Bh’rợ tr’nêng câl bhlêy hàng đa cấp đhị tỉnh Kon Tum xoọc dưr k’rơ cơnh lâng 20 doanh nghiệp lâng lấh 4.100 cha nắc ting pấh. Đoọng choom pa câl hàng, cắh hắt doanh nghiệp đươi dua bấc bh’rợ tr’nêng, cơnh glụ pa zước, rơl g’lớc, lấh mơ năc dzợ đươi dua râu cắh năl râu rí âng đha nuôr đoọng g’lớc moon. Bh’rợ câl bhlêy hàng đa cấp dưr váih cơnh đâu xoọc bhrợ bấc râu cắh liêm crêê cóh apêê vel đong âng Kon Tum lâng ha dang cắh bơơn cha groong loon đơớh nắc bh’rợ n’nâu pa bhlâng k’đháp mặ k’dâng đớc.
C’rơ tơợ bh’rợ câl bhlêy hàng bơơn cher ch’ner, câl bh’nhăn bấc nắc k’rong đớc bh’nhăn bấc điểm, xang n’nắc dzợ vêy ta moon “ chức tước” lướt đh’rứah xoọc t’đang t’pấh bấc ngai đha nuôr Kon Tum moọt ooy bh’rợ pa câl hàng đa cấp. Bh’hai xơợng đhị râu xay moon l’lăm bhrợ ca van, cắh hắt ngai âi k’poóc k’pía pa zêng cr’van cr’bhố pr’loọng đong đoọng câl mỹ phẩm, cha năm cha nir, gọ điện, máy ôzôn.. đắt k’zệt chu t’piing lâng câl cóh lơơng đoọng dưr váih ma nứih chuyên viên pa câl. T’coóh Nguyễn Thành Trung, CHủ tịch UBND chr’hoong Đắc Hà, pa cắh râu k’rang k’uôl bêl vel đong vêy 7 doanh nghiệp pa bhrợ pa câl hàng đa cấp cơnh lâng lấh 500 cha nắc ting pấh.
Ma nứih ting pấh nắc giáo viên vêy, cán bộ công chức vêy, apêê đhêy hưu zêng vêy n’đhơ cơnh đêếc nâu câi cắh dzợ đơơng đh’nớc dzợ. Apêê ting pấh, apêê đoo cắh ting bhrợ lâng đay đoọng a đay bơơn năl k’rong pa zum zên. K’pân bhlâng nắc apêê đoo pay bìa bhrông t’mêê ta đăng moon chính quy, apêê đoo vặ zên ngân hàng, apêê đoo zêng t’moọt ooy đêếc lứch.
Đhr’năng la lua đoọng lêy, bh’rợ pa câl hàng đa cấp cóh tỉnh Kon Tum dưr váih bấc cơnh bh’rợ k’đháp k’dâng. Đhị chr’val pa bhlâng zr’nắh k’đháp Đắc Pxi, chr’hoong Đắc Hà, đươi g’lớc râu cắh năl râu rí âng đha nuôr acoon cóh Sê Đăng, ma nứih âng cơ sở Thiên Ngọc VIII vêy địa chỉ cóh 521 c’lâng Hùng Vương, thị trấn Đắc Hà âng Công ty TNHH Thiên Ngọc Minh Uy âi tước vel Long Đuân pa zước rơl đha nuôr đoỌng zên đoọng bơơn đươi dua bh’rợ zư x’mỉ rlêy c’rơ tr’mung lâng pay lãi suất dal. Râu choom p’ghít bhlâng nắc bêl đha nuôr pay đoọng zên, Thiên Ngọc VIII cắh xrắ bha ar pa tơ râu rí đoọng đha nuôr k’đhơợng. Bêl Ban nhân dân vel lâng chính quyền chr’val Đắc Pxi bơơn năl bh’rợ âi vêy 8 pr’loọng đơơng âng lấh 600 ức đồng đoọng ha cơ sở n’nâu. T’coóh A Nu, vel phó vel Long Đuân đoọng năl:
A đoo n’nắc xay trúih, u moon đoo k’tứi bhlâng nắc đoọng tơợ 11 ức 2 c’moo tước 3 c’moo nắc dưr váih pêê puôn zệt ức, bấc 2,3 chu. Muy ha riêng ức nắc dưr váih pêê puôn ha riêng ức. đha nuôr vêy ngai đoọng 10 ức, 11 ức. vêy ngai nắc pay đoọng 5, 6 zệt ức, muy bơr ha riêng công vêy. K’noọ ađoo n’nắc công cơnh ngân hàng, đợ bêl chr’val năl, nắc tước vel pa họp đha nuôr moon cắh vêy ngân hàng âng nhà nước.
Đhị lấh 600 ức đồng âng 8 pr’loọng đha nuôr vel Long Đuân đoọng ha Thiên Ngọc VIII, vêy 3 cha nắc đoọng bấc bhlâng nắc t’coóh A Tik 284 ức, A Anh 135 ức lâng A Sét 60 ức. Nâu đoo nắc zên đong máy thuỷ điện chroót zên đoọng ha đhăm k’tiếc lâng chr’nóh chr’bêệt crêê nong đác. T’coóh A Tik đoọng năl, c’xêê 4/2015 năl t’coóh k’noọ bơơn đớp zên chroót k’tiếc chr’nóh, p’căn Nguyễn Thị Nam ( buôn moon nắc Căn Giang) xiêr k’đươi t’coóh đoọng zên ooy Thiên Ngọc VIII. N’đhơ cr’chăl đêếc đong máy cắh âi pay đoọng zên chroót, n’đhơ cơnh đêếc Thiên Ngọc VIII âi k’đươi t’coóh đh’rứah lâng bấc ngai n’lơơng tước tỉnh Đắc Lắc pấh xơợng Hội thảo. Đhị đâu Công ty đoọng l’lăm 35 ức đồng moon nắc zên chroót c’rơ g’lêế lâng zấp râu nắc dưr bhrợ ting crêê cơnh cr’noọ âng apêê đoo:
Acu pa chắp, chê choom há, đoọng cu moọt nắc cu moọt. bêl l’lăm pay zên chroót Thiên Ngọc xrắ đớc zên l’lăm. Bêl a cu đớp zên nắc acu pa gơi Thiên Ngọc 28 ức. Thiên Ngọc moon vêy lãi, vêy thù lao, vêy zư x’mir lêy c’rơ tr’mung, pay hàng, lứch muy c’moo nắc zên gốc lâng lãi 500 ức. xang n’nắc xrắ bha ar đoọng ha ooy cu nắc cắh bơơn lêy. Gọ gooi cắh vêy.
Đhị bêl c’bhúh pa câl hàng đa cấp cóh tỉnh Kon Tum ting t’ngay ting bấc, xoọc đâu tước 20 doanh nghiệp cơnh lâng lấh 4.100 cha nắc ting pấh nắc bh’rợ k’đhơợng lêy âng ngành chức năng nặ xoọc ặt zâng k’đháp. Cr’chăl đănh ha nua, hàng đa cấp nắc tr’zêêng bhrợ têng r’rộ r’răm cóh zr’lụ vel bhươl, pa bhlâng nắc zr’lụ đha nuôr acoon cóh. Bấc bêệ xa nập cr’loọng, gọ điện bơơn pa câl đoọng ha đha nuôr cơnh lâng zên tơợ 5 ức tước lấh 10 ức đồng, cắh choom lêy nắc bh’rợ tr’câl tr’bhlêy cơnh c’xu choom. T’coóh Võ Xuân Sơn, Phó Giám đốc Sở Công thương tỉnh Kon Tum moon ghít, vêy c’léh rơl g’lớc, glụ k’đươi ma nứih câl, xa nay lệt chêr ooy pr’đươi hàng hoá, plong pa dal zên câl, chất lượng… cóh bh’rợ pa câl hàng đa cấp đhị vel đong, n’đhơ cơnh đêếc cắh choom xay bhrợ:
Xoọc đâu nắc đhêêng vêy bơơn toom apêê bh’rợ n’đắh hợp đồng ký gr’hoót, cắh xrắ ghít địa chỉ. Bhrợ têng Hội thảo cắh xay moon lâng Sở Công thương. N’đắh pay đoọng thẻ thành viên cắh crêê quy định. Quy định ký hợp đồng xang a noo choom pấh muy lớp đào tạo vêy chứng chỉ nắc vêy bơơn đoọng thẻ, nâu đoo nắc ký hợp đồng xang nắc pay đoọng thẻ. Ha dợ apêê bh’rợ cắh đoọng nắc công vêy, cắh vêy nắc cắh vêy, n’đhơ cơnh đêếc cắh zấp c’léh đoọng xay moon apêê đoo bhrợ râu đâu, tu cơnh đêếc cắh âi choom xay bhrợ đợ bh’rợ ha lêêng lấh.
Nắc râu bh’rợ câl bhlêy hiện đại cơnh lâng bấc râu pr’đơợ k’rơ, n’đhơ cơnh đêếc câl hàng đa cấp cóh tỉnh Kon Tum xoọc crêê cắh hắt doanh nghiệp đươi dua cắh liêm crêê đoọng pay pa chô lợi nhuận cắh liêm. Cơnh câl bhlêy n’nâu nắc ma nứih pa câl, ma núih câl cắh k’rang tước hàng hoá, nắc muy rơơm bơơn rơl k’đươi bấc ngai ting pấh ooy c’bhúh đay đoọng vêy bấc hoa hồng lâng tr’pác lợi nhuận, ha dang cắh bơơn cha groong đơớh nắc buôn đớc lơi đợ râu bh’rợ k’đháp k’dâng pa chắp l’lăm./.
KON TUM: HÀNG ĐA CẤP BIẾN TƯỚNG, HẬU QUẢ KHÓ LƯỜNG
Hoạt động kinh doanh bán hàng đa cấp tại tỉnh Kon Tum đang nở rộ với 20 doanh nghiệp và trên 4.100 người tham gia. Để bán được hàng, không ít doanh nghiệp sử dụng nhiều chiêu trò, như lôi kéo, dụ dỗ, thậm chí lợi dụng sự thiếu hiểu biết của người dân để lừa đảo. Kiểu kinh doanh bán hàng đa cấp biến tướng này đang gây xáo trộn nhiều làng quê ở Kon Tum và nếu không được ngăn chặn kịp thời hậu quả sẽ rất khó lường.
Sức hút từ việc mua hàng được thưởng, mua càng nhiều điểm tích lũy càng cao lãi sẽ càng lớn, rồi còn có cả “chức tước” đi kèm đang cuốn nhiều người dân Kon Tum vào vòng xoáy bán hàng đa cấp. Lóa mắt trước ảo tưởng làm giàu, không ít người đã bòn vét tài sản gia đình để mua mỹ phẩm, hàng trang sức, bếp từ, nồi cơm điện, máy ôzôn… đắt gấp hàng chục lần so với giá thị trường để trở thành chuyên viên kinh doanh. Ông Nguyễn Thành Trung, Chủ tịch UBND huyện Đắc Hà, bày tỏ lo lắng khi địa phương có 7 doanh nghiệp hoạt động bán hàng đa cấp với hơn 500 người tham gia: “Người tham gia có giáo viên, cán bộ công chức, người về hưu là có hết nhưng giờ không đưa tên nữa. Người tham gia họ không cộng tác với mình để mình phát hiện được huy động vốn. Sợ nhất là người ta lấy bìa đỏ vừa rồi mới đo đạc chính quy ra để vay tiền ngân hàng họ bỏ vào đấy là chết”
Thực tế cho thấy hoạt động kinh doanh bán hàng đa cấp ở tỉnh Kon Tum có những biến tướng với nhiều chiêu trò khó lường. Tại xã đặc biệt khó khăn Đắc Pxi, huyện Đắc Hà, lợi dụng sự thiếu hiểu biết của bà con dân tộc thiểu số Sê đăng, người của cơ sở Thiên Ngọc VIII có địa chỉ ở 521 đường Hùng Vương, thị trấn Đắc Hà thuộc Công ty TNHH Thiên Ngọc Minh Uy đã đến tận làng Long Đuân dụ dỗ lôi kéo người dân nộp tiền để được hưởng dịch vụ chăm sóc sức khỏe và lấy lãi suất cao. Đáng chú ý là khi người dân giao tiền, Thiên Ngọc VIII không hề viết hóa đơn hay giấy biên nhận. Khi Ban nhân dân thôn và chính quyền xã Đắc Pxi phát hiện sự việc đã có 8 hộ mang trên 600 triệu đồng nộp cho cơ sở này. Ông A Nu, Thôn phó làng Long Đuân cho biết: “Bà ấy tuyên truyền nói là cái nhỏ nhất bỏ từ 11 triệu hai năm đến 3 năm nó thành ba mấy hay bốn mấy triệu, cứ gấp gấp 2 ba lần vậy đó. Một trăm triệu nó thành ba trăm bốn trăm triệu. Bà con có người nộp mười triệu, mười một triệu. Có người năm chục, sáu chục rồi một trăm hai trăm cũng có. Mình tưởng bà đó cũng như ngân hàng nhưng sau này xã họp người dân mới biết không phải là ngân hàng của Nhà nước đâu”
Trong hơn 600 triệu đồng mà 8 hộ dân làng Long Đuân nộp cho Thiên Ngọc VIII, có 3 người nộp nhiều là ông A Tik 248 triệu, A Anh 135 triệu và A Sét 60 triệu. Đây đều là tiền nhà máy thủy điện đền bù cho diện tích đất và hoa màu bị ngập. Ông A Tik cho biết, tháng 4/2015 biết ông sắp được nhận tiền đền bù, bà Nguyễn Thị Nam (hay còn gọi là Mẹ Giang) xuống mời ông nộp tiền vào Thiên Ngọc VIII. Dù thời điểm đó nhà máy chưa chi trả tiền song Thiên Ngọc VIII đã đưa ông cùng nhiều người khác sang tỉnh Đắc Lắc dự Hội thảo. Tại đây công ty đưa trước 35 triệu đồng gọi là tiền thù lao và mọi chuyện diễn ra theo đúng ý đồ của họ: “Chú nghĩ được cho mình nên mới vào. Trước khi mình lấy tiền đền bù Thiên Ngọc ghi số tiền trước. Khi mình nhận tiền mình gửi Thiên Ngọc 248 triệu. Thiên Ngọc nói có lãi, có thù lao, có chăm sóc sức khỏe, lấy hàng, hết một năm ra số tiền gốc với lãi 500 triệu. Sau đó giấy viết tay đưa cho Bố chưa thấy. Cái nồi, cái xoong không có”
Trong khi đội quân bán hàng đa cấp ở tỉnh Kon Tum ngày càng đông, hiện tới 20 doanh nghiệp với trên 4.100 người tham gia thì công tác quản lý của ngành chức năng lại đang rất bị động. Thời gian dài vừa qua, hàng đa cấp tha hồ làm mưa làm gió ở khu vực nông thôn nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Những chiếc quần lót, nồi cơm điện được bán cho người dân với giá từ 5 triệu đến hơn 10 triệu đồng không thể được coi là hoạt động thương mại bình thường. Ông Võ Xuân Sơn, Phó giám đốc Sở công thương tỉnh Kon Tum khẳng định, có biểu hiện dụ dỗ, lôi kéo người mua, thông tin sai tính chất công dụng hàng hóa, “thổi giá”, “thổi chất lượng”… trong hoạt động kinh doanh bán hàng đa cấp tại địa phương song chưa thể xử lý: “Hiện nay chỉ mới xử phạt được các hành vi chủ yếu là về hợp đồng ký kết không ghi rõ địa chỉ. Tổ chức Hội thảo không xin phép Sở Công thương. Về cấp thẻ thành viên không đúng theo quy định. Quy định ký hợp đồng xong anh phải qua một lớp đào tạo có chứng chỉ mới được cấp thẻ đây là cứ ký hợp đồng xong là cấp thẻ. Còn những hành vi bị cấm thì có đấy chứ không phải không nhưng chưa có đủ bằng chứng để kết luận người ta vi phạm cái này nên mình chưa xử lý được những hành vi nặng hơn”
Là loại hình kinh doanh hiện đại với những ưu thế nhất định, song việc kinh doanh bán hàng đa cấp ở tỉnh Kon Tum đang bị không ít doanh nghiệp lợi dụng với nhiều biến tướng để thu lợi bất chính. Kiểu kinh doanh mà người bán, kẻ mua không quan tâm tới hàng hóa, chỉ mong dụ dỗ, lôi kéo được nhiều người tham gia vào hệ thống để hưởng hoa hồng và ăn chia lợi nhuận nếu không được ngăn chặn kịp thời chắc chắn sẽ để lại những hậu quả rất khó lường./.
Viết bình luận