Bấc c’moo ahay, TP Hội An, tỉnh Quảng Nam nắc ơy vêy xa nay pa tơơi đhanuôr glúh tơợ zr’lụ phố ty đoọng pa xiêr rau zr’nắh k’đháp ooy c’cir văn hoá bha lang k’tiếc, ting n’nắc quy hoạch pa dưr đô thị ting cơnh xa nay thành phố sinh thái. 

Bơơn tước lum lêy pr’loọng đông a ngắh Trần Thị Vui ắt cóh đhr’nong đông số 12, c’lâng Phạm Ngọc Thạch – phường Tân An nắc ng’bơơn n’năl, đhr’nong đông liêm nhâm 2 tần âng pr’loọng đông xoọc ắt nắc rau cr’noọ rơơm kiêng tơợ đanh ahay. L’lăm ahay, đhr’nong đông âng a ngắh đhị sô 95 c’lâng Trần Phú, âng zr’lụ I phố ty Hội An, pr’loọng đông vêy 3 lang manuýh ắt mamông pazêng vêy 15 cha nắc. a ngắh Trần Thị Vui prá:

Xoọc đêếc, pa tơơi đhanuôr âng thành phố, azi vêy ta đoọng 200m2 k’tiếc, tước c’moo 1997 nắc vêy ta pazao đoọng k’tiếc. Tơợ đêếc tước nâu cơy nắc bơơn ắt đhị đhăm k’tiếc cơnh xoọc đâu, ắt cơnh đâu liêm crêê pa bhlâng lâng pa bhlâng chắp hơnh chính quyền lâng nhà nước ơy bhrợ t’váih đoọng ha zi vêy zr’lụ ắt mamông bhrợ cha cơnh nâu cơy. Nắc ng’choom moon thành phố vêy cr’noọ bh’rợ ta béch pa bhlâng, k’rang bấc ooy đhanuôr.

Cắh muy pr’loọng đông a ngắh Vui, lấh 20 c’moo ahay, nắc vêy k’nặ 1 r’bhâu pr’loọng đông đhanuôr mốp loom ooy zr’lụ ắt mamông cóh zr’lụ phố ty; apêê chr’val, phường; pazêng pr’loọng đông đhanuôr cóh zr’lụ biển xoọc hr’lang hr’cấh, cóh toor k’ruung crêê đác nong, hr’lang hr’cấh nắc ơy vêy ta ch’mêết lêy xay moon đoọng k’tiếc đhị zr’lụ ắt mamông t’mêê, cóh đêếc vêy dự án zr’lụ ắt mamông t’mêê âng đhanuôr n’đắh Bắc c’lâng tỉnh 607.

Bh’rợ n’nâu vêy đhăm pậ bhứah k’nặ 55 hecta, pazêng vêy đhăm k’tiếc, c’lâng lướt, c’lâng ch’hooi đác, điện, n’loong… lâng đợ zên k’rong bhrợ lấh 21 tỷ đồng; vêy ta bhrợ têng tơợ x’rịa c’moo 1995 lâng bhrợ têng xang lâng đoọng đươi dua cóh c’xêê 9/1999. t’coóh Nguyễn Văn Hiền, Trưởng phòng TN lâng MT TP Hội An, đơn vị bhrợ têng dự án n’nâu prá:

Bêl bhrợ têng azi n’năl l’lăm nắc vêy đợ zr’nắh k’đháp, pa bhlâng nắc bha ar bha tơ, tu 20 hecta nắc ng’xay ooy apêê cấp piing, ha dang ng’xay nắc cắh nhâm mâng ooy đhr’năng bhrợ têng lâng rau mốp loom âng đhanuôr, tu cơnh đêếc đồng chí Nguyễn Sự nắc tộ đoọng cơnh đêếc nắc azi bhrợ têng. Xang bêl bhrợ têng xang nắc ta bơơn pay pa chô m’bứi zên tơợ đhanuôr, vêy đhăm 200 mét nắc đhiệp 9,8 ức, vêy đhăm nắc 18 ức nắc đhanuôr bhui har pa bhlâng. zr’nắh k’đháp rau bơr nắc xang bêl bhrợ têng xang tỉnh tr’pác, apêê t’coóh xa nay tỉnh xay moon hâu tu Hội An bhrợ têng bh’rợ ga mắc n’nâu lâng xang n’nắc tỉnh hợp thức hoá. Tước nâu cơy pazêng rau pr’đươi nắc nhâm mâng lâng đhanuôr yêm loom.

Lâng đhr’năng bh’rợ tr’nêng bấc, chroót pa chô, pa tơơi k’r’bhâu bêệ ping xal lâng chr’nóh chr’bêết, đông xang. Xang bêl dự án vêy ta bhrợ têng xang, k;nặ 1 r’bhâu manúyh mốp loom ooy đhr’năng ắt mamông, cắh vêy ta xay bhrợ tơợ c’moo 1989 tước c’moo 1994 tu zr’nắh k’đháp âng Luật k’tiếc c’moo 1993 lâng bh’rợ pa tơơi đhanuôr cóh zr’lụ phố ty ơy đớp k’tiếc ắt.

Bơơn năl, TP Hội An vêy đợ đhanuôr mơ 1.562 cha nắc cóh muy km2, nắc cóh zr’lụ phố đợ bấc nắc bấc lấh mơ. Tu cơnh đêếc, tơợ c’moo 1990 tước nâu cơy, Hội An ơy 5 chu ta đang k’dua đhanuôr ắt mamông cóh zr’lụ phố ty tơơi ắt ooy zr’lụ Thanh Hà, Tân An, Cẩm Phô lâng mơ 8 r’bhâu cha nắc manuýh. T’coóh Trần Chương – Trưởng Phòng k’đhơợng lêy đô thị Hội An prá:

Tơợ xa nay pa tơơi đhanuôr n’nâu, thành phố ơy bhrợ t’váih zr’lụ đhanuôr ắt mamông t’mêê, cơnh zr’lụ Bắc c’lâng tỉnh 607, zr’lụ đhanuôr Nhị Trưng, Cồn Thu cắh cậ nắc Xuân Mỹ, Trường Lệ … bêl bhrợ têng zr’lụ đhanuôr n’nâu nắc nhà nước pa câl đoọng ha đhanuôr, lâng đơ zên câl doọ lấh bấc, đoọng bhrợ t’váih ha đhanuôr vêy thu nhập m’bứi, manuýh ắt mamông cóh zr’lụ phố ty bơơn glúh ắt. lâng nắc bh’rợ n’nâu bhrợ ha TP Hội An, đô thị Hội An crêê cơnh cr’noọ xa nay: tr’nơớp nắc bơơn zư zr’lụ phố ty, rau bơr nắc bhrợ t’váih đô thị t’mêê cóh zr’lụ toor, đhanuôr ắt mamông cóh zr’lụ vêy c’lâng p’rang đông xang liêm. Nâu cơy, chính quyền công vêy xa nay crêê cơnh đoọng bhrợ t’váih zr’lụ du lịch t’mêê cơnh biển Cửa Đại, CLC, crâng k’bhông Bảy Mẫu, bhrợ pa dưr cớ pazêng bhươl cr’noon bh’rợ tr’nêng ty đanh đoọng pa xiêr rau zr’nắh k’đháp ha phổ ty, xa nay bh’rợ crêê liêm n’nâu công bhrợ ha đô thị ty bơơn zư rau chr’nắp âng đô thị.

C’moo 2009, Hội An ta đang moon bhrợ têng thành phố sinh thái lâng pazêng rau cr’noỌ xa nay la lay lâng cắh ơy vêy bh’rợ hân đoo cóh prang k’tiếc k’ruung. Tơợ đêếc, bh’rợ zư lêy zr’lụ phố ty, pa dưr đô thị ta luôn vêy ta xay bhrợ lâng rau xa nay bh’rợ zazum, doọ vêy ta pác la lay tơợ c’lâng p’rang đông xang, rau cha năm pa liêm cóh c’lâng phố, t’nơơm n’loong, tước ooy pazêng rau bh’rợ n’lơơng.

Gít nắc, tơợ xa nay quy hoạch bhrợ têng pazêng zr’lụ ắt mamông đoọng pa tơơi đhanuôr, thành phố ơy bơơn bhrợ bấc cr’noọ bh’rợ chr’nắp cơnh pa liêm pa crêê, pa dưr đô thị, t’hước tước đô thị rau 2 lâng bhrợ têng thành phố sinh thái- văn hoá – du lịch tr’nơớp âng k’tiếc k’ruung hêê.

Một chủ trương hợp lòng dân

                            CTV Quốc Hải

Nhiều năm qua, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam đã có chủ trương giãn dân ra ngoài khu phố cổ để giảm áp lực lên di sản văn hóa thế giới, đồng thời quy hoạch phát triển đô thị theo định hướng thành phố sinh thái.           

  Có dịp đến thăm gia đình bà Trần Thị Vui tại ngôi nhà số 12, đường Phạm Ngọc Thạch - phường Tân An mới biết, ngôi nhà khang trang 2 tầng gia đình đang ở là niềm mơ ước bấy lâu. Trước đây, nhà bà ở số 95 đường Trần Phú, thuộc khu vực I phố cổ Hội An, gia đình có 3 thế hệ với tổng cộng 15 người. Bà Trần Thị Vui kể:

Hồi đó, giãn dân của thành phố, chúng tôi được cấp 200 m2, đến năm 1997 thì giao đất. Từ đó đến nay được ở trên diện tích đất như thế này thì rất là thoải mái và rất cảm ơn chính quyền và nhà nước đã tạo cho chúng tôi có cuộc sống an cư lạc nghiệp như ngày hôm nay. Phải nói là thành phố đã có cái tầm nhìn xa trông rộng, có cái tâm đối với nhân dân.)

Không chỉ gia đình bà vui, hơn 20 năm qua, đã có gần 1.000 trường hợp bức xúc về chỗ ở trong khu phố cổ; các xã, phường; các hộ dân thuộc vùng biển lở, vùng ven sông bị ngập lụt, xói lở đã được xét cấp đất tại những nơi ở mới, trong đó có dự án “Khu dân cư mới Bắc tỉnh lộ 607”.

Dự án có diện tích gần 55 ha, gồm các hạng mục san nền, giao thông, hệ thống cấp - thoát nước, cấp điện, cây xanh,… với tổng mức đầu tư trên 21tỷ đồng; thực hiện từ cuối năm 1995 và hoàn thành đưa vào sử dụng vào tháng 9 năm 1999. Ông Nguyễn Văn Hiền - Trường Phòng TN&MT thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam - đơn vị thi công dự án này cho biết:

Khi làm chúng tôi biết trước là có những khó khăn, nhất là hồ sơ, bởi vì 20ha là phải trình cấp trên rồi, nhưng mà nếu trình thì không đảm bảo tiến độ và bức xúc của người dân, cho nên đồng chí Nguyễn Sự mới chấp nhận là mình cứ làm. Sau khi làm xongthì cố gắng thu một ít tiền của dân, có lô 200 mét chỉ có 9,8 triệu, có lô 18 triệu nhưng người dân họ phấn khởi. Khó khăn thứ 2 là sau khi làm xong tỉnh chia tách, các đồng chí tỉnh đặt vấn đề làm sao Hội An lại làm cái khu đồ sộ như thế này và sau đó tỉnh hợp thức hóa. Đến bây giờ thì cơ sở hạ tầng ổn định và người dân yên tâm.

Với một khối lượng công việc rất lớn, bồi thường, di dời hàng ngàn ngôi mộ và cây trồng, vật kiến trúc. Sau khi dự án hoàn thành, gần 1.000 trường hợp bức xúc về chỗ ở, tồn đọng từ năm 1989 đến năm 1994 chưa giải quyết được do vướng quy định của Luật Đất đai năm 1993 và giãn dân trong khu vực phố cổ đã nhận đất ở.

Được biết, thành phố Hội An có mật độ dân số 1.562 người/km2, riêng trong khu phố cổ mật độ gấp hơn hiều lần. Vì vậy, từ những năm 1990 đến nay, Hội An đã 5 lần vận động người dân sinh sống trong khu phố cổ giãn ra các vùng Thanh Hà, Tân An, Cẩm Phô với gần 8.000 người . Ông Trần Chương - Trưởng Phòng Quản lý Đô thị thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam khẳng định:

Từ chính sách giãn dân này, thành phố đã làm nên những khu dân cư mới ở vùng phụ cận như: Khu dân cư Bắc tỉnh lộ 607, khu dân cư Nhị Trưng, Cồn Thu hay là Xuân Mỹ, Trường Lệ,v.v.v.. Khi làm những khu dân cư này thì nhà nước bán cho người dân với giá phải chăng để tạo cho người thu nhập thấp, người sinh sống trong khu phố cổ có điều kiện ra sống ở ngoài khu phố cổ. Và chính điều này đã làm cho thành phố Hội An, đô thị Hội An đạt được nhiều mục tiêu: Thứ nhất là bảo tồn được khu phố cổ, thứ hai là tạo ra những khu đô thị mới ở vùng phụ cận, người dân sống ở những nơi có cơ sở hạ tầng tốt hơn. Chính quyền cũng có những chủ trương mở những điểm du lịch mới như biển Cửa Đại, CLC, rừng dừa Bảy Mẫu, khôi phục các làng nghề truyền thống để giảm áp lực cho khu phố cổ, chủ trương đúng đắn này cũng làm cho đô thị cổ giữ được cái phần hồn đô thị của mình.

Năm 2009, Hội An phát động xây dựng thành phố sinh thái với những tiêu chí riêng biệt và chưa có “mô hình” trên cả nước. Từ đó, việc bảo vệ khu phố cổ, phát triển đô thị luôn đặt trong mối quan hệ tổng thể, không tách rời từ cơ sở hạ tầng, cảnh quan đường phố, cây xanh, kiến trúc đến từng công trình.

Rõ ràng, từ chủ trương quy hoạch xây dựng những khu dân cư mới để giãn dân, thành phố đã đạt được nhiều mục tiêu quan trọng trong quá trình chỉnh trang, phát triển đô thị, hướng tới đô thị loại 2 và xây dựng thành phố sinh thái - văn hóa - du lịch đầu tiên của cả nước.