N’đhơ cơnh đêêc, râu ca êr năc đoo chất dưỡng chr’năp zooi đơơng đoọng năng lượng, zooi đoọng t’moot vitamin lâng k’đhơợng zư âng bâc cơ quan

*Căh zâp râu ca êr, a chăc vêy cr’đơơng ng’cơnh?

Ca êr zooi a chăc choom t’moot apêê vitamin A, D, E, K. Căh zâp râu ca êr buôn bhrợ ha đhr’năng t’moot dinh dưỡng, bhrợ gooh n’căr, gooh xoc, bhih n’căr, buôn u bhrộ lâng căh lâh la lêy coh pr’đơợ căh zâp tr’ang. Lâh đhị đêêc, căh zâp a xit ca êr chr’năp cơnh omega – 3 dzợ bhrợ pa dưr dhr’năng crêê apêê xa nay ooy n’căr.

Ca êr ting pâh ooy bh’rợ bhrợ pa dưr bâc hợp chất vêy bh’rợ bhrợ pa liêm ha râu dưr vaih bhih pa lâng zooi đoọng bhrợ t’vaih mô. Bêl đợ râu ca êr coh hun cha cha căh bhrợ crêê cr’noọ, cr’chăl bhrợ pa dưr râu bhrêy tăh âng achăc choom crêê ta bhrợ k’zih. Lâh đhị đêêc, râu căh zâp Vitamin A lâng vitamin D tu k’rong t’moot căh liêm công cr’đơơng tươc đhr’năng bhrợ pa dưr cớ tế bào lâng bhrợ pa dưah băng bh’rêy.

Râu ca êr chr’năp ha râu pa dưr âng xoc lâng k’đhơợng nhâm riah xoc k’rơ. Tu cơnh đêêc, chế độ cha cha căh zâp râu ca êr đanh buôn bhrợ ha xoc pr’gooh, buôn tr’đêêh, xrut lâng cr’đơơng tươc a ging măt.

Omega-3 lâng omega – 6 zooi k’dhơợng bhrợ bh’rợ âng c’bhuh pa dưr k’rơ. Căh zâp aêê axit ca êr chr’năp n’nâu buôn bhrợ ha chăc ga lêêh ga lêêng, buôn jeh ca ay lâng đhur. Tu cơnh đêêc, choom p’xoọng râu ca êr tơợ a xiu, apêê cr’liêng, p’lêê bơ lâng dầu thực vật xăl tu căh đươi râu rí râu ca êr coh g’luh cha cha.

Râu ca êr zooi a chăc t’moot apêê dưỡng chất chrnăp ha cr’chăl bhrợ pa dưr  hormone. Căh zâp râu ca êr đanh buôn bhrợ bil râu liêm nội tiết, cr’đơơng tươc cr’chăl kinh nguyệt, đhr’năng n’niên vaih ca coon, bh’nêch lâng loom ljuônh. Coh pân đil, đhr’năng n’nâu dzợ bhrợ đhr’năng kinh nguyệt căh liêm căh că păt.

Bâc ngai căh bhr’nêy bêl năl bh’rợ pa xiêr la lâh bâc râu ca êr căh vêy choom pa xiêr ahêê l’mă.

Râu ca êr zooi bhrợ pa đanh luônh ca bhố lâng bhrợ k’zih cr’chăl pa glêy ch’na coh luônh. Bêl hun ch’na căh zâp ca êr, a chăc buôn dưr vaih ha ul đơơh, cr’đơơng tươc đhr’năng cha cha bâc ch’na tinh bột căh câ đường lâh. Muy bơr pa chăp ch’mêêt lêy công moon omega-3 choom zooi ch’meêt lêy bh’rợ kiêng cha cha lâng chroi đoọng bhrợ pa xiêr bh’rợ n’xiêng dưr cooc coh luônh coh muy bơr ngai.

Abôc năc cơ quan kiêng vêy đợ râu ca êr bâc đoọng k’đhơợng zư liêm abôc. Bâc ngai pa chăp ch’mêêt lêy moon, apêê chế đọ cha cha bâc râu ca êr, pa ghit cơnh chế độ cha cha Địa Trung Hải cơnh lâng dầu ô liu, a xiu n’xiêng lâng apêê cr’liêng, năc choom zooi đoọng c’năl lâng zư lêy c’rơ thần kinh.

Muy chế độ cha căh zâp ca êr buôn căh đơơng âng zâp năng lượng, bhrợ ha a chăc đơơh ha ul, pa dưr bh’rợ kiêng cha cha lâng k’đhap ch’mêêt lêy g’luh cha cha.

N’đhơ cơnh đêêc, căh vêy râu ca êr n’đoo công liêm choom. Apêê chuyên gia p’too moon choom pa xiêr râu ca êr chuyển hóa coh c’bhuh chiên rán, bánh ngọt lâng ch’na bhrợ têng l’lăm, đh’rưah lâng t’đui đoọng chất ca êr căh bão hòa tơợ a xiu, p’lêê bơ, apêê cr’liêng lâng dầu thực vật.

*Hâu tu a chăc hêê kiêng vêy râu ca êr

Râu ca êr năc muy coh pêê c’bhuh chất đơơng đoọng năng lượng bha lâng ha chăc, đh’rưah lâng zooi doọng t’moot vitamin, cấu tạo tế bào, bhrợ t’vaih hormone lâng k’đhơợng bh’rợ âng abôc. Apêê chuyên gia p’too moon t’đui đoọng râu ca êr căh bão hòa tơợ axiu, p’lêê bơ, dầu ôliu lâng apêê cr’liêng, dh’rưah lâng pa xiêr râu ca êr bão hòa lâng râu ca êr chuyển hóa. Râu chr’năp căh vêy năc pay lơi râu ca êr năc đoo chơơih pay crêê đợ râu liêm lâng đươi dua mơ liêm glăp.

*Zâp t’ngay choom p’xoọng m’mơ bâc râu ca êr?

Apêê ngai ga rứa banh năc choom cha dâng 20-25% pa zêng năng lượng tơợ râu ca êr, ma mơ 44 - 56gram zâp t’ngay cơnh lâng hun ch’na 2.000 kcal. Cr’noọ n’nâu vêy choom tr’xăl ting ruuh c’moo, pân jưih pân đil lâng đhr’năng c’rơ âng ting cha năc ma nưih. Apêê chuyên gia p’too moon t’đui râu ca êr căh bão hào tơợ dầu thực vật, a xiu, p’lêê bơ lâng apêê râu cr’liêng, đh’rưah lâng oó lâh đươi n’xiêng bh’năn lâng râu ca êr bão hòa.

*Đợ râu choom p’ghit bêl p’xoọng râu ca êr

Đoọng k’đhơợng lêy l’mă lâng c’rơ, năc choom bhrợ t’mơ bhlưa râu ca êr t’moot ooy a chăc lâng năng lượng dưr bil. Apêê chuyên gia p’too moon t’đui đoọng râu ca êr liêm tơợ dầu ô liu, p’lêê bơ, apêê cr’liêng lâng a xiu ca êr; đh’rưah lâng oó lâh đươi dua la lâh bâc ca êr bão hòa tơợ n’xiêng bh’năn, sữa bâc kem lâng muy bơr râu dầu thực vật./.

THIẾU CHẤT BÉO KÉO DÀI, SỨC KHỎE BỊ ẢNH HƯỞNG NHƯ THẾ NÀO?

Nhiều người cho rằng, cắt giảm chất béo sẽ giúp kiểm soát cân nặng và bảo vệ sức khỏe. Tuy nhiên, chất béo là dưỡng chất thiết yếu giúp cung cấp năng lượng, hỗ trợ hấp thu vitamin và duy trì hoạt động của nhiều cơ quan

*Thiếu chất béo, cơ thể sẽ bị ảnh hưởng như thế nào?

+ Chất béo giúp cơ thể hấp thu các vitamin A, D, E, K. Thiếu chất béo có thể làm giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng, gây khô da, khô tóc, viêm da, dễ bầm tím và suy giảm thị lực trong điều kiện thiếu sáng. Bên cạnh đó, thiếu các axit béo thiết yếu như omega-3 còn làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề về da.

+ Chất béo tham gia vào quá trình sản xuất nhiều hợp chất có vai trò điều hòa phản ứng viêm và hỗ trợ tái tạo mô. Khi lượng chất béo trong khẩu phần ăn không đáp ứng nhu cầu, quá trình phục hồi tổn thương của cơ thể có thể bị chậm lại. Bên cạnh đó, sự thiếu hụt vitamin A và vitamin D do hấp thu kém cũng ảnh hưởng đến khả năng tái tạo tế bào và làm lành vết thương.

+ Chất béo cần thiết cho sự phát triển của nang tóc và duy trì cấu trúc sợi tóc khỏe mạnh. Vì vậy, chế độ ăn thiếu chất béo kéo dài có thể khiến tóc mất độ bóng mượt, trở nên khô xơ, dễ gãy rụng và ảnh hưởng đến cả lông mày.

+ Omega-3 và omega-6 giúp duy trì hoạt động của hệ miễn dịch. Thiếu các axit béo thiết yếu này có thể khiến cơ thể mệt mỏi, dễ ốm vặt và suy giảm sức đề kháng. Vì vậy, nên bổ sung chất béo lành mạnh từ cá béo, các loại hạt, quả bơ và dầu thực vật thay vì cắt giảm hoàn toàn chất béo trong khẩu phần ăn.

+ Chất béo giúp cơ thể hấp thu các dưỡng chất cần thiết cho quá trình sản xuất hormone. Thiếu chất béo kéo dài có thể gây mất cân bằng nội tiết, ảnh hưởng đến chu kỳ kinh nguyệt, khả năng sinh sản, giấc ngủ và tâm trạng. Ở phụ nữ, tình trạng này còn làm tăng nguy cơ rối loạn kinh nguyệt hoặc mất kinh.

+Nhiều người bất ngờ khi biết rằng việc cắt giảm quá mức chất béo không hẳn giúp giảm cân hiệu quả.

Chất béo giúp kéo dài cảm giác no và làm chậm quá trình tiêu hóa. Khi khẩu phần ăn thiếu chất béo, cơ thể dễ xuất hiện cảm giác đói, dẫn đến xu hướng ăn nhiều thực phẩm chứa tinh bột hoặc đường hơn. Một số nghiên cứu cũng cho thấy omega-3 có thể hỗ trợ kiểm soát cảm giác thèm ăn và góp phần hạn chế tích tụ mỡ bụng trong một số trường hợp.

+Não bộ là cơ quan cần một lượng chất béo đáng kể để duy trì cấu trúc và chức năng bình thường. Nhiều nghiên cứu cho thấy các chế độ ăn giàu chất béo lành mạnh, chẳng hạn như chế độ ăn Địa Trung Hải với dầu ô liu, cá béo và các loại hạt, có thể hỗ trợ khả năng nhận thức và bảo vệ sức khỏe thần kinh.

+ Một chế độ ăn thiếu chất béo thường không cung cấp đủ năng lượng, khiến cơ thể nhanh đói, tăng cảm giác thèm ăn và khó kiểm soát khẩu phần.

Tuy nhiên, không phải loại chất béo nào cũng mang lại lợi ích. Các chuyên gia khuyến cáo nên hạn chế chất béo chuyển hóa có trong đồ chiên rán, bánh ngọt và thực phẩm chế biến sẵn, đồng thời ưu tiên chất béo không bão hòa từ cá, quả bơ, các loại hạt và dầu thực vật.

*Vì sao cơ thể chúng ta cần chất béo?

Chất béo là một trong ba nhóm chất cung cấp năng lượng chính cho cơ thể, đồng thời hỗ trợ hấp thu vitamin, cấu tạo tế bào, sản xuất hormone và duy trì hoạt động của não bộ. Các chuyên gia khuyến nghị ưu tiên chất béo không bão hòa từ cá, quả bơ, dầu ô liu và các loại hạt, đồng thời hạn chế chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa. Điều quan trọng không phải là loại bỏ chất béo mà là lựa chọn đúng loại và sử dụng với lượng phù hợp.

*Mỗi ngày nên bổ sung bao nhiêu chất béo?

Người trưởng thành nên nhận khoảng 20-25% tổng năng lượng từ chất béo, tương đương 44-56 gram mỗi ngày với khẩu phần 2.000 kcal. Nhu cầu này có thể thay đổi theo độ tuổi, giới tính và tình trạng sinh lý. Các chuyên gia khuyến nghị ưu tiên chất béo không bão hòa từ dầu thực vật, cá béo, quả bơ và các loại hạt, đồng thời hạn chế mỡ động vật và chất béo bão hòa.

*Những lưu ý khi bổ sung chất béo

Để duy trì cân nặng và sức khỏe, cần cân bằng giữa lượng chất béo nạp vào và năng lượng tiêu hao. Các chuyên gia khuyến nghị ưu tiên chất béo lành mạnh từ dầu ô liu, quả bơ, các loại hạt và cá béo; đồng thời hạn chế tiêu thụ quá nhiều chất béo bão hòa từ mỡ động vật, sữa nguyên kem và một số loại dầu thực vật./.