Zr’lụ zư lêy Sông Thanh ắt cóh zr’lụ bơr chr’hoong Nam Giang lâng Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam, lâng đhăm k’tiếc t’huung lấh 93.000ha lâng lấh 108.000ha zr’lụ toor. Cóh đâu vêy bấc râu bhơi r’véh, a đhắh dzăm chr’nắp pr’hắt lâng 53 râu a đhắh dzăm, k’ha riêng râu a chim đhác, a xiu… Bh’nơơn ch’mếêt lêy đoọng lêy, cóh đâu nắc vêy bấc râu a đhắh dzăm lâng pr’hắt cơnh a bhượp, ruốih, boó dzung bhrôông, dzung bhr’luúc… đắh bhiệc pa dưr dal c’năl âng đhanuôr đắh zư lêy a đhắh dzăm cung cơnh bhiệc zư lêy crâng nắc bh’rợ pr’hân xoọc đâu đoọng zư lêy bấc râu sinh học âng zr’lụ zư lêy Sông Thanh.

            Xa nay xay moon đắh zư lêy a đhắh dzăm nắc đoo xa nay bơơn cán bộ, nhân viên âng Ban k’đhợơp lêy zr‘lụ crâng Sông Thanh ắt đhị chr’hoong Nam Giang ta luôn pa zưm xay moon đhi zập chu họp bhươl. Lâng bấc ngai đhanuôr đhị chr’val Tà Bhing ( Nam Giang) pr’đợơ tr’mung tr’méh, j’niêng bhrợ cha âng đhanuôr ta luôn pa tếêt lâng crâng da ding tu cơnh đếêc nắc bhiệc xay moon đoọng zư lêy a đhắh dzăm ơy vêy chr’nắp cóh bhiệc zư lêy bấc râu sinh học âng zr’lụ zư lêy. Cơnh xay moon liêm buôn, moot k’târ đhanuôr, xay moon lâng pa cắh pa nô, tranh ảnh zooi đhanuôr buôn năl lấh đắh bh’rợ cắh liêm bêl moot ooy crâng, pa bhlầng nắc bhiệc bơơn coop a đhắh dzăm ắt đhị đhr’năng bil bal, pa bhlầng nắc bhiệc bơơn coop zập râu a đhắh dzăm pr’hắt chr’nắp. A noo Bling Thạch đhanuôr velPà Xua, chr’val Tà Bhing, chr’hoong Nam Giang prá xay:

            Ban k’đhợơng lêy Sông Thanh, Hạt kiểm lâm Nam Giang vêy bh’ar pa gơi bh’ar lâng ta luôn xiêr tước vel bhươl đoọng xay moon đắh k’đhợơng lêy, zư lêy crâng, bhiệc đương zêl cha groong ra roóh lâng apêê bh’rợ zêl tông bơơn coop a đhắh dzăm pr’hắt chr’nắp. Lấh mơ cung xay moon đoọng ha đhanuôr bhrợ têng cơnh ooy đoọng zư lêy crâng, tợơ bhiệc xay moon ơy zooi ha đhanuôr pa dưr dal c’năl đắh zư lêy a đhắh dzăm, zư lêy crâng.

            Lâng a noo Ploong A Nhin đhanuôr vel Pà Xua, chr’val Tà Bhing, chr’hoong Nam Giang nắc bêl apêê cán bộ kiểm lâm – zr’lụ zư lêy crâng da ding Sông Thanh xay moon ơy zooi a noo lâng đhanuôr năl cơnh bhrợ têng bêl vêy ngai lướt being a đhắh dzăm, a noo Ploong A nhin moon:

            Nâu kêi ha dang lưm apêê đắh nguôi moot ooy crâng nắc a zi k’đươi chô lâng bhlếh lơi đợ biêng, văh âng  apêê bhrợ, azi moon lâng k’bhúh kiểm lâm đoọng apêê bhrợ têng tu bhiệc.

            Lấh mơ xay moon đhị zập g’lúh tước apêê vel bhươl, chr’val ắt đăn zr’lụ zư lêy Sông Thanh, cán bộ, nhân viên âng đơn vị ta  luôn r’pặ ma nuýh ting pấh đh’rứah lâng đhanuôr ch’mếêt lêy pazêng đhăm crâng âng đhanuôr đớp pay zư. Cóh đếêc, lấh mơ bhiệc bơơn lêy, bhlếh lơi biêng, ta hoo, apêê kiểm lâm dzợ pa zưm ra văng đoọng ha đhanuôr cơnh zêl cha groong apêê bơơn coop, âng đơơng a đhắh dzăm tợơ crâng chô. T’coóh Lê Đức Tuấn, Phó Gíam đốc Ban k’đhợơng lêy zr’lụ Bảo tồn Sông Thanh, chr’hoong Nam Giang đoọng năl:

            ĐoỌng zư lêy a đhắh dzăm nắc a zit a luôn lướt ch’mếêt lêy lâng apêê pr’loọng đong zư lêy crâng. Đh’rứah lâng đếêc, a zi t’bhlầng xay moon zập  prang apêê vel bhươl. Đh’rứah nắc a zi pa họp vel bhươl đoọng xay moon, pa dưr dal c’năl đoọng ha đhanuôr đăh bhiệc zư lêy crâng cung cơnh zư lêy a đhắh dzăm cóh crâng.

XoỌc đâu, đhr’năng bơơn coop, âng đơơng a đhắh dzăm dzợ dưr váih bấc cơnh kị, crêê tước đhr’năng bil pất âng bhơi ra véh, n’loong n’kuông, a đhắh dzăm pr’hắt chr’nắp đhị zr’lụ zư lêy Sông Thanh. Tu cơnh đếêc, pa dưr dal c’năl đoọng ha đhanuôr vel đong, pazêng ngai ắt tr’đăn lâng crâng ting zư lêy crâng, zư lêy a đhắh dzăm cóh crâng k’coong nắc đoo bh’rợ chr’nắp bhlầng đoọng zư lêy bấc râu bhơi ra véh, n’loong n’kuông, a đhắh dzăm cóh crâng đhị zập zr’lụ ơy bơơn zư lêy cóh vel đong tỉnh Quảng Nam./.

Nâng cao nhận thức bảo vệ động vật hoang dã cho người dân

Khu bảo tồn Sông Thanh nằm trên địa bàn hai huyện Nam Giang và Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam, với diện tích vùng lõi trên 93.000ha và hơn 108.000 ha vùng đệm. Nơi đây có hệ thực vật phong phú còn có nhiều loài động vật đa dạng, quý hiếm với danh mục gồm 53 loài thú, hàng trăm loài chim, bò sát, loài lưỡng cư và cá...Kết quả khảo sát cũng cho thấy, nơi đây còn có nhiều loài thú lớn và hiếm như hổ, báo, voi, voọc cá chân nâu, voọc cá chân xám... Vấn đề nâng cao ý thức của người dân địa phương trong việc bảo vệ các loài động vật hoang dã cũng như công tác bảo vệ rừng là nhiệm vụ cấp bách hiện nay để gìn giữ sự đa dạng sinh học của Khu bảo tồn Sông Thanh.

 Nội dung tuyên truyền về bảo vệ động vật hoang dã là nội dung được cán bộ, nhân viên của Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Sông Thanh đóng tại huyện Nam Giang thường xuyên lồng ghép vào các buổi sinh hoạt ở thôn. Đối với nhiều người dân tại xã Tà Bhing (Nam Giang) điều kiện sống, tập quán canh tác của người dân luôn gắn liền với rừng nên việc tuyên truyền bảo vệ động vật hoang dã hoang dã có ý nghĩa đặc biệt trong bảo vệ sự đa dang sinh học của khu bảo tồn. Cách truyền tải thông tin đơn giản, dễ hiểu; tuyên truyền trực quan bằng các biển pa nô, tranh ảnh giúp người dân dễ phân biệt và hiểu rõ hơn về hành vi xâm hại vào rừng, nhất là việc săn bắn các loại động vật có nguy cơ tuyệt chủng cao. Anh Bling Thạch người dân thôn Pà Xua, xã Tà Bhing, huyện Nam Giang chia sẻ:

Ban quản lý bảo tồn sông Thanh, Hạt Kiểm lâm Nam Giang có gửi công văn và thường xuyên  xuống tận cơ sở, tận thôn để tuyên truyền về luật quản lý, bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy và các hành vi của các đối tượng săn bắt động vật hoang dã, quý hiếm. Ngoài ra cũng tuyên truyền cho bà con làm thế nào đó phải giữ được môi trường rừng  đây tuyên truyền đã giúp người dân nâng cao nhận thức bảo vệ động vật hoang dã, bảo vệ rừng)

Đối với anh Ploong Anhin người dân thôn Pà Xua, xã TàBhing, huyện Nam Giang thì những buổi tuyên truyền của các bộ kiểm lâm, của khu Bảo tồn thiên nhiên sông Thanh giúp anh và nhiều người biết cách xử lý các tình huống khi có người săn bắt, đặt bẫy những động vật hoang dã quý hiếm, anh Ploong Anhin nói:

Bây giờ nếu gặp các đối tượng bên ngoài vào lâm phận chúng tôi được giao khoán bảo vệ thì chúng tôi để đặt bẫy thì chúng tôi sẽ đẩy đuổi, tháo gỡ bẫy và chúng tôi sẽ về báo cho lực lượng kiểm lâm biết và xử lý.

Ngoài việc tổ chức các buổi tuyên truyền định kỳ đến các thôn, xã nằm sát khu bảo tồn thiên nhiên sông Thanh, cán bộ, nhân viên của đơn vị thường xuyên phân công lực lượng tham gia cùng người dân tuần tra, kiểm soát những diện tích rừng tự nhiên mà bà con nhận giao khoán bảo vệ. Trong đó, ngoài việc phát hiện, tháo dỡ bẫy động vật rừng lực lượng kiểm lâm còn lồng ghép trang bị thêm cho người dân kỹ năng phát hiện xử lý kịp thời những hành vi săn bắt, vận chuyển động vật hoang dã. Ông Lê Đức Tuấn, Phó Giám đốc Ban quản lý khu Bảo tồn thiên nhiên sông Thanh, huyện Nam Giang cho biết:

            Để bảo vệ động vật hoang dã thì chúng tôi thường xuyên đi tuần tra với các hộ bảo vệ rừng. Bên cạnh đó, chúng tôi đẩy mạnh công tác tuyên truyền như tuyên truyền lưu động ở  tất cả các thôn trên địa bàn trong lâm phận quản lý. Đồng thời chúng tôi thường xuyên họp thôn, họp xã để tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của người dân trong công tác bảo vệ rừng cũng như bảo vệ động vật hoang dã.

Hiện nay, tình hình săn bắt, vận chuyển động vật hoang dã vẫn còn diễn biến phức tạp có nguy cơ đe dọa đến sự đa dạng sinh học ở nhiều khu vực trong đó có khu vực bảo tồn thiên nhiên sông Thanh. Vì vậy, nâng cao ý thức trách nhiệm của người dân địa phương, những người sống gần gũi, gắn bó với rừng tham gia bảo vệ rừng, bảo vệ động vật hoang dã là nhiệm vụ quan trọng và tiên quyết nhằm đảm bảo sự đa dang sinh học ở mỗi khu vực đã được khoanh vùng bảo vệ trên địa bàn tỉnh Quảng Nam./.