 có hàng chục nghìn du khách đổ về. Đón khách du lịch, ngoài việc tổ chức rất nhiều hoạt động đặc sắc, huyện Mù Cang Chải cũng chỉ đạo các hộ gia đình trên địa bàn đón khách về ăn nghỉ tại nhà, vừa tạo sự thân thiện cho du khách, vừa mang lại nguồn thu cho các hộ gia đình. Tính riêng trong thời điểm lúa chín tháng 8 và tháng 9 vừa qua, có hộ gia đình đón đến 200 lượt khách, thu nhập hàng chục triệu đồng. Một con số không nhỏ đối với các hộ gia đình ở vùng cao vốn chỉ trông chờ vào ruộng nương. Ông Lò Văn Sê, tổ 10, thị trấn Mù Cang Chải cho biết:

Trước đây thì bản mình đời sống rất khó khăn, bây giờ được Đảng, Nhà nước quan tâm, nhiều hộ tham gia làm du lịch, khách đến rất là đông. Bà con ai cũng phấn khởi, chúng tôi sẽ tiếp tục phát triển du lịch cộng đồng.

Chỉ trong 1 tháng qua, tỉnh Yên Bái đã thu hút được hơn 26.500 lượt khách đến tham quan, du lịch. Du khách tới Yên Bái đông là do Yên Bái tổ chức Tuần văn hoá du lịch Mường Lò và Tuần văn hóa du lịch danh thắng quốc gia ruộng bậc thang Mù Cang Chải năm 2015. Hoạt động lưu trú, ăn uống, du lịch đã mang lại gần 105 tỷ đồng trong tháng 9, dự kiến cả năm sẽ đạt khoảng 1.246 tỷ đồng, chưa kể hàng nghìn du khách ăn nghỉ tự túc hoặc về sinh hoạt với các hộ gia đình bản địa. Đây thực sự là con số ấn tượng đối với tỉnh miền núi như Yên Bái, mở ra cơ hội phát triển du lịch, góp phần tăng thu nhập cho các hộ đồng bào dân tộc vùng cao. Bà Lương Thị Xuyến, Phó chủ tịch UBND huyện Mù Cang Chải cho biết:

Du lịch cộng đồng thì chúng tôi rất là quan tâm. Từ năm 2013 chúng tôi đã hướng dẫn cho các hộ gia đình làm du lịch. Vừa qua chúng tôi tiếp tục khảo sát, vận động bà con một số địa điểm phát triển du lịch, chúng tôi cũng đầu tư một số nguồn vốn để hỗ trợ bà con sửa sang nhà cửa, chuẩn bị cơ sở vật chất tối thiểu nhất để làm sao đón được khách du lịch trong mỗi mùa du lịch.

Phát triển du lịch dựa trên những điều kiện sẵn có, nếu thực hiện có hiệu quả thì đây chính là một trong những hướng đi cho bài toán giảm nghèo bền vững ở khu vực vùng cao, vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.