Nâu kêi, bấc pr’loọng pay zêệ n’xiêng xăl đươi dầu cha, tu apêê moon năc rau ch’na tự nhiên, doọ ơy bấc zêệ bhrợ lâng liêm choom lâh mơ dầu cha công nghiệp. Đhơ cơnh đêêc, ting cơnh chuyên gia dinh dưỡng, căh vêy n’xiêng n’đoo liêm choom zêng ha dang đươi lalâh bấc. Lâng bhiệc đươi n’xiêng căh cợ dầu cha đhị za zêệ zêng êêh rau liêm choom zêng.

TS Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), đoọng năl zêng n’xiêng a’ọc lâng dầu thực vật zêng vêy dinh dưỡng lalay cơnh. Rau chr’năp lâh mơ nắc căh ặt đhị bhiệc chơih pay n’đoo đoọng pay cha, năc lêy cha đoọng crêê cơnh, mơ zập lâng liêm choom cơnh lâng c’rơ tr’mông.

N’xiêng a’ọc năc n’xiêng a đhăh mặ zâng pưih liêm choom cơnh lâng zập ch’na pa đing. Đhơ cơnh đêêc, coh 100g n’xiêng a’ọc vêy mơ 40g n’xiêng bão hòa lâng k’nặ 95mg cholesterol.

Ha dang cha ta luôn lâng đợ bấc, pa bhlầng nắc cơnh lâng ma nưih căh lâh pa gớt a chăc a zân căh cợ xoọc crêê cr’ay cơnh la mặ, a ham coh n’xiêng căh liêm, huyết áp dal, cr’ay da dul, năc n’xiêng a’ọc buôn bhrợ xơ vữa c’lâng a ham lâng rau căh liêm lơơng.

Coh đêêc, dầu cha thực vật vêy bấc chất n’xiêng căh ơy bão hòa, bấc rau pay tước 70-85% pazêng đợ chất n’xiêng lâng doọ vêy cholesterol. Nâu năc c’bhuh chất n’xiêng liêm choom lâh c’rơ da dul bêl đươi dua liêm choom.

Đhơ cơnh đêêc, dầu cha cung doọ lâh mốp. Bêl zêệ pưih lalâh căh cợ đươi pa đing bấc chu, dầu cha crêê oxy hóa, ơy bhrợ vaih apêê hợp chất căh liêm choom ha c’rơ.

Ting cơnh TS Giang, rau k’rang căh muy năc đợ dầu căh cợ n’xiêng đươi bêl uh zêệ năc đoo pazêng n’xiêng chô ooy a chắc hêê coh zập t’ngay tơợ lêệ n’xiêng, ch’na pa đing, bánh ngam, ch’na ưy ta zêệ bhrợ lalăm.

Tổ chức Y tế bha lang k’tiếc moon pa rơơt đợ n’xiêng bão hòa năc pay dưp 10% coh pazêng năng lượng ch’na cha zập t’ngay. Pazêng chất n’xiêng đhị ma nưih t’’ha năc mơ 20-30% pazêng năng lượng đoọng liêm choom cơnh lâng a chăc a zân ha dợ doọ bhrợ cr’ay mạn tính.

Cơnh lâng ma nưih c’rơ, chuyên gia k’đươi oọ muy cha muy n’xiêng a’ọc căh cợ muy dầu thực vật. Xăl ooy đêêc, năc pa zưm cha mị đăh lâng cha mêệt lêy mơ đươi đoọng glặp, lêy ting c’rơ âm cha lâng pa gớt a chắc a zân cung cơnh đhr’năng c’rơ tr’mông.

Coh zêệ bhrợ ch’na đh’năh, n’xiêng a’ọc choom đươi dua lâng đợ mơ glặp đoọng ha zập chr’na pa đing. Ha dợ cơnh lâng ch’na zêệ chêện đâh năc đươi dầu thực vật đoọng liêm choom lâh cơnh lâng c’bhuh n’xiêng căh ơy bão hòa.

Pazêng ma nưih n’xiêng coh a ham căh liêm, n’xiêng coh loom, đái tháo đường, huyết áp dal, cr’ay da dul căh cợ la mặ năc oọ cha bấc n’xiêng a’ọc.

Chuyên gia cung pa ghit năc oọ dzợ đươi dầu cha bêl lêy dầu xăl pr’họom, nặ rooh, vaih t’pô, u coọc. Nâu năc c’leh dầu căh dzợ liêm, choom bhrợ căh liêm tước c’rơ tr’mông ha dang dzợ đươi./.

NÊN DÙNG MỠ LỢN HAY DẦU ĂN ĐỂ TỐT CHO TIM MẠCH?

Nhiều người tin mỡ lợn tự nhiên tốt hơn dầu ăn, song chuyên gia cảnh báo lạm dụng có thể làm tăng nguy cơ rối loạn mỡ máu và tim mạch.

Xu hướng quay lại dùng mỡ lợn để nấu ăn đang được nhiều gia đình lựa chọn với quan niệm đây là thực phẩm tự nhiên, ít qua chế biến và tốt hơn dầu ăn công nghiệp. Tuy nhiên, theo chuyên gia dinh dưỡng, không có loại chất béo nào tốt tuyệt đối và việc chỉ sử dụng mỡ lợn hoặc chỉ dùng dầu thực vật đều không phải lựa chọn tối ưu.

TS Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho biết cả mỡ lợn và dầu thực vật đều có giá trị dinh dưỡng riêng. Điều quan trọng không nằm ở việc chọn loại nào, mà là sử dụng đúng cách, đúng lượng và phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Mỡ lợn là chất béo động vật có khả năng chịu nhiệt tốt, thích hợp với các món chiên, rán ở nhiệt độ cao. Tuy nhiên, trong 100 g mỡ lợn có khoảng 40 g chất béo bão hòa và gần 95 mg cholesterol.

Nếu sử dụng thường xuyên với lượng lớn, đặc biệt ở người ít vận động hoặc đang mắc các bệnh như thừa cân, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, mỡ lợn có thể làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch và các rối loạn chuyển hóa.

Trong khi đó, dầu thực vật chứa nhiều chất béo chưa bão hòa hơn, một số loại chiếm tới 70-85% tổng lượng chất béo và không chứa cholesterol. Đây là nhóm chất béo có lợi hơn cho sức khỏe tim mạch khi được sử dụng hợp lý.

Tuy nhiên, dầu ăn cũng không hoàn toàn vô hại. Khi bị đun ở nhiệt độ quá cao hoặc dùng để chiên đi chiên lại nhiều lần, dầu có thể bị oxy hóa, tạo ra các hợp chất không có lợi cho sức khỏe.

Theo TS Giang, điều cần quan tâm không chỉ là lượng dầu hay mỡ dùng trong nấu nướng mà còn là tổng lượng chất béo cơ thể hấp thu mỗi ngày từ thịt mỡ, đồ chiên rán, bánh ngọt, thức ăn nhanh và các thực phẩm chế biến sẵn.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo lượng chất béo bão hòa chỉ nên chiếm dưới 10% tổng năng lượng khẩu phần hằng ngày. Tổng lượng chất béo ở người trưởng thành nên dao động khoảng 20-30% tổng năng lượng để đáp ứng nhu cầu của cơ thể mà không làm tăng nguy cơ bệnh mạn tính.

Đối với người khỏe mạnh, chuyên gia khuyến nghị không nên theo đuổi quan điểm cực đoan như chỉ dùng mỡ lợn hoặc chỉ dùng dầu thực vật. Thay vào đó, nên kết hợp cả hai với tỷ lệ tham khảo khoảng một phần mỡ động vật và hai đến ba phần dầu thực vật, tùy chế độ ăn, mức độ vận động và tình trạng sức khỏe.

Trong chế biến thực phẩm, mỡ lợn có thể được sử dụng với lượng vừa phải cho các món cần nhiệt độ cao như chiên hoặc rán. Ngược lại, các món xào nhanh, nấu canh hay trộn salad nên ưu tiên dầu thực vật để tận dụng lợi ích của nhóm chất béo chưa bão hòa.

Những người mắc rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ, đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc thừa cân, béo phì không nên tự ý tăng lượng mỡ lợn trong khẩu phần.

Chuyên gia cũng lưu ý không tiếp tục sử dụng dầu ăn khi dầu đã chuyển màu sẫm, có mùi khét, nổi nhiều bọt, trở nên đặc quánh hoặc nhớt dính. Đây là dấu hiệu dầu đã bị biến chất, có thể làm tăng nguy cơ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe nếu tiếp tục sử dụng./.