Tợơ 1/1/2016, 10 râu luật vêy ta đươi bhrợ pazêng: Luật Bảo hiểm xã hội; Luật căn cước công dân;Luật hộ tịch; Luật thuế k’rong câl chr’nắp lalay bhr’lậ; Luật lướt bộ đội; Luật tổ chức chính quyền vel bhươl; Luật tổ chức Chính phủ; Luật kiểm toán; Luật Mặt trận tổ quốc Việt Nam; Luật tổ chức Quốc hội. C’nắt t’rúih pa choom chính sách lâng pháp luật t’ngay đâu nắc xay moon cớ pazêng râu liêm t’mêê cóh pazêng luật nâu. Đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah đương xợơng:

1.        K’điêl n’niên ca coon, k’díc bơơn đhêy bấc bhlầng nắc 5 t’ngay:

Ting cơnh Luật BHXH, ma nuýh pa bhrợ nắc pân juýh vêy k’điêl n’niên ca coon bơơn đhêy pa bhrợ ting chế độ 5 t’ngay lâng ngai k’điêl sinh thường, 7 t’ngay lângh ngai k’điêl crêê ta roóch, n’niên ca coon ha dợ cắh zập c’xêê ( 32 tuần).

Lâng ngai k’điêl n’niên pâm bhar ( 2 p’nong coon) nắc bơơn đhêy 10 t’ngay, n’niên 3 p’nong nắc a tếh nắc lêy pa xoọng muy ch’nắc bơơn đhêy 3 t’ngay dzợ; lâng ngai k’điêl n’niên t’bơr nắc a tếh ha dợ ruốch pay ca coon nắc bơơn đhêy 14 t’ngay pa bhrợ

2.        Ngai zập 14 c’moo nắc bơơn ta đoọng thẻ căn cước công dân

Luật căn cước công dân pay đh’nớc âng bh’ar đắh căn cước công dân nắc thẻ Căn cước công dân đoọng xăl đh’nớc đớc “ Chứng minh nhân dân” cơnh xoọc đâu. Đhanuôr Việt Nam zập 14 c’moo nắc bơơn ta đoọng thẻ Căn cước Công dân đoọng tệêm ngăn zập xa nay đắh bhiệc năl ghít ma nuýh đếêc ơy bơơn quy định cóh Luật.

Thẻ Căn cước công dân vêy chr’nắp xay moon đắh căn cước công dân âng ma nuýh bơơn ta đoọng thẻ đoọng bhrợ têng zập râu bh’rợ cóh k’tiếc k’ruung Việt Nam. Thẻ nâu bơơn đươi dua xăl đoọng ha bhiệc đươi dua hộ chiếu cóh đhr’năng Việt Nam lâng đắh k’tiếc k’ruung lơơng ký gr’hoót bha lang k’tiếc đoọng phép đhanuôr ký gr’hoót bơơn đươi dua Thẻ căn cước công dân xăl đoọng ha bhiệc đươi dua hộ chiếu cóh k’tiếc k’ruung mị đắh.

3.        C’la ma nuýh choom tự chớih pay cơ quan zước bhrợ hộ tịch

Luật hộ tịch pazêng 7 chương lâng 77 điều. Luật vêy pazêng quy định bhrợ têng cơnh liêm t’mêê đắh bhiệc zước bhrợ hộ tịch, t’váih pr’đợơ liêm buôn đoọng ha đhanuôr (cơnh: pa xiêr bấc râu bh’ar bh’tơ, doó bhrợ bấc râu bh’ar cơnh lalăm a hay đhị bêl zước bhrợ hộ tịch; đhanuôr tự chớih pay c’lâng bh’rợ đoọng bh’ar cắh cợ pa gơi cóh bưu điện, cắh cợ nắc đắh hệ thống zước bhrợ hộ tịch trực tuyến bêl vêy pr’đợơ liêm buôn; pa xiêr cr’chăl lướt ra véch đoọng bhrợ têng hộ tịch.

Luật hộ tịch cung quy định c’la ma nuýh vêy quyền chớih pay cơ quan zước bhrợ hộ tịch đoọng ha đay ha dợ nắc doó g’nưm đhị ắt mamông cơnh lalăm a hay.

4.        T’bhlầng zên thuế pa câl chr’nắp lalay lâng apêê pr’đươi cơnh hot, a lắc, bia

Ting cơnh Luật bhr’lậ pa xoọng bơr pêê điều âng Luật thuế k’rong câl chr’nắp lalay, lâng hót, xì gà lâng apêê pr’đươi ta bhrợ tợơ hot, thuế pa câl, thuế k’rong câl chr’nắp lalay nắc dzoóc tợơ 65% tước 70% tợơ tngay 1/1/2016 lâng 75% tợơ t’ngay 1/1/2019; lâng a lắc dứp 20 độ, thúê suất, thuế k’rong câl chr’nắp lalay nắc 30% tợơ t’ngay 1/1/2016, lâng 35% tợơ t’ngay 1/1/2018.

Lâng a lắc tợơ 20 độ nắc a tếh lâng bia, thuế suất lâng thuế k’rong câl chr’nắp lalay nắc cung dzoóc 5% dzoóc 55% tợơ t’ngay 1/1/2016, 60% tợơ t’ngay 1/1/2017 lâng 65% tợơ t’ngay 1/1/2018.

5.        Rúh t’đang lướt bộ đội cóh lang tệêm ngăn nắc tước lứch 27 c’moo

Luật lướt bộ đội pazêng 9 chương, 62 điều, cóh đếêc Luật quy định đắh rúh lướt bộ đội cóh lang tệêm ngăn nắc 27 c’moo ( xoọc đâu nắc lứch 25 c’moo) lâng đhanuôr bơơn bơơn pa đhêy t’đang lướt bộ đội đoọng học đại học, cao đẳng.

6.        Pazêng apêê đơn vị hành chính nắc zêng bhrợ têng Hội đồng nhân dân

Luật tổ chức chính quyền vel bhươl pazêng 8 chương, 143 đièu cóh đếec pazêng râu liêm t’mêê đắh cr’noọ bh’rợ tổ chức chính quyền vel bhươl đhị apêê đơn vị hành chính; cơ cấu tổ chức lâng bh’rợ âng Hội đồng nhân dân, UBND.

Ting cợnh uật nâu, pazêng apêê đơn vị hành chính zêng bhrợ têng tổ chức Hội đồng nhân dân lâng UBND ( cấp chính quyền vel bhươl), đh’rứah nắc pr’lứch bhiệc tợơ bhrợ têng cắh bhrợ Hội đồng nhân dân chr’hoong, quận, phường tợơ t’ngay 1/1/2016.

7.        Thứ trưởng, Phó Thủ tướng cơ quan ngang bộ cắh lấh 6 ch’nắc

Lâng 7 chương, 50 điều, Luật tổ chức Chính phủ quy định ghít liêm đợ Thứ trưởng, Phó Thủ trưởng cơ quan ngang bộ cắh lấh 5 ch’nắc; Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ ngoại giao cắh lấh 6 ch’nắc. Cóh đhr’năng pa zưm bộ, cơ quan ngang bộ cắh cợ tu k’đươi, xăl cán bộ âng cơ quan vêy thẩm quyền nắc Thủ tướng Chính phủ pa cắh đoọng ha Ủy ban Thường vụ Quốc hội lêy ch’mếêt, quyết định.

8.        Pa xoọng đơn vị bơơn kiểm toán nắc cơ quan k’đhợơng lêy đươi dua công

Luật Kiểm toán nhà nước c’moo 2015 pa xoọng đơn vị bơơn kiểm toán nắc: Cơ quan k’đhợơng lêy công; lâng apêê doanh nghiệp, bhrợ têng bhiệc kiểm toán lâng doanh nghiệp âng NHà nước k’đhợơng lêy lấh 60% zên điều lệ. Lâng doanh nghiệp âng Nhà nước k’đhợơng lêy tợơ 50% zên điều lệ ooy chọh, nắc bêl pr’hân, Tổng kiểm toán nhà nước quyết định chớih pay mục tiêu, tiêu chí, xa nay lâng c’lâng bh’rợ đoọng kiểm toán liêm glặp.

9.        Bhrợ ghít pr’ắt bhlưa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lâng apêê cơ quan

Lâng 8 chương 41 điều, Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ơy bhrợ ghít râu pa tếêt pa zưm bhlưa MTTQVN lâng: Đảng, Nhà nước, đhanuôr, apêê tổ chức ha dợ lalăm a  hay nắc quy định đhị zập Luật lơơng, cóh bh’ar xrắ âng Đảng cắh cợ Điều lệ MTTQVN. Đắh bh’rợ xay moon xã hội, Luật MTTQVN quy định ghít đắh tính chất, bh’rợ tr’nêng lâng nguyên tắc xay moon xã hội; acoon ma nuýh, c’lâng xa nay, đhr’năng xay moon xã hội; cơnh xay moon xã hội; quyền lâng trách nhiệm âng MTTQVN cóh bh’rợ xay moon xã hội; quyền lâng trách nhiệm âng cơ quan, tổ chức k’đhợơng lêy xrắ bhrợ bh’ar bơơn xay moon.

10.    Năl ghít chr’nắp pháp lý âng đại biểu Quốc hội chuyên trách

Luật tổ chức Quốc hội c’moo 2014 pazêng 7 chương, 102 điều. Luật ơy pa xoọng bấc quy định đoọng tệêm ngăn đại biểu Quốc hội zư c’rơ bh’rợ cóh trung tâm cóh tổ chức lâng bh’rợ âng Quốc hội; pa xoọng apêê quy định đoọng năl ghít chr’nắp pháp lý âng đại biểu Quốc hội chuyên trách.

Luật tổ chức Quốc hội c’moo 2014 ơy bhrợ têng quy định t’mêê đắh chức danh Tổng Thư ký. Ting đếêc, Tổng thư ký Quốc hội âng Quốc hội  bầu, đoọng bhrợ têng, pa đhêy bhrợ têng đoọng xay moon, bhrợ têng đoọng ha Quốc hội, UBTV QH, đại biểu QH.

Luật tác động trực tiếp đời sống người dân có hiệu lực từ 1/1/2016

Từ 1/1/2016, 10 luật có hiệu lực thi hành gồm: Luật Bảo hiểm xã hội; Luật căn cước công dân; Luật hộ tịch; Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt sửa đổi; Luật nghĩa vụ quân sự; Luật tổ chức chính quyền địa phương; Luật tổ chức Chính phủ; Luật kiểm toán; Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Luật tổ chức Quốc hội.

        1.Vợ sinh con, chồng được nghỉ việc tối thiểu 5 ngày
        Theo Luật Bảo hiểm xã hội, lao động nam có vợ sinh con được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản 5 ngày làm việc trong trường hợp sinh thường; 7 ngày làm việc khi vợ sinh con phải phẫu thuật, sinh con dưới 32 tuần tuổi.

      Trường hợp vợ sinh đôi thì được nghỉ 10 ngày làm việc, từ sinh ba trở lên thì cứ thêm mỗi con được nghỉ thêm 3 ngày làm việc; trường hợp vợ sinh đôi trở lên mà phải phẫu thuật thì được nghỉ 14 ngày làm việc.
         2.Công dân từ đủ 14 tuổi được cấp thẻ Căn cước công dân
     Luật căn cước công dân lấy tên gọi của giấy tờ về căn cước công dân là thẻ Căn cước công dân để thay cho tên gọi "Chứng minh nhân dân" như hiện nay. Công dân Việt Nam từ đủ 14 tuổi được cấp thẻ Căn cước công dân để bảo đảm tính ổn định của các thông tin về nhân dạng của công dân đã được quy định trong Luật.

     Thẻ Căn cước công dân có giá trị chứng minh về căn cước công dân của người được cấp thẻ để thực hiện các giao dịch trên lãnh thổ Việt Nam. Thẻ này được sử dụng thay cho việc sử dụng hộ chiếu trong trường hợp Việt Nam và nước ngoài ký kết điều ước hoặc thỏa thuận quốc tế cho phép công dân nước ký kết được sử dụng thẻ Căn cước công dân thay cho việc sử dụng hộ chiếu trên lãnh thổ của nhau.
        3.Cá nhân có quyền lựa chọn cơ quan đăng ký hộ tịch
      Luật hộ tịch gồm có 7 chương và 77 điều. Luật có những quy định cải cách mạnh mẽ về trình tự, thủ tục đăng ký hộ tịch, tạo thuận lợi tối đa cho người dân (như: đơn giản hóa và cắt giảm nhiều giấy tờ không cần thiết khi đăng ký hộ tịch; cải tiến phương thức nộp hồ sơ để người dân lựa chọn – nộp trực tiếp, gửi qua bưu chính hoặc qua hệ thống đăng ký hộ tịch trực tuyến khi điều kiện cho phép; giảm thời hạn giải quyết đối với hầu hết các việc hộ tịch).

      Luật hộ tịch cũng quy định cá nhân có quyền lựa chọn cơ quan đăng ký hộ tịch cho mình mà không phải phụ thuộc vào nơi cư trú như trước đây. 

        4.Tăng thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các mặt hàng thuốc lá, rượu và bia

       Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế tiêu thụ đặc biệt, đối với thuốc lá điếu, xì gà và các chế phẩm khác từ cây thuốc lá, thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt tăng từ 65% lên 70% từ ngày 01/01/2016 và 75% từ ngày 01/01/2019; với rượu dưới 20 độ, thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt là 30% từ ngày 01/01/2016 và 35% từ ngày 01/01/2018.

     Đối với rượu từ 20 độ trở lên và bia, thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt cũng tăng thêm 5% lên 55% từ ngày 01/01/2016, 60% từ ngày 01/01/2017 và 65% từ ngày 01/01/2018.

      5.Độ tuổi gọi nhập ngũ trong thời bình đến hết 27 tuổi
     Luật nghĩa vụ quân sự gồm 9 chương, 62 điều, trong đó, Luật quy định về độ tuổi gọi nhập ngũ trong thời bình đến hết 27 tuổi (hiện nay là đến hết 25 tuổi) đối với công dân đã được tạm hoãn gọi nhập ngũ để học chương trình đào tạo đại học, cao đẳng.

        6.Tất cả các đơn vị hành chính đều tổ chức Hội đồng nhân dân

        Luật tổ chức chính quyền địa phương gồm 8 chương, 143 điều, trong đó có những điểm mới về mô hình tổ chức chính quyền địa phương ở các đơn vị hành chính; cơ cấu tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân.

   Theo Luật này, tất cả các đơn vị hành chính đều tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân (cấp chính quyền địa phương), đồng thời chấm dứt việc thực hiện thí điểm không tổ chức Hội đồng nhân dân huyện, quận, phường từ ngày 1/1/2016.

        7.Thứ trưởng, Phó Thủ trưởng cơ quan ngang bộ không quá 6
        Với 7 chương, 50 điều, Luật tổ chức Chính phủ quy định cụ thể số lượng Thứ trưởng, Phó Thủ trưởng cơ quan ngang bộ không quá 5; Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao không quá 6. Trong trường hợp do sáp nhập bộ, cơ quan ngang bộ hoặc do yêu cầu điều động, luân chuyển cán bộ của cơ quan có thẩm quyền thì Thủ tướng Chính phủ trình Ủy ban thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định.

         8. Bổ sung đơn vị được kiểm toán là cơ quan quản lý sử dụng công
       Luật Kiểm toán nhà nước  năm 2015 bổ sung đơn vị được kiểm toán là: Cơ quan quản lý sử dụng công; đối với các doanh nghiệp, thực hiện kiểm toán đối với doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ. Đối với doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống, khi cần thiết, Tổng Kiểm toán nhà nước quyết định lựa chọn mục tiêu, tiêu chí, nội dung và phương pháp kiểm toán phù hợp.
         9. Làm rõ mối quan hệ giữa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với các cơ quan

       Với 8 chương, 41 điều, Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã làm rõ được mối quan hệ giữa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với: Đảng, Nhà nước, Nhân dân, các tổ chức mà trước đây quy định rải rác ở các luật khác, trong các văn bản của Đảng hoặc Điều lệ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Về hoạt động phản biện xã hội, Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam quy định cụ thể về tính chất, mục đích và nguyên tắc phản biện xã hội; đối tượng, nội dung, phạm vi phản biện xã hội; hình thức phản biện xã hội; quyền và trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong hoạt động phản biện xã hội; quyền và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức chủ trì soạn thảo văn bản được phản biện.

        10.Xác định cụ thể vị trí pháp lý của đại biểu Quốc hội chuyên trách
       Luật tổ chức Quốc hội năm 2014 gồm 7 chương, 102 điều. Luật đã bổ sung thêm nhiều quy định để bảo đảm đại biểu Quốc hội giữ vai trò trung tâm trong tổ chức và hoạt động của Quốc hội; bổ sung các quy định nhằm xác định cụ thể vị trí pháp lý của đại biểu Quốc hội chuyên trách.
      Luật tổ chức Quốc hội năm 2014 đã xây dựng quy định mới về chức danh Tổng thư ký. Theo đó, Tổng thư ký Quốc hội do Quốc hội bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm để tham mưu, phục vụ hoạt động của Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội, đại biểu Quốc hội.

Tổng thư ký là đại biểu Quốc hội đồng thời giữ vai trò là Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, chịu trách nhiệm trước Quốc hội và Ủy ban thường vụ Quốc hội về hoạt động của Văn phòng Quốc hội.