Lấh 20 c’moo đanh tơợ Nam chô ooy Bắc, ma nứih Cựu chíen binh t’coóh Bùi Đình Thu, cóh khu 9, chr’val Chí Tiên, chr’hoong Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ âi thu nhập k’rơ bhâu bêệ c’kir cr’chăl zêl prúh a rập a bhuy lâng pa cắh đhị “ bảo tàng” pr’loọng đong.

Bấc bêệ Bi-đông k’độ dác, bêệ a doóh lấh u lặ ty, bêệ máy thông tin quân sự 15w pa tước apêê bêệ pr’nơng tai bèo công lấh u lặ ting t’ngay c’xêê… bơơn t’coóh Thu zấp t’ngay dzụt príh pa liêm, zư đớc ta níh. Bấc c’kir dzợ bơơn t’coóh xrắ liêm đh’nớc, n’tơợ u vêy âng ting c’kir ooy ta la bha ar k’tứi. Ha der loom t’coóh đoọng azi lêy muy beee ca k’độ đác lâng nhôm vêy xrắ t’nooi chữ “ T’bhlâng zêl prúh a rập Mỹ tông pay k’tiếc”. T’coóh đoọng năl, nâu đoo nắc c’kir âng muy chiến sĩ âi lấh chêệt bil cóh chiến dịch zư lêy thành cổ Quảng Trị c’moo 1972, vel đong cóh chr’val Năng Yên, chr’hoong Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ, pr’loọng đong cher đoọng ha t’coóh pa cắh đhị “ bảo tàng”.

C’xêê 2/1972, t’coóh Thu lướt bộ đội bêl đhiệp 20 c’moo, cr’chăl lang ma nứih liêm bhlâng. Xang pêê c’xêê huấn luyện đhị chr’hoong Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, t’coóh đh’rứah lâng đồng đội bơơn k’đươi lướt đơớh ooy chiến trường miền Nam, xang n’nắc ting pấh bấc g’lúh zêl prúh a rập a bhuy bấc bêl k’noọ lấh chêệt. x’riác c’xêê 4/1974, cóh muy g’lúh zêl prúh pa bhlâng zr’nắh xr’dô lâng a rập đhị Núi Bông, âng mặt trạn Bình- Trị- Thiên, t’coóh crêê bhêy bơơn pa chô ooy n’đắh tuyến t’tuun zư pa dứah. C’moo 1975, t’coóh chô n’đắh bộ đội lâng rạch chô vel đong lâng xang n’nắc bơơn đươi dua chế độ thương binh bhrêy tắh 4/4.

Dưr váih tơợ loom luônh lâng đồng chí, đồng đội, râu chắp kiêng k’rong đớc c’kir zêl prúh a rập a bhuy, rơơm kiêng đhr’nong đong âng đay dưr váih muy bảo tàng k’tứi đoọng apêê cựu chiến binh, apêê a chau học sinh lâng đha nuôr đăn dêếc tước lêy, học tập truyền thống. tơợ c’moo 1995 pa chô ooy đâu, t’coóh Thu âi đươi zên zooi đoọng bhrêy tắh âng đang đh’rứah lâng bêệ xe máy ty rít, ba lô, a vị puốt, bhrợ bhoóh dưr lướt prang apêê tỉnh, thành phổ tơợ miền xuôi tước da ding ca coong, tơợ Nam tước Bắc đoọng pay k’rong c’kir kháng chiến. vêy bấc g’lúh t’coóh lướt prang c’xêê tơợ Bắc moọt ooy Nam, n’jứah đoọng lum lêy cớ chiến trường ahay, chơớc lum lêy đồng đội ty, n’jứah pa zum k’rong đớc, chơớc câl pay đợ c’kir chiến tranh. Âi vêy ngai moon cóh ooy xoọc zư đớc c’kir kháng chiến chr’nắp, t’coóh zêng chơớc tước đêếc, zước pay câl đợ choom.

Xang lấh 20 c’moo lướt vốch prang apêê vel đong cóh cr’loọng k’tiếc, t’coóh Thu âi k’rong đớc bơơn lấh 2.000 c’kir kháng chiến cơnh lâng zấp râu lay cơnh, âng hêê lâng âng a rập. Đhị pa zêng c’kir âng t’coóh bơơn k’rong đớc dzợ vêy bấc ta la bha ar chr’nắp, vêy đơh báo dưr váih tơợ ha lúh thế kỷ 20 cơnh “ Hồn nước”, “ Cứu quốc”, “ Tiến lên”; bấc đợ báo Nhân dân, Quân đội Nhân dân cr’chăl zêl prúh a rập  Pháp, Mỹ… Bấc c’kir vêy chr’nắp lịch sử, bhrợ ha der loom đoọng ha bấc ngai lêy cơnh: Cờ giải phóng, Ra-đi-ô, bình tông, a doóh trấn thủ, t’clắh bhuông păr a rập Mỹ crêê pănh p’tộ, ta la bản đồ pănh zêl âng lính Mỹ, đợ ta la đơn zước lướt zêl prúh a rập bơơn xrắ lâng a ham âng apêê lang đha đhâm c’mâr cóh apêê c’moo zêl prúh a rập a bhuy; bấc ta la thư âng chiến sĩ pa gơi chô tợơ chiến trường, tơợ vel đong pa gơi tước tiền tuyến; bấc ta la nhật ký, pr’đươi pr’dua cha nắc ma nứih âng bấc ma nứih lính âi lấh chêệt bil… Zấp râu zêng bơơn t’coóh zư đớc, liêm ta níh cơnh nắc đợ cr’van chr’nắp âng pr’loọng đong.

K’rong lứch loom luônh ooy bh’rợ k’rong đớc c’kir chiến tranh, bấc bêl pr’loọng đong cựu chiến binh Bùi Đình Thư công ặt đhị đhr’năng ta bhúch, nợ nần. Âi vêy cắh hắt ngai chắp kiêng cr’van ty tước chơớc câl cơnh lâng k’zệt ức đồng, n’đhơ cơnh đêếc t’coóh zên cắh pa câl. P’rơơm kiêng âng t’coóh nắc đớc đợ c’kir n’nâu đoọng ha pêê a đhi học sinh, sinh viên, thầy cô giáo, apêê đong pa chắp ch;mêệt lêy tước lêy lâng học tập k’goóh. Bh’nhăn bhui har lấh, tu bấc c’moo đăn đâu, bảo tàng pr’loọng đong t’coóh t’đang bấc trường học cóh vel đong tỉnh Phú Thọ tước lum lêy. Muy bơr đong pa chắp ch’mêệt lêy văn hoá ch’ngai đăn xơợng tước “ Bảo tàng t’coóh Thu” công cơnh tước k’đươi t’coóh bhrợ t’váih pr’đơợ zooi pa chắp ch’mêệt lêy, chơớc lêy… T’coóh Thu xay moon: Bấc lang ma nứih ting pấh zêl prúh a rập Pháp, Mỹ nắc r’dợ cắh dzợ, n’đhơ cơnh đêếc đợ c’kir, đợ t’rúih xa nay, đợ pr’đươi pr’dua lâng cha nụp âng apêê anh hùng liệt sĩ vêy dzợ ặt ma mông, pa bhlâng nắc bêl ahêê năl zư đớc đợ c’kir, chắp hơnh râu bêl ahay. Cr’noọ p’rơơm ga mắc bhlâng âng đoo nắc bơơn cấp uỷ, chính quyền vel đong, đồng đội nắc t’bhlâng k’rang tước, zooi đoọng k’rong đớc, zư đớc p’xoọng bấc c’kir kháng chiến, Ađoo bhrợ bh’rợ n’nâu cắh vêy nắc tu râu chắp kiêng nắc dzợ rơơm kiêng pa dưr váih muy bảo tàng k’tứi, dưr váih “ đhị tước chr’nắp” đoọng bấc c’kir năl prá ting t’ngay ting pa dưr liêm choom cóh bh’rợ p’too moon truyền thống ha lang t’tun.

Đồng chí Nguyễn Tiến Tấn, Bí thư Đảng uỷ chr’val Chí Tiên, chr’hoong Thanh Ba moon ghít: Cóh vel đong da ding ca coong zi vêy bơơn đhị đong pa cắh c’kir kháng chiến cơnh đêếc nắc chr’nắp bhlâng. Nâu đoo nắc đợ c’kir pa bhlâng chr’nắp n’đắh lịch sử, nắc bảo tàng ma mông đoọng đha nuôr, đha đhâm c’mâr vel đong lâng apêê a chau học sinh ting pấh lêy, p’too moon truyền thống. Cấp uỷ, chính quyền vel đong ta luôn zooi đoọng, bhrợ t’váih pr’đợợ  liêm buôn đoọng zr’lụ pa cắh ang t’coóh Thu ting t’ngay ting bấc lấh mơ./.