Lứch c’moo 2021, đhanuôr Cơ Tu cóh chr’val A Tiêng, chr’hoong Tây Giang bơơn độp cr’liêng xa nay bhui har bêl chr’val nắc bơơn ta moon chuẩn vel bhươl t’mêê. Chô ooy A Tiêng bêl đâu, đợ acoon c’lâng bê tông lướt moót ooy vel đông, đợ đhr’nông đông tr’đăn lêy chóh, vêy t’boọ số cung cơnh cóh đồng bằng, trường học, trạm xá bhứah liêm bhrợ pr’đơợ đoọng ha đhanuôr khám pa dứah cr’ay ha đhanuôr, apêê p’niên ma học hành. Cung đhị chr’val k’noong k’tiếc nâu, ting t’ngay ting n’léh váih bấc bh’rợ pa dưr pa xớc kinh tế zr’nưm tơợ chóh crâng lâng zâp râu tơơm cha p’lêê cơnh píh, pa néh, băn ta rí k’roóc, a’ọc a’tứch... zên pa chô zâo c;moo k’ha riêng ực đồng. Ắt đhị đông gươl ty chr’nắp cóh vel Tà Vàng, chr’val A Tiêng, đhr’nông đông bhứah liêm âng anoo Zơ Râm Chôi lâng vêy liêm zâp pr’đươi pr’dua cóh đông, nắc đoo bơơn bhrợ xang mưy cr’chăl t’bhlâng bhrợ cha, tơợ chóh keo tước băn a’ọc, k’roóc. Pr’ắt tr’mung pa dưr pa xớc, pr’loọng đông vêy pr’đơợ pấh bhrợ lâng đhanuôr cóh vel đông chrooi pa xoọng đoọng ha xa nay bh’rợ pa dưr vel bhươl t’mêê: “Nắc mưy đảng viên, ta luôn k’đơơng a’cọ đắh pa dưr pa xớc pr’ắt tr’mung đoọng đhanuôr ta moóh pa choom, lêy bhrợ. Cóh Tây Giang đhanuôr lêy bhrợ ting c’lâng tự bhrợ tự cha, pr’loọng đông zi nắc lêy chóh đoọng pa câl ooy chợ cung vêy bơơn 1 t’ngay mơ 100 tước 150 r’bhâu đồng. Acu cung câl m’ma a’ọc chô băn, tự lêy pa dưr pa xớc, băn a’xiu, chóh keo, bhrợ pa xoọng bh’rợ mộc. Pr’ắt tr’mung xoọc đâu cung pa dưr pa xớc lấh mơ ahay, vêy choom chrooi pa xoọng lâng vel đông bhrợ xa nay bh’rợ pa dưr vel bhươl t’mêê.”

Chr’val A Tiêng vêy 6 vel lâng k’noọ 880 pr’loọng đhanuôr, ooy đâu 70% đhanuôr nắc acoon cóh Cơ Tu. Ooy đợ c’moo hanua, tu cắh liêm crêê âng boo đhí túh bhlong lâng pr’lúh cr’ay Covid-19, pr’ắt tr’mung đhanuôr lưm bấc zr’nắh k’đhạo, zâp cr’noọ bh’rợ đắh vel bhươl t’mêê, lấh mơ nắc cr’noọ bh’rợ đắh môi trường, zên pa chô cung k’đhạp bơơn. Đhị đhr’năng lalua nâu, Đảng bộ lâng chính quyền chr’val A Tiêng ơy vêy bấc râu liêm choom đắh bhiệc k’đươi c’rơ đhanuôr pấh bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê. Ooy đâu, p’loon bh’rợ k’đơơng a’cọ, gương mẫu âng cán bộ, đảng viên hrợ lăm lâng bhrợ liêm choom đoọng zâp đhanuôr ting lêy ta pưn bhrợ. ting cơnh t’coóh Pơ Loong A Công, Chủ tịch chr’val A Tiêng, cr’chăl nâu a’tốh, chr’val ơy năl ghít pa dưr pa xớc ting c’lâng thương mại-dịch vụ lâng bhrợ pa dưr đoọng pa dưr pa xớc pr’ắt tr’mung, zư nhâm mâng zâp cr’noọ bh’rợ vel bhươl t’mêê: “Hân đhơ dzợ bấc zr’nắh k’đhạo nắc vel đông dzợ lêy bhrợ xa nay bh’rợ bh’rợ pa dưr vel bhươl t’mêê, zư nhâm mâng zâp cr’noọ bh’rợ vel bhươl t’mêê. Azi k’rong pazưm pa dưr pa xớc pr’ắt tr’mung ting c’lâng thương mại, dịch vụ lâng xây dựng. Tu A Tiêng m’bứi k’tiếc nắc k’đhạp pa dưr pa xớc đắh ha rêê đhuốch, nắc lêy cha mêết ooy thương mại lâng dịch vụ đoọng pa dưr pa xớc. Đợ t’tưn bêl pr’lúh cr’ay têêm ngăn nắc t’pấh, pa dưr pa xớc du lịch.”

Tước đâu, chr’hoong Tây Giang vêy 3 chr’val bơơn ta moon bơơn chuẩn vel bhươl t’mêê, k’đơơng a’cọ ooy zâp chr’hoong k’coong ch’ngai âng tỉnh Quảng Nam. 5 c’moo hanua, tơợ zên vốn xa nay bh’rợ pa dưr vel bhươl t’mêê p’têết pazưm lâng zâp xa nay bh’rợ, dự án lơơng, chr’hoong Tây Giang ơy k’rong bhrợ pa dưr k’noọ 170 tỷ đồng bhrợ pa dưr hạ tầng, zooi zúp đhanuôr pa dưr pa xớc bh’rợ tr’nêng, pa dưr thu nhập. râu chr’nắp đắh bhrợ padưr vel bhươl t’mêê cóh Tây Giang nắc zâp vel đông ơy đươi dua liêm choom zâp đắh c’rơ bh’rợ đoọng k’rong bhrợ hạ tầng, bhrợ pa dưr zâp bh’rợ pa dưr pa xớc kinh tế đoọng bơơn bhrợ bấc, chrooi pa xoọng pa xiêr đha rứt nhâm mâng. Tước đâu, đợ mơ pr’loọng đha rứt prang chr’hoong dzợ 31%, pr’ắt tr’mung đhanuôr bơơn pa dưr dal, quốc phòng, an ninh zư nhâm mâng... T’coóh Nguyễn Văn Lượm, Chủ tịch UBND chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, c’moo 2022, chr’hoong Tây Giang pazưm bhrợ 3 xa nay bh’rợ k’tiếc k’ruung lâng 2 bh’rợ ga mắc đoọng pa dưr pa xớc pr’ắt tr’mung, ooy đâu vêy xa nay bh’rợ pa dưr vel bhươl t’mêê: “Pêê xa nay bh’rợ k’tiêc sk’ruung lâng 2 bh’rợ ga mắc choom moon nắc đhị bha lâng đoong Tây Giang pa dưr pa xớc pr’ắt tr’mung lâng pa xiêr đha rứt đoọng ha đhanuôr ooy đợ c’moo nâu a’tốh. 3 xa nay bh’rợ k’tiếc k’ruung nắc bh’rợ pa dưr pa xớc zr’lụ k’coong ch’ngai lâng acoon cóh, bh’rợ pa xiêr đha rứt lâng bh’rợ pa dưr vel bhươl t’mêê. Dzợ 2 bh’rợ ga mắc nắc bh’rợ kinh tế bhươn, kinh tế c’roọl bh’năn lâng bh’rợ pa dưr pa xớc tơơm zanươu. Ooy đâu, xa nay bh’rợ pa dưr vel bhươl t’mêê t’bhlâng cr’chăl c’moo 2022-2025 nắc pa dưr pa xoọng 2 chr’val dzợ, lêy chô 50% đợ chr’val âng prang chr’hoong bơơn chuẩn vel bhươl t’mêê. Lâng lêy pa dưr, doọ dzợ zâp chr’val dứp 10 cr’noọ bh’rợ lâng t’bhlâng zâp c’moo bhrợ pa dưr 10 zr’lụ đhanuôr vel bhươl lâng kiểu mẫu.”

Đh’rứah lâng bhiệc p’ghít lêy zư zâp râu chr’nắp văn hoá ty âng đhanuôr Cơ Tu, chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam t’bhlâng bhrợ liêm choom bhiệc bhrợ, ra pặ đhanuôr ặt pazưm têêm ngăn padưr pa xớc bh’rợ tr’nêng, ting bhr’dzang pa dưr zâp zr’lụ đhăm k’tiếc ắt t’mêê kiểu mẫu ting c’lâng bh’rợ T’viêng, áih, liêm, têêm ngăn, dưr váih đợ vel bhươl ma mung liêm crêê truíh da ding Trường Sơn./.

Miền núi Quảng Nam:

khởi sắc từ xây dựng nông thôn mới

                                                                                                              PV VOV Miền Trung

Sau hơn 10 năm thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới, diện mạo vùng nông thôn miền núi tỉnh Quảng Nam đã từng bước đổi thay, đời sống người dân, nhất là đồng bào các dân tộc thiểu số được nâng lên rõ rệt. Những ngày đầu năm mới 2022, về các bản làng huyện vùng cao Tây Giang, tỉnh Quảng Nam, bà con Cơ Tu đón chào năm mới trong không khí vui tươi, phấn khởi khi địa phương vẫn là “vùng xanh” an toàn phòng chống dịch Covid-19, tình hình kinh tế-xã hội có bước tăng trưởng khá, tỷ lệ hộ nghèo giảm đáng kể.

Cuối năm 2021, đồng bào Cơ Tu ở xã A Tiêng, huyện Tây Giang đón nhận tin vui khi xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới. Đến A Tiêng hôm nay, những con đường bê tông dẫn vào tận bản, làng; những ngôi nhà san sát được quy hoạch, đánh số không khác gì dưới xuôi, trường học, trạm xá khang trang tạo điều kiện cho bà con khám chữa bệnh, con em học hành. Cũng tại xã biên giới này, ngày càng xuất hiện nhiều mô hình phát triển kinh tế tổng hợp từ trồng rừng và các loại cây ăn qủa như cam, mít, chăn nuôi bò, lợn, gà…thu nhập mỗi năm hàng trăm triệu đồng. Nằm cạnh nhà Gươl truyền thống của thôn Tà Vàng, xã A Tiêng, ngôi nhà gỗ khang trang của gia đình anh Zơrâm Chôi với đầy đủ tiện nghi là kết quả của những ngày tháng miệt mài lao động, từ trồng keo đến chăn nuôi bò, lợn. Kinh tế phát triển, gia đình anh có điều kiện tham gia cùng bà con trong thôn đóng góp cho chương trình xây dựng nông thôn mới:“Là một đảng viên, tôi luôn gương mẫu trong phát triển kinh tế để bà con học hỏi, làm theo. Khi ở Tây Giang bà con chỉ sản xuất theo kiểu tự cung tự cấp thì gia đình tôi đã trồng rau để bán ở chợ ngày cũng kiếm được 100 đến 150 ngàn đồng. Tôi cũng mua heo giống về để nuôi, tự phát triển, nuôi cá, trồng keo, làm thêm nghề mộc. Kinh tế bây giờ cũng phát triển hơn nhiều so với trước đây, vì vậy tôi có thể đóng góp cùng địa phương thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới”.

Xã A Tiêng có 6 thôn với gần 880 hộ dân, trong đó 70% dân số là đồng bào Cơ Tu. Trong những năm qua, do ảnh hưởng của thiên tai, bão lũ và dịch bệnh Covid-19, đời sống bà con gặp nhiều khó khăn, các tiêu chí về nông thôn mới, nhất là tiêu chí về môi trường, thu nhập khó mà đạt được. Trước thực tế này, Đảng bộ và chính quyền xã A Tiêng đã có nhiều sáng tạo trong việc huy động sức dân tham gia xây dựng nông thôn mới. Trong đó, tranh thủ vai trò tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên làm trước và làm tốt để mỗi người dân noi theo. Theo ông Pơ loong A Công, Chủ tịch xã A Tiêng, thời gian tới, xã xác định phát triển theo hướng thương mại-dịch vụ và xây dựng để phát triển kinh tế, giữ vững các tiêu chí nông thôn mới: “Mặc dù còn nhiều khó khăn nhưng địa phương vẫn kiên định việc thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới, giữ vững các tiêu chí nông thôn mới. Chúng tôi tập trung phát triển kinh tế theo hướng thương mại, dịch vụ và xây dựng. Vì A Tiêng đất ít nên khó phát triển về nông nghiệp vì vậy phải tính đến thương mại và dịch vụ để phát triển. Sau này khi dịch bệnh ổn thì sẽ thu hút, phát triển du lịch.”

Đến nay, huyện Tây Giang có 3 xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới, dẫn đầu trong các huyện miền núi của tỉnh Quảng Nam. 5 năm qua, từ nguốn vốn chương trình xây dựng nông thôn mới lồng ghép với các chương trình, dự án khác, huyện Tây Giang đã đầu tư gần 170 tỷ đồng xây dựng cơ sở hạ tầng, hỗ trợ người dân phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập. Nét nổi bật trong xây dựng nông thôn mới ở Tây Giang là các địa phương đã sử dụng hợp lý, hiệu quả nguồn lực để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, hình thành các mô hình phát triển kinh tế cho thu nhập cao, góp phần giảm nghèo bền vững. Đến nay, tỷ lệ hộ nghèo toàn huyện chỉ còn 31%, đời sống vật chất và tinh thần của người dân được nâng cao, quốc phòng, an ninh được giữ vững...Ông Nguyễn Văn Lượm, Chủ tịch UBND huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết: năm 2022, huyện Tây Giang tập trung thực hiện 3 Chương trình mục tiêu quốc gia và 2 Đề án lớn để phát triển kinh tế, trong đó có chương trình xây dựng nông thôn mới:“Ba chương trình mục tiêu quốc gia và 2 đề án lớn có thể nói là rường cột để Tây Giang phát triển kinh tế xã hội và giảm nghèo cho người dân trong những năm tới. 3 chương trình mục tiêu quốc gia là chương trình phát triển vùng miền núi và dân tộc thiểu số; chương trình giảm nghèo và chương trình xây dựng nông thôn mới. Còn 2 đề án lớn là đề án kinh tế vườn, kinh tế trang trại và đề án phát triển cây dược liệu. Trong đó, chương trình xây dựng nông thôn mới phấn đấu giai đoạn 2022-2025 sẽ phát triển thêm 2 xã nữa, tiến đến 50% số xã của toàn huyện đạt chuẩn nông thôn mới. Đồng thời, nâng dần, không còn các xã dưới 10 tiêu chí và phấn đấu mỗi năm xây dựng 10 khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu.”

Cùng với việc chú trọng bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Cơ Tu, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam tiếp tục thực hiện tốt việc quy hoạch, sắp xếp, bố trí dân cư gắn với ổn định phát triển sản xuất, từng bước xây dựng các khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu theo phương châm “xanh, sạch, đẹp, an toàn”, trở thành những “làng quê đáng sống” nơi đại ngàn Trường Sơn./.