Cắh pa bhrợ cóh bh’rợ sân khấu chuyên nghiệp, công cắh kiêng chêếc pa dưr râu chr’nắp âng đay, lấh 50 c’moo ahay t’coóh Thạch Ka Ri No ắt cóh cr’noon Chà Dư, chr’val Lương Hoà A, chr’hoong Châu Thành, tỉnh Trà Vinh ơy đớc bấc g’lêếh c’rơ đoọng ha bh’rợ nghệ thuật đhanuôr Khme lâng pazêng râu tr’coọ xa nul, mão, mặt nạ… đươi dua cóh pazêng râu bhiệc bhan, xa nay bh’rợ tôn giáo lâng nghệ thuật biểu diễn. Ting n’nắc, ađoo nắc pa choom bh’rợ đoọng ha lang p’niên, ting chrooi đoọng ooy bh’rợ zư lêy lâng pa dưr văn hoá nghệ thuật âng acoon cóh đay.

Ahêê đh’rứah tr’lum lâng t’coóh Thạch Ka Ri No đhị bhar xrặ âng Thạch Sa Oanh- PV Đài p’rá VN.

Tơợ bêl k’tứi t’coóh Thạch Ka Ri No nắc kiêng pazêng râu pr’hát, râu t’nơớt lâng biểu diễn tuồng ty âng acoon cóh đay. Đoo bêl n’năl vêy apêê chùa cóh chr’hoong, cắh cậ cóh chr’val bhrợ têng nghệ thuật nắc a đoo t’bhlâng tước lêy. Tơợ đêếc, c’moo 14 c’moo t’coóh Ka Ri No tự chêếc lêy bhrợ lâng vêy k’conh zúp zooi bấc, ađoo nắc ơy choom bhrợ têng bấc râu tr’coọ xa nul lâng mặt nạ ty đanh doọ lấh k’đháp. Bhrợ têng bấc mơ ooy nắc ađoo kiêng bhrợ têng bấc mơ đêếc, mơ bơr pêê c’moo ađoo ơy choom bhrợ têng pazêng râu tr’coọ xa nul ty đanh âng đhanuôr Khmer cơnh: n’jưl Ta- kê, n’jưl Cò, n’jưl Goá, ch’gâr Chầu, ch’gâr Sa dăm, mão, mặt nạ pazêng manuýh cóh ahay Ramayana, pazêng râu bh’rợ coóch boọc, râu cha năm cóh đông chùa, tháp… Chr’nắp bhlâng nắc apêê tr’coọ xa nul xơơng râu xa nul cắh choom cắh vêy cóh pazêng râu bhiệc bhan ty đanh âng manuýh Khmer.

Râu xa nay bh’rợ liêm chr’nắp vêy apêê xay truíh ch’ngai, k’nặ 20 c’moo n’nâu nắc đợ bh’rợ âng t’coóh ka Ri No bhrợ cắh muy tước lâng pazêng c’bhúh băn nghệ lâng pazêng c’bhúh nghệ thuật, pazêng chùa Khmer cóh tỉnh nắc tước ooy pazeng apêê tỉnh, thành Nam Bộ. Hân đhơ cơnh đêếc, râu zr’nắp k’đháp cóh xoọc đâu nắc pr’đươi đoọng bhrợ têng bh’rợ n’nâu ting t’ngay m’bứi lấh mơ, đhị đêếc cậ muy bơr râu tr’coọ xa nul hân đhơ pr’đươi đoọng bhrợp cóh k’tiếc k’ruung ơy vêy nắc công cắh ơy choom bhrợ t’váih râu nhâm mâng lâng xa nul crêê cơnh, tu cơnh đêếc nắc ng’câl tơợ k’tiếc k’ruung n’lơơng. T’coóh Ka Ri No k’rang:

Đợ chiing n’nâu nắc ng’câl tơợ k’tiếc k’ruung n’lơơng tu kỹ thuật bhrợ têng âng hêê nắc cắh crêê cơnh cr’noọ. Ha dợ lâng bh’rợ đươi dua n’loong, nắc đợ n’loong đanh c’moo lâng pazêng râu n’loong la lay, ha dợ nâu cơy đợ n’loong đoọng choom bhrợ tr’coọ xa nul nắc m’bứi pa bhlâng, nắc chêếc câl tơợ apêê tỉnh n’lơơng.

Râu rơơm kiêng zư lêy bh’rợ ty đanh, ting chrooi đoọng ooy bh’rợ pa dưr văn hoá ty đanh, tơợ bấc c’moo ahay t’coóh Ka Ri No nắc pa choom đoọng ha k’coon đay ting bhrợ têng bh’rợ. Lâng râu chắp hơnh nghệ thuật âng đoo nắc đơớh hân ta pa trơơi ooy k’coon thứ 3 âng pr’loọng đông. Ađoo vêy 4 cha nắc k’coon pân juýh, bơr cha nắc nắc ting bhrợ têng bh’rợ bhrợ tr’coọ xa nul, mặt nạ, coóch bhrợ tr’ngâl acoon manuýh, a đhắh; bơr cha nắc nắc bhrợ têng bh’rợ xây dựng, bhrợ têng bh’rợ cha nắc, coóch boọc tr’ngâl phật cóh chùa Khmer. T’coóh Ak Ka Ra k’coon thứ 3 âng t’coóh Ka Ri No prá:

Acu ơy vêy bh’rợ cóh pr’loọng đông nắc acu t’bhlâng bhrợ têng. Nâu cơy pazêng chùa công kiêng vêy manuýh bhrợ têng. Ooy thu nhập nắc công zập, bấc bhlâng nắc tu ng’kiêng. Bh’rợ hân đoo công cơnh đêếc, vêy ng’kiêng nắc vêy choom ng’bhrợ têng. Acu k’noọ nắc acu t’bhlâng pa choom đoọng ha k’coon cu cóh ha y chroo.

Pr’loọng đông mamông nắc lứch đươi dua ooy bh’rợ n’nâu, nắc t’coóh Ka Ri No lâng pazêng k’coon âng đoo ta luôn xay moon đoọng ha pêê n’lơơng ting bhrợ têng, lâng râu rơơm kiêng nắc zư nhâm mâng lâng pa dưr văn hoá ty đanh âng acoon cóh. Tu cơnh đêếc, ađoo cắh muy pa choom đoọng ha k’coon đay, ting n’nắc nắc dzợ pa choom đoọng ha pêê ta đhâm manuýh Khmer n’lơơng. Ting cơnh ađoo, hân đhơ xoọc đâu muy bơr râu bh’rợ nghệ thuật cơnh Kịch t’nơớt Yeak Rom k’nặ bil, bấc apêê cắh dzợ bơơn ta p’cắh nắc k’xenh Krông Riếp, bhót Hanuman – bơr râu p’cắh mặt đoọng ha râu liêm crêê lâng râu cắh liêm crêê vêy ta bhrợ têng bấc bhlâng. Pazêng bhươl cr’noon vêy đhanuôr Khmer ắt mamông nắc vêy bơơn t’nơớt k’xenh, t’nơớt neak tà, đhị đêếc cậ cóh pazêng chùa nắc tr’coỌ xa nul 5 râu xa nul lâng c’bhúh ch’gâr sa dăm. Xoọc đâu nắc đhiệp ng’xay đhị Trà Vinh cóh pazêng 142 chùa Khmer ơy vêy 125 chùa vêy tr’coọ xa nul 5 râu xa nul – ch’gâr sa dăm, cắh ơy ng’xay k’zệt c’bhúh nắc tự pr’loọng đông bhrợ t’váih. T’coóh Ka Ri No prá:

K’dâng 10 c’moo chô ooy đâu nắc pazêng mão, mặt nạ, tr’coỌ xa nul ty đanh vêy bấc ngai kiêng, cắh muy cóh Trà Vinh nắc tỉnh hân đoo vêy đhanuôr Khmer nắc lứch tước chêếc câk. Tr’nơớp nắc apêê đoo kiêng, râu bơr nắc râu rơơm kiêng zư lêy văn hoá ty đanh. Đhị đêếc cậ nhà nước nắc vêy chính sách zúp zooi, bhrợ pr’đơợ đoọng đhanuôr zư lêy, pa dưr râu la liêm pr’hay âng acoon cóh đay, cơnh zúp zooi zên câl tr’coọ xa nul, câl ch’gâr sa dăm ting n’nắc đoọng thầy tước pa choom.

Đoọng zư lêy lâng pa dưr bh’rợ ty đanh âng acoon cóh, c’moo ahay Sở VH,TT lâng DL tỉnh Trà Vinh bhrợ t’váih lớp pa choom đoọng ha ta đhâm c’mor Khmer, ting n’nắc t’coóh Ka Ri No nắc manuýh thầy pa choom. Râu đầu cắh muy bhrợ đoọng ha đoo vêy p’xoọng thu nhập ting n’nắc bhrợ ha đoo t’béch g’lăng bhrợ pa dưr lấh mơ, đoọng bh’nơơn bh’rợ âng đoo bhrợ têng nắc vêy bấc ngai kiêng lâng zư đớc râu la liêm pr’hay âng nghệ thuật ty đanh, ting chrooi đoọng ooy bh’rợ pa dưr râu chr’nắp ty đanh lâng pa dưr văn hoá nghệ thuật Khmer Nam bộ./.