K’hir ploh a ham xoọc năc muy coh pazêng rau pr’luh trơơi boọ cr’pân bhlầng xoọc ặt vaih coh bấc vel đong prang k’tiếc k’ruung

Ting cơnh Bộ Y tế, tơợ tơợp c’moo 2026 tước nâu kêi, k’tiếc k’ruung hêê ơy pa dưah đọong ha lâh 50 r’bhầu cha năc crêê pr’luh k’hir ploh a ham, coh đêêc 5 cha năc căh dzợ ma mông. Pa ghit lâh mơ, pr’luh xoọc ặt vaih bấc k’rơ lâh lâng k’đhap đoọng xay moon lalăm.

Xay moon ooy đhr’năng k’hir ploh a ham c’moo đâu, PGS.TS Trần Đắc Phu, Cục trưởng Cục Y tế dự phòng a hay, xay moon, pr’luh nâu xooc căh vêy ting cơnh quy luật ting hân noo cơnh lalăm. Ha dang cơnh lalăm a hay, pr’luh buôn dưr vaih bêl hân noo boo xang năc xiêr r’dợ, ha dợ nâu kêi nắc ma nưih boọ pr’luh prang c’moo, zêng hân noo cha noong lâng hân noo boo, pa căh đoọng hêê lêy năc đhr’năng pr’luh ta luôn dưr vaih coh zr’lụ đhanuôr ặt.

“Xoọc đâu, đhr’năng pr’luh năc ơy leh vaih ting bấc a năm lâh mơ đhị cr’chăl đâu âng c’moo hay, đhr’năng moon pa rơơt k’đhap bhlầng tu pr’luh căh dzợ vaih cơnh c’xu, ađoo vaih prang c’moo. C’moo đâu pleng k’tiếc căh liêm, ma nưih vối chô cung bấc. Pleng boo, p’răng tr’xăl ta luôn năc pr’đơợ đoọng g’gơu dưr cheh vaih bấc”.

Đhị thành phố HCM, vel đong vêy đợ ma nưih boọ pr’luh bấc bhlầng coh prang k’tiếc k’ruung, dap tước c’xêê 6/2026, ơy bơơn năl 18 r’bhầu cha năc ca ay lâng 4 cha năc căh dzợ ma mông. Apêê ca ay leh vaih coh zập phường, chr’val lâng đặc khu coh vel đong. Ting cơnh ngành y tế thành phố, pr’luh k’hir ploh a ham c’moo đâu leh đhr’năng đâh lâh mơ c’xu. Muy rau pa ghit nắc ma nưih boọ pr’luh xoọc tr’xăl. Xoọc đâu, lâh muy pâng ma nưih boọ pr’luh năc ma nưih t’ha, coh đêêc  vêy ruh tơợ 11 tước 30 c’moo bấc. Rau đâu năc đoọng lêy k’hir ploh a  ham căh dzợ năc pr’luh buôn boọ đhị p’niên k’tứi cơnh ahêê buôn ngoọ. TS.BS Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch liên chi hội truyền nhiễm TP pa ghit:

“Rau lalay âng k’hir nâu năc bêl t’ngay doọ dzợ k’hir ha dợ cung choom sốc. Tu cơnh đêêc ma nưih ca ay doọ dzợ k’hir, pa gớt a chắc a rang, doọ leh nhưh g’lêêh dzợ, ơy cơnh đêêc năc vêy tệêm ngăn. Ha dợ dzợ g’lêêh, vir moh mắt, ca ay luônh, dzơơng cha cha năc buôn sốc. Tu cơnh đêêc ahêê cha mêệt pa ghit huyết áp. Xang năc lướt khám lêy pa tước lưch k’hir. Lưch k’hir đanh 24 tiếng 48 tiếng lâng ặt tớt l’thai nắc vêy lưch cr’ay”.

Apêê chuyên gia xay moon, bấc đhanuôr dzợ lu lơ lâng pr’luh nâu. Bấc ngai ặt pa dưah coh đong căh cợ tước cơ sở y tế z’lưa tu ngoọ năc cr’ay cơnh c’xu. Coh đêêc, k’hir ploh a ham choom vaih đâh bhlầng, vaih sốc, ploh a ham ngân, đhur a chắc lâng buôn bhrợ chêệt ma nưih ha dang căh đâh bơơn lêy, pa dưah loon. T’cooh Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục cha groong cr’ay, Bộ Y tế đoọng năl, đhanuôr năc lêy lơi pazêng cr’noọ căh liêm crêê tu moon g’gơu muy cheh vaih đhị bọo đác nha nhự căh cợ ma nưih ặt ma mông coh chung cư, đong dal tầng năc doọ buôn boọ cr’ay. Ha dợ coh đhr’năng lalua, g’gơu buôn cheh vaih ooy zập pr’đươi buôn k’độ đác coh đong ặt năc cơnh bình hoa, chậu choh tơơm ch’năm, khay đác tủ lạnh căh cợ zập pr’đươi buôn k’đong đác.

“Xa nay âng c’moo đâu nắc doọ dzợ vêy cr’voc cr’vec năc doọ dzợ k’hir ploh a ham, Lâng a zi năc cung rơơm kiêng zập pr’loọng zập tuần đơc 10 phút đoọng k’chêệt cr’vóc cr’vec”.

K’hir ploh a ham năc cr’ay cr’pân ha dợ zêng choom cha groong ha dang zập cha năc pa dưr dal c’năl zư lêy c’rơ tr’mông âng đay lâng đhanuôr lơơng; ta luôn xăl đác coh bình hoa; k’rong n’noh lâng bha rọp lưch pr’đươi choom k’độ đác ha dang căh đươi dua. Đh’rưah năc đhanuôr hêê bêch k’băc mùng, cha groong g’gơu căp, pa zưm lâng ngành y tế coh zập  bh’rợ zư lêy môi trường, k’chêệt cr’vóc cr’vec coh pr’loọng đong lâng đhị vel bhươl./.

CHỦ ĐỘNG PHÒNG CHỐNG SỐT XUẤT HUYẾT TRƯỚC DIỄN BIẾN KHÓ LƯỜNG CỦA DỊCH BỆNH

Sốt xuất huyết đang tiếp tục là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm lưu hành tại nhiều địa phương trên cả nước. Theo Bộ Y tế, từ đầu năm 2026 đến nay, nước ta đã ghi nhận hơn 50 nghìn trường hợp mắc sốt xuất huyết, trong đó có 5 trường hợp tử vong. Đáng chú ý, dịch bệnh đang có những diễn biến phức tạp và khó dự báo hơn so với trước đây

Nhận định về diễn biến dịch sốt xuất huyết năm nay, PGS.TS Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng cho rằng, dịch bệnh này hiện không còn tuân theo quy luật mùa vụ truyền thống. Nếu như trước đây bệnh thường bùng phát mạnh vào mùa mưa rồi giảm dần, thì nay số ca mắc được ghi nhận quanh năm, kể cả trong mùa khô,  cho thấy nguy cơ dịch bệnh luôn hiện hữu trong cộng đồng:

“Nguy cơ bùng phát thì hiện nay bắt đầu có dầu hiệu tăng hơn số mắc so với cùng kỳ năm ngoái, khái niệm diễn biến khó lường nó đúng hơn vì không còn chu kỳ để mà chúng ta dự đoán so với trước đây Năm nay thì có những yếu tố bất lợi,  như yếu tố thời tiết, khí hậu ,đi lại của người dân cũng tăng lên rất nhiều Và nắng lắm, mưa nhiều, thời tiết trên 25 độ tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi sốt xuất huyết phát triển”

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, địa phương có số ca mắc cao nhất cả nước, tính đến tháng 6/2026, đã ghi nhận 18 nghìn ca bệnh và 4 trường hợp tử vong. Các ca mắc xuất hiện ở tất cả các phường, xã và đặc khu trên địa bàn. Theo ngành y tế thành phố, dịch sốt xuất huyết năm nay có dấu hiệu gia tăng sớm hơn thường lệ. Một điểm đáng lưu ý là cơ cấu người mắc bệnh đang có sự thay đổi. Hiện nay, hơn một nửa số ca mắc là người lớn, trong đó nhóm tuổi từ 11 đến 30 tuổi chiếm tỷ lệ cao. Điều này cho thấy sốt xuất huyết không còn là căn bệnh chủ yếu ở trẻ em như nhiều người vẫn nghĩ. TS.BS Trương Hữu Khanh, Phó chủ tịch liên chi hội truyền nhiễm TP lưu ý:

“Đặc biệt của sốt xuất huyết là cái ngày mà hết sốt là vẫn có thể  sốc.  Cho nên bệnh nhân đó hết sốt nhưng phải tươi tỉnh, vận động bình thường, không có cái gì gọi là mệt mỏi thì mới gọi là an toàn Còn nếu như cái người đó hết sốt mà cứ li bì hoài, than chóng mặt,  đau bụng hay là mệt mỏi, biến ăn thì coi chừng có nguy cơ sốc. Cho nên mình phải theo dõi về cái mạch, huyết áp.  Rồi phải đi tái khám dù là hết sốt. Bao giờ hết sốt được 24, 48 tiếng và tươi tỉnh thì mình mới gọi là hết bệnh, chứ còn trong suốt huyết hết sốt là bắt đầu có thể sốc”.

Các chuyên gia nhận định, không ít người dân vẫn còn chủ quan với căn bệnh này. Nhiều trường hợp tự điều trị tại nhà hoặc đến cơ sở y tế muộn vì cho rằng đây chỉ là bệnh sốt thông thường. Trong khi đó, sốt xuất huyết có thể diễn tiến rất nhanh, gây sốc, xuất huyết nặng, suy đa cơ quan và dẫn đến tử vong nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời. Ông Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục phòng bệnh, Bộ Y tế cho biết, người dân cũng cần xóa bỏ những quan niệm sai lầm như cho rằng muỗi truyền bệnh chỉ sinh sản ở nơi nước bẩn hoặc người sống trong chung cư, nhà cao tầng sẽ ít có nguy cơ mắc bệnh. Trên thực tế, muỗi vằn thường sinh sản trong các dụng cụ chứa nước sạch ngay trong gia đình như bình hoa, chậu cây cảnh, khay nước tủ lạnh hay các vật dụng đọng nước nhỏ.

“Thông điệp của năm nay là không loăng quăng thì không sốt xuất huyết. Và chúng tôi cũng mong muốn là mỗi gia đình mỗi tuần dành đúng 10 phút để rà soát ra cái ổ loăng quảng, bọ gậy trong gia đình”

Sốt xuất huyết là bệnh nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu mỗi người dân nâng cao ý thức bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng; thường xuyên thay nước bình hoa; thu gom phế thải và lật úp các vật dụng không sử dụng. Đồng thời, người dân cần ngủ màn, sử dụng các biện pháp chống muỗi đốt và phối hợp với ngành y tế trong các hoạt động vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng, bọ gậy trong gia đình, cộng đồng./.