L’lăm ahay, pazêng pr’loọng đong đhanuôr Cơ Tu coh pazêng cr’noon cơnh A Bông, A Sơơ, Azal, chr’val Ma Cooih, chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam choh prớ năc đhiệp đoọng ng’đươi coh đong a năm. Đoọng zup zooi đhanuôr bơơn pay pa chô zên tơợ tơơm prớ, coh pazêng c’moo đăn đâu, vel đong ơy zup zooi đhanuôr pa trơơi m’ma công cơnh pa choom ooy bh’rợ choh đoọng đhanuôr choh t’bâc prớ Ariêu. Hợp tác xã Nông lâm nghiệp Ma Cooih năc đơn vị pazum bhrợ đh’rưah lâng đhanuôr coh bh’rợ choh bhrợ lâng pay cân prớ. Tơợ 14 pr’loọng đong, tước nâu cơy đợ bâc ting bhrợ têng lâng hợp tác xã choh prớ ting cơnh xa nay VietGAP lâh 40 pr’loọng đong. T’cooh Trần Quốc Trí, Giám đốc Hợp tác xã Nông lâm nghiệp Ma Cooih, chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam xay moon, lâng chr’năp âng prớ Ariêu tơợ 200 tước 300 r’bhâu đồng muy năc ơy bhrợ t’vaih thu nhập z’zăng bâc đoọng ha pazêng pr’loong đong ting pâh bhrợ lâng hợp tác xã: “Hợp tác xã ơy bhrợ bh’rợ ươm m’ma chr’noh âng vel đong, đoọng ooy đhanuôr choh lâng xang n’năc gr’hoot pay câl pazêng prớ âng đhanuôr choh bhrợ. Xang n’năc hợp tác xã bhrợ têng đhị xưởng, bhrợ t’vaih prớ vêy chr’năp cơnh: prớ t’mọt đơc coh tọ, bhoóh prớ, prớ ơy pa nhoonh, prớ trọm đơc lâng a băng, prớ bhrợ k’duah… đơơng pa câl ooy thị trường.”

T’đui ooy đhr’năng k’tiêc k’bunh âng pazêng zr’lụ, chr’hoong Đông Giang vêy cr’noọ bh’rợ pa dưr t’nơơm chr’noh z’nươu coh crâng g’mrâng, coh đêêc vêy tơơm ba kích bhrậu. Chr’hoong ơy đươi pazêng râu zên vặ đoọng zup zooi ha đhanuôr t’nơơm m’ma, pr’đươi pa bhrợ. Amoó Pơ Loong Vờn, Trung tâm Kỹ thuật Nông nghiệp chr’hoong Đông Giang xay moon, đươi tơợ râu zup zooi âng vel ddong, bh’rợ xay bhrợ choh tơơm z’nươu coh crâng năc liêm choom bhlâng: “Choh bhrợ cơnh ooy năc lứch vêy ta pa choom đhanuôr đoọng đhanuôr n’năl xang n’năc xay bhrợ crêê cơnh kỹ thuật. Tước nâu cơy bhươn năc mơ 15 c’xêê tơợ bêl choh. Xoọc đâu, tơơm chr’noh dưr vaih liêm. Coh ha y bhươn chr’noh năc nhâm mâng zup zooi đhanuôr vêy p’xoọng thu nhập tơợ tơơm Ba Kích bhrậu.”

Chr’hoong da ding k’coong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam công ơy xay bhrợ liêm xang bh’rợ quy hoạch k’dâng 10 r’bhâu héc ta choh n’loong ga măc ting cơnh xa nay FSC. Coh c’lâng bh’rợ xay bhrợ cr’noọ bh’rợ pa dưr lâm nghiệp nhâm mâng, xa nay bh’rợ ooy choh crâng n’loong ga măc đh’rưah lâng đoọng chứng chỉ FSC ting cơnh Nghị quyết số 01 âng HĐND chr’hoong xoọc ting t’ngay vêy ta xay bhrợ . Coh pazêng c’moo ha y, chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam choh coh pazêng 15 r’bhâu k’tiêc crâng lâng tơơm n’loong ga măc đoọng pa câl ooy đong máy bhrợ têng. T’cooh Nguyễn Hữu Sanh, Trưởng phòng Nông nghiệp lâng pa dưr pa xơc bhươl cr’noon chr’hoong Đông Giang xay moon: “Đh’rưah lâng pa dưr choh crâng n’loong ga măc năc bh’rợ pa dưr pazêng rau tơơm z’nươu coh crâng bhrợ t’vaih râu bơơn pay pa chô, công cơnh bh’rợ bhrợ cha đoọng ha đhanudr. Vel đong công pa têệt lâng doanh nghiệp bhrợ têng pazêng dự án k’rong bhrợ đhị chr’hoong crêê tước ooy nông nghiệp. Apêê doanh nghiệp Hoà Hưng Đông Giang công cơnh Công ty n’loong Quảng Nam xoọc bhrợ têng dự án pa têệt choh n’loong ga măc đhị chr’hoong, ting pa dưr râu liêm choom âng crâng, ting n’năc bhrợ t’vaih thu nhập ha đhanuôr.”

Đh’rưah lâng bh’rợ zup zooi đhanuôr coh bh’rợ pa bhrợ, zập ngành chức năng âng chr’hoong t’bhlâng ta đang moon đhanuôr bhrợ pa dưr pazêng bh’rợ kinh tế nông nghiệp đoọng đươi dua pazêng râu liêm choom ooy k’tiêc k’bunh coh vel đong. Tơợ đêêc, pa dưr nông nghiệp âng chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam xăl ting c’lâng bh’rợ hàng hoá, ting pa dưr thu nhập ha đhanuôr./.

Nông nghiệp Đông Giang

chuyển dịch theo hướng sản xuất hàng hóa

                                                                                                                                      CTV Duy Bình

Dựa vào lợi thế về rừng và đất lâm nghiệp, huyện miền núi Đông Giang, tỉnh Quảng Nam đẩy mạnh đầu tư, khai thác thế mạnh nông, lâm nghiệp. Theo đó, địa phương lựa chọn các mô hình có thế mạnh để tập trung hỗ trợ, hướng dẫn bà con chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi. Nhờ hướng đi này, nhiều gia đình người đồng bào Cơ Tu từng bước cải thiện cuộc sống, vươn lên xóa nghèo bền vững.

Trước đây, hầu hết các hộ đồng bào Cơ Tu tại các thôn A Bông, A Sờ, Azal,  xã Mà Cooih, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam trồng ớt chỉ mang tính tự cung tự cấp. Để giúp người dân có thu nhập từ cây ớt, những năm gần đây, địa phương hỗ trợ bà con cây giống cũng như tập huấn kỹ thuật nhân rộng mô hình trồng ớt Ariêu. Hợp tác xã Nông lâm nghiệp Mà Cooih là đơn vị liên kết với bà con trong sản xuất và bao tiêu sản phẩm. Từ 14 hộ thành viên, đến nay thành viên của hợp tác xã trồng ớt theo tiêu chuẩn VietGAP đã lên  40 hộ tham gia. Ông Trần Quốc Trí, Giám đốc Hợp tác xã Nông lâm nghiệp Mà Cooih, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, với giá ớt Ariêu dao động  từ 200 đến 300 nghìn đồng/kg đã mang lại thu nhập tương đối cao cho các thành viên của hợp tác xã: “Hợp tác xã đã tổ chức gieo ươm giống cây bản địa thuần chủng, cung cấp cho bà con trồng và sau đó cam kết thu mua toàn bộ nguyên liệu của bà con sản xuất. Sau đó hợp tác xã chế biến tại xưởng, cho ra sản phẩm ớt có giá trị cao như là:ớt đóng hũ, muối ớt, tương ớt, ớt muối măng, ớt muối chua…đưa ra thị trường” 

Tùy theo thổ nhưỡng của từng vùng, huyện Đông Giang lên kế hoạch phát triển trồng cây dược liệu dưới tán rừng, trong đó có cây ba kích tím. Huyện lồng ghép các nguồn vốn hỗ trợ bà con cây giống, công cụ, phương tiện sản xuất. Chị Pơ loong Vờn, Trung tâm Kỹ thuật Nông nghiệp huyện Đông Giang cho biết, nhờ sự hỗ trợ của địa phương, việc triển khai trồng cây dược liệu dưới tán rừng khá hiệu quả: “Trồng như thế nào đều hướng dẫn cho bà con để nắm rồi thực hiện theo đúng quy trình kỹ thuật. Đến nay khu vườn đã được 15 tháng kể từ khi trồng. Hiện, cây sinh trưởng, phát triển tốt. Sắp tới vườn cây sẽ ổn định giúp bà con có thêm thu nhập từ cây Ba Kích tím.”

Huyện miền núi Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cũng đã hoàn thành việc quy hoạch khoảng 10.000 héc ta phát triển rừng gỗ lớn theo chứng chỉ FSC. Trên chặng đường triển khai chương trình mục tiêu lâm nghiệp bền vững, quyết sách về trồng rừng gỗ lớn gắn với cấp chứng chỉ FSC theo Nghị quyết số 01 của HĐND huyện đang dần hiện thực hóa. Những năm tới, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam tiếp tục phủ kín 15.000 ha đất rừng bằng cây gỗ lớn để cung cấp cho các nhà máy chế biến. Ông Nguyễn Hữu Sanh, Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Đông Giang cho biết: “Kết hợp với phát triển trồng rừng gỗ lớn thì việc phát triển các loại cây dược liệu dưới tán rừng tạo thu nhập cũng như sinh kế cho bà con. Địa phương cũng liên kết với các doanh nghiệp triển khai các dự án đầu tư trên địa bàn liên quan đến hoạt động nông nghiệp. Các doanh nghiệp Hòa Hưng Đông Giang cũng như Công ty gỗ Quảng Nam đang xây dựng dự án liên kết trồng rừng gỗ lớn trên địa bàn huyện, góp phần nâng cao chất lượng của rừng, đồng thời tạo ra thu nhập cho bà con”

Đi đôi với việc hỗ trợ người dân trong sản xuất, các ngành chức năng của huyện tiếp tục vận động nhân dân đầu tư phát triển các mô hình kinh tế nông nghiệp nhằm khai thác tiềm năng thế mạnh về đất đai, thổ nhưỡng ở địa phương. Từ đó, đưa nền nông nghiệp của huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam chuyển dịch theo hướng hàng hóa, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân./.