Râu t’bhlâng âng bơr a nhi xay bhrợ xa nấp manuýh Bỉ nắc Aldegonde van Alsenoy lâng Nele de Block bhrợ t’váih pr’đơợ đoọng ha n’đoóh a doóh âng đhanuôr Cơ Tu tỉnh Quảng Nam tơớp đơơng pa câl ooy thị trường châu Âu đhị zr’lụ triển lãm Galerie Hilde Metz ( Bỉ) cóh c’xêê 5 bêl đêếc ahay. Nâu nắc râu bh’rợ bha lâng t’mêê cóh bh’rợ chêếc thị trường pa câl đoọng ha n’đoóh a doóh Cơ Tu cóh pazêng t’ngay c’xêê ha y. đhanuôr lâng pr’zớc đương xơợng bha ar xrặ nâu cơy đoọng n’năl gít lấh mơ ooy xa nay n’nâu.

Manuýh xay bhrợ xa nấp Aldegonde van Alsenoy xay moon, nâu đoo nắc êếh râu g’lúh tr’nơớp đợ n’đoóh a doóh Cơ Tu vêy mặt đhị châu Âu. Bấc c’moo ắt bhrợ lâng manuýh Cơ Tu đhị zr’lụ taanh bhrợ n’đoÓh a doóh Đh’rôồng ( Đông Giang) ooy bh’rợ manuýh pa choom taanh n’đoóh a doóh, Aldegonde van Alsenoy ơy bhrợ t’váih 18 cơnh ng’taanh bhrợ n’đoóh a doóh Cơ Tu yaya lâng ơy đơơng n’đoóh adoóh Cơ Tu chô pa câl cóh Bỉ. Râu haanh déh âng manuýh câl cóh châu Âu ooy n’đoóh a doóh n’nâu nắc bhrợ t’váih cr’noọ bh’rợ âng manuýh xay bhrợ xa nấp ooy râu dưr váih pr’đớc âng n’đoóh a doóh CO’TU,RE.

Nele de Block nắc manuýh ting bhrợ têng k’rơ pa bhlâng âng Aldegonde bêl xay bhrợ lâng pa dưr CO’TU,RE. Hân đhơ xoọc đâu Nele xoọc ắt mamông cóh Bồ Đào Nha, ha dợ Aldegonde xoọc ắt mamông đhị Hội An nắc a nhi đoo ơy đanh đươnh pa bhrợ đh’rứah. L’lăm đêếc, bơr a nhi xay bhrợ xa nấp n’nâu vêy ta n’năl lâng bh’nơơn bh’rợ BETET SKARA vêy ta bhrợ cóh c’moo 1998- bhrợ têng đợ bhai ta taanh lâng têy đươi ooy bh’rợ ty đanh âng manuýh At-xi-ri, zr’lụ Đông Nam Thổ Nhĩ Kỳ. bh’rợ n’nâu nắc đoọng pr’đươi ha pazêng công ty íh bhrợ xa nấp lâng xay bhrợ xa nấp cóh châu Âu. Aldegonde nắc manuýh bhrợ t’váih BETET SKARA lâng Nele ting bhrợ têng ooy bh’rợ giám đốc mỹ thuật. Bêl lướt du lịch tước ôy VN cóh c’moo 2004, xay moon ắt mamông cóh VN âng Aldegonde nắc râu tr’nơớp đoỌng ha bh’rợ xay bhrợ xa nấp âng đoo cóh xa nay bh’rợ ting bhrợ đh’rứah liêm gít lâng apêê pân đil Cơ Tu đhị Đông Giang.

C’moo 2012, Nele lướt ooy VN lâng bh’rợ lướt ch’mêết lêy râu la lua n’nâu đhị Đông Giang nắc pa dưr k’rơ lấh mơ râu t’bhlâng đoọng ha manuýh xay bhrợ xa nấp ooy râu dưr váih âng CO’TU,RE. Râu ta níh đha nâng âng manuýh taanh bhrợ n’đoóh a doóh Cơ Tu đhị bh’rợ pa choom pa dưr dal râu liêm choom âng bh’rợ taanh n’đoóh a doóh âng c’bhúh pa bhrợ bha lang k’tiếc ILO bhrợ têng, đhị râu pa choom trực tiếp âng Aldegonde cóh lấh 1 c’moo, nắc ơy bhrợ t’váih râu nhâm mâng đoọng ha pân đil cóh zr’lụ bhrợ t’váih đợ n’đoóh a doóh crêê cơnh âng râu xay moon âng manuýh xay bhrợ…

Pazêng râu pr’đhang xay moon bhrợ têng lâng têy cóh pazêng n’đoóh a doóh CO’TU,RE nắc muy râu bh’rợ vêy ta bhrợ têng crêê cơnh muy cr’noọ xa nay xay moon bhrợ têng. Chr’nắp bhlâng, lâng manuýh câl tơợ châu Âu, đợ râu hàng vêy ta bhrợ lâng têy công vêy ta xay moon dal ooy râu đơ chr’nắp. đhị râu pr’đươi ty đanh âng n’đoóh a doóh Cơ Tu, bơr a nhi xay bhrợ xa nấp nắc ơy bhrợ t’váih râu la liêm pr’hay cóh n’đoóh a doóh CO’TU,RE  ting cơnh xa nay bh’rợ t’mêê. Aldegonde xay moon, râu bha lâng âng pr’chăm lâng a rác ty đanh cóh n’đoóh a doóh âng manuýh Cơ Tu nắc bhrợ t’váih râu la lay, cha chríh, bhrợ t’váih râu chr’nắp bấc pa bhlâng đoọng ha n’đoóh a doóh n’nâu. Lấh 125 cơnh ta taanh bhrợ n’đoóh a doóh Cơ Tu nắc ơy vêy ta bhrợ têng đoọng bhrợ t’váih đợ n’đoóh a doóh t’mêê cóh tr’nơớp, cơnh xa nấp ch’guốc, xa nấp ghi lê, n’đoóh dal, khăn poor ngoóc lâng chr’đhung, lâng pazêng râu pr’đươi n’lơơng… nắc bhrợ t’váih bh’nơơn bh’rợ la liêm pa bhlâng đhị VN. Pazêng râu xa nấp p’têết lâng n’đoóh a doóh đh’rứah lâng pazêng râu pr’đươi n’lơơng cơnh bhai lanh, lụa, n’căr… lâng nắc vêy ta bhrợ têng âng apêê thọ i íh đhị Hội An.

Bh’rợ CO’TU,RE vêy ta p’cắh đhị triển lãm châu Âu nắc bhrợ p’xoọng c’rơ đoọng ha pêê t’taanh âng Cơ Tu. Râu bhui har âng apêê đoo nắc đợ pr’đhang hàng âng Aldegonde lâng Nele, nắc apêê đoo vêy p’xoọng zên cóh zập c’xêê đoọng pa dưr pr’ắt tr’mnông doọ lấh zr’nắh k’đháp. Hân đhơ cơnh đêếc, râu k’rang bhlâng nắc bơr a nhi xay bhrợ xa nấp nắc t’hước bhrợ têng pr’đớc bhrợ têng la lay h’cơnh choom nhâm mâng lâng ma mơ đoọng ha pêê pân đil Cơ Tu. Lâng Aldegonde, đợ manuýh t’taanh Cơ Tu nắc đoo apêê pr’zớc ting xay bhrợ đh’rứah cóh bấc c’moo, râu tr’dzâl tr’dzéh lâng râu tin đươi. Đhị đông p’cắh n’đoóh a doóh cóh zr’lụ triển lãm Galerie Hilde Metz cóh Bỉ cắh muy vêy xa nấp CO’TU,RE vêy ta p’cắh, nắc apêê xay bhrợ xa nấp dzợ t’bhlâng đơơng âng tơợ VN tước ooy châu Âu hình ảnh apêê a đhí a moó taanh bhrợ n’đoóh a doóh Đh’rôồng – manuýh bhrợ têng bha lâng, bhrợ t’váih râu la liêm âng CO’TU,RE. đợ tr’xâu taanh bhai lâng cr’đe n’loong âng manuýh Cơ Tu, pazêng bêệ zong, a chuy vêy ta taanh lâng c’re, đợ tr’ngâl vêy ta coóh boóc cóh Gươl… nắc bh’nơơn bh’rợ vêy ta p’cắh lâng ta mooi ooy râu la liêm, râu chr’nắp âng văn hoá Cơ Tu.

Xa nấp CO’TU,RE xoọc vêy Nele t’bhlâng bhrợ t’bhứah cóh thị trường Bỉ tước ooy Bồ Đào Nha. Nắc cắh tước 1 c’xêê p’cắh, 80% n’đoóh a doóh nắc vêy ta pa câl, râu đêếc nắc râu bhui har liêm chr’nắp âng CO’TU,RE đhị thị trường châu Âu. Prá xay ooy ha y chroo âng bh’rợ dưr váih âng CO’TU,RE, Aldegonde lâng Nele xay moon, ha dang bh’rợ pa câl đhị châu Âu liêm crêê, lâng bh’rợ bhrợ p’xoọng pazêng zr’lụ bhrợ têng n’đoóh a doóh nắc bh’rợ ng’choom bhrợ t’bhứah. Nắc a nhi bhui har pa bhlâng ha dang cr’noọ âng apêê pân đil Cơ Tu nắc choom pa liêm pa crêê ooy pr’ắt tr’mông đươi ooy bh’rợ zư lêy pa dưr bh’rợ ty đanh vêy ta bhrợ têng./.