Cung cơnh zâp acoon cóh đhi noo lơơng cóh VN, manứih Chăm cung vêy đợ bhr’ươl pr’hát acoon cóh âng đay. Pr’hát Chăm bơơn hát cóh clung ruộng, đhị tang púah ha’roo, đhị c’lóh clóh cha’nêếh bêl hi’dưm bhrương, ooy đh’riêng xa’nưl âng cha’gâr, kèn t’ngay bhiệc bhan. Xoọc đâu đhị zâp vel bhươl Chăm cóh 2 tỉnh Ninh Thuận lâng Bình Thuận dzợ zư đợc bấc bhr’ươl pr’hát truyền thống moon ooy tr’kiêng n’đil n’jứih, đợ zr’nắh k’đhạp ooy pr’ắt tr’mung lâng đợ cr’liêng pr’hát pr’hay chr’nắp. t’ruíh Văn hoá đhi noo hêê acoon cóh bêl đâu, đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah chấc lêy năl ooy râu liêm pr’hay âng pr’hát Chăm ấ:

Đợ pr’hát acoon cóh cơnh đâu bơơn manứih Chăm bhrợ têng, lêy hát zâp bêl sinh hoạt zr’nưm, t’ngay bhiệc bhan… ooy bêl pabhrợ ta’têng đhanuôr cung hát đoọng oó lấh xâng ga’lêếh, đoọng tưn taách a’chặc a’rang. Cr’liêng pr’hát nắc đợ c’nắt chữ bơơn bấc lang manứih lêy chơớih pay t’moót bhrợ đợ c’nắt thơ liêm pr’hay, manứih xâng choom lêy xâng ooy đâu đợ kinh nghiệm mamung, bhiệc ặt tớt, bhrợ têng… bêl ta hát bhrợ, apêê xâng nắc ting t’moót a’đay ooy pr’hát, chấc k’noọ xâng ting hay cắh dzợ cơnh. Ahêê đh’rứah xâng t’coóh Qua Thị Hồng Loan cóh tỉnh Bình Thuận hát 1 pr’hát acoon cóh Chăm ooy tr’kiêng n’đil n’jứih:

Anoo lêy p’gít a’đhi bấc chu, tơợ bêl xọc mơ chr’lang tước bêl xọc a’đhi dal nắc ađhi lướt lâng ngai.

Lâng lấh 20 cr’liêng chữ, mơ nhịp 4-6 bêl grơm bêl priêng ting nhịp cha’gâr Paranưng ooy zâp t’ngay bhiệc bhan truyền thống âng manứih Chăm, pr’hát nâu xay moon râu cr’noọ âng pân’jứih bêl xâng manứih âng đay kiêng lướt bơơn k’diịc.

Cung xay moon ooy tr’kiêng n’đil n’jứih hân đhơ cơnh đêếc nắc lưm zr’nắh k’đhạp tu ặt k’rang ađay đha’rứt,c ắh váih râu rị. ahêê đh’rứah xâng t’coóh Hồng Loang hát cớ 1 pr’hát acoon cóh Chăm lâng cr’liêng xa’nay xay moon p’too ooy pr’ắt tr’mung. Lâng đợ cr’liêng pr’hát liêm pr’hay, chấc vặ hình ảnh cr’liêng cha’nêếh bịng lâng cr’liêng cha’nêếh m’bứi đoọng bhrợ p’cắh lâng cr’noọ liêm ch’ngai, cơnh apêê moon:

Cung 1 cr’liêng xa’nay cóh pr’hát, hân đhơ cơnh đêếc, zâp ngai nắc vêy 1 cơnh bhrợ p’cắh liêm pr’hay lalay. Ooy đâu ahêê lêy râu liêm pr’hay tơợ cr’liêng xa’nay tước bhiệc bhrợ p’cắh đợ pr’hát Chăm.

Zâp pr’hát acoon cóh Chăm buôn xay moon ooy zâp đắh bhiệc cơnh xay moon liêm chr’nắp âng bh’rợ k’conh k’căn băn par, râu bhrợ t’bhlâng đắh bhrợ têng cha lâng bấc lấh mơ nắc đắh tr’kiêng n’đil n’jứih… lâng bấc cơnh bhr’ươl pr’hát lalay cơnh, lâng đợ cr’liêng pr’hát pr’hay, liêm đăn lâng pr’ắt tr’mung âng manứih Chăm. T’coóh Thiên Thị Mẫn đoọng năl:

Tơợ ahay tước đâu acu nắc manứih Chăm zêng hát pr’hát Chăm, hát bêl bha’dơng k’coon, bêl lướt xát ha’roo, bêl lướt ooy ruộng… xang nặc đợ lang apêê t’tưn xoọc đâu nắc xâng bấc pr’hát hiện đại, nắc ha’vil lơi lứch truyền thống âng acoon cóh đay.

Xay moon ooy râu pr’hay liêm âng pr’hát Chăm, t’coóh Thập Liên Trưởng-trưởng phòng lêy cha’mêết, chấc t’bơơn, trung tâm lêy cha’mêết văn hoá Chăm Ninh Thuận đoọng năl:

Đợ pr’hát Chăm truyền thống tơợ ahay đợc đoọng bấc pr’hay bhlâng. Cơnh ngoọ đợ ch’na pr’dzăm, đác âm. Hân đhơ cơnh đêếc xoọc đâu nắc ting bil pất a’năm.

Cr’chăl đợ bhr’ươl pr’hát truyền thống, đợ c’moo đăn đâu, zâp nhạc sỹ, nghệ sỹ manứih Chăm nắc ơy lêy cha’mêết, x’r bhrợ đhị pr’đơợ đợ pr’hát truyền thống lâng c’năl bh’rợ nghệ thuật dal lấh mơ. Hân đhơ cơnh đêếc, đợ apêê nâu cung cắh ơy bấc zâp, apêê p’niên Chăm xoọc đâu cắh ơy lấh kiêng xâng hát lâng pr’hát xa’nưl acoon cóh đay. Nâu đoo nắc 1 râu zr’nắh k’đhạp đoọng zư lêy, padưr pa’xớc pr’hát xa’nưl acoon cóh Chăm. T’coóh Qua Thị Hồng Loan rơơm kiêng:

Ting cơnh acu lêy, đợ pr’hát Chăm pr’hay bhlâng, tơợ cr’liêng pr’hát liêm buôn lướt moót ooy loom luônh manứih xâng. C’la cu rơơm kiêng bơơn chấc lêy, ta’moóh pachoom, x’rặ đợc đợ pr’hát nâu đoọng pachoom ha coon ađhi âng đay đoọng apêê năl lứch. Hadang cắh nắc pr’hát Chăm bil lứch.

Bhrợ n’hâu đoọng đợ pr’hát Chăm zư đợc padưr pa’xớc r’rộ r’răm cơnh xoọc đâu nắc đoo bhiệc zr’nắh k’đhạp âng bấc ngai lâng zâp cơ quan chức năng./.