Cơnh bấc vel đong lơơng, đhanuôr đhị zập vel Chăm tỉnh Ninh Thuận tợơ đanh a hay nắc lóih lâng bhiệc chóh bhơi r’véh cơnh kinh nghiệm âng đay, cắh vêy pa chắp pa châng mơ phân bón, za nươu zư lêy bhơi ra véh… bêl bơơn tập huấn đắh bhiệc chóh bhơi ra véh hữu cơ, bấc pân đil acoon cóh Chăm ơy vêy pazêng c’năl đắh chóh bhrợ bhơi ra véh liêm sạch, tợơ đếêc nắc ơy tr’xăl cơnh pa bhrợ ta têng lâng âng chô bh’nơơn liêm dal đoọng ha đhanuôr. C’nắt t’ruíh “ đoọng ha pêê pân đil” t’ngay đâu, đhanuôr lâng pr’zợc nắc đh’rứah chóh bhơi ra véh liêm sạch âng a đhi a moó Chăm đhị tỉnh Ninh Thuận.

        Lâng c’lâng bh’rợ “ k’đhợơng têy ch’ol bh’rợ”, lớp pa choom chóh bhrợ bhơi ra véh liêm sạch bơơn ta bhrợ đhị đhăm ruộng chr’val Phước Ninh, chr’hoong Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận lang ơy t’pấh bấc pân đil acoon cóh Chăm ting pấh. a đhi a moó bơơn pa choom lâng bhrợ têng đhị zập hân luung bhơi ra véh tợơ c’nắt bhrợ k’tiếc, ủ m’ma, chóh ch’bếêt , bón phân  tước bhiệc năl vêy bha ruy cắh. tợơ đếêc nắc bh’nơơn bhơi ra véh liêm choom lâng pa dal bh’nơơn bh’rợ.

        A moó Thiên Thị Kim Thu ắt đhị chr’val Phước Ninh, chr’hoong Thuận Nam đoọng năl: lalăm a hay cắh ơy ting pấh lớp pa choom chóh bhrợ  bhơi ra véh liêm sạch nâu, pr’loọng đong a moó nắc chóh cơnh ty đanh a hay, cứ đoọng t’bấc phân đoọng bhơi ra véh ha dưr đấh, váih boọ bha ruy nắc câl za nươu chô k’chệêt. Cơnh đếêc nắc bhươn bhơi ra véh đong a moó ha dưr liêm. Đhơ cơnh đếêc, a moó cắh năl bhrợ têng cơnh  đếêc nắc cắh liêm choom tước c’rơ âng ma nuýh đươi dua. Đươi vêy ting pấh pa choom nắc a moó Thu vêy năl ha dang bhrợ crêê cơnh nắc k’bớch bấc zên bạc bhrợ têng, pa ếp đhr’năng bha ruy cha pa hư lâng zư liêm c’rơ tr’mung âng ma nuýh đươi dua. A moó Thu moon:

        Ting pấh lớp pa choom nâu a cu lêy vêy âng chô bh’nơơn liêm choom  bhlầng. bh’nơơn âng chô liêm dal, a cu nắc lêy bhrợ ta bhứah lấh mơ, pa câl t’bấc đoọng âng chô bh’nơơn dal.

        Tợơ lớp pa choom chóh bhơi ra véh hữu cơ, apêê pân đil Chăm dzợ bơơn pa choom cơnh k’chệêt bha ruy, doó đươi za nươu ha dợ nắc muy đươi prớ, tỏi lâng a hứ… lâng bhiệc bhrợ têng ba buôn cơnh đếêc nắc váih muy râu za nươu đương zêl bấc râu bha ruy, râu pr’lúh cr’ay buôn lưm cóh bhơi ra véh. Xoọc tợơp nắc apêê học viên k’rang tước bh’nơơn âng za nươu “ tự bhrợ” nâu. Nắc cóh muy cr’chăl lêy bhrợ, zập học viên zên tệêm loom chóh bhrợ bhơi ra véh lâng ha dưr liêm t’viêng.

        Chóh bhơi ra véh ting c’lâng hữu cơ âng đoợng đoọng ha pêê pân đil Chăm pazêng râu c’năl liêm ta níh đắh chóh bhrợ bhơi ra véh, t’váih c’lâng bh’rợ đoọng ha đhanuôr tr’xăl cóh pr’ắt tr’mông lâng pa dưr dal bh’nơơn chóh bhơi ra véh âng đhanuôr glúh ooy thị trường.

        Lấh 3 c’xêê pa choom, đh’rứah lâng lý thuyết, apêê học viên bơơn pa choom zập quy trình, kỹ thuật chóh bhrợ  bhơi ra véh tợơ c’nắt bhrợ k’tiếc, kỹ thuật chóh bếêt, cơnh đươi dua phân bón, zêl pr’lúh cr’ay, k’rang lêy lâng pếêh bơơn… tợơ ơy pa choom lý thuyết, học viên bơơn pa choom chóh bhơi ra véh đhị vel đong. Bh’nơơn âng chô xoọc đâu nắc pazêng đhă chóh bhơi ra véh âng đhanuôr tợơp bhrợ têng zêng ha dưr liêm. T’coóh Phan Thuỷ- Phó trưởng phòng LĐTB&XH chr’hoong Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận đoong năl:

        Phòng LĐTB&XH pazưm lâng UBND chr’val Phước Ninh lâng zr’lụ pa choom bh’rợ âng Ninh Phước tợơp bhrợ 1 lớp đoọng ha pêê pân đil, pa bhlầng nắc học viên pân đil Chăm âng chr’val Phước Ninh, tợơ đếêc nắc zúp đoongnj ha pêê học viên năl lâng đươi dua đhị chóh bhrợ bhơi ra véh, pa dal bh;nơơn bh’rợ đoọng ha pr’loọng đong, t’váih bhiệc bhrợ đhị đếêc, đh’rứah pa xiêr đha rựt đanh mâng pa tếêt lâng cr’noọ bh’rợ bhrợ têng vel bhươl t’mêê. Cóh cr’chăl ha y nắc a zi xay moon đoọng ha UBND chr’hoong bhrợ ta bhứah cr’noọ bh’rợ nâu đoọng ha prang chr’hoong.

        Bêl lớp pa choom chóh bhơi ra véh tệêm ngăn bơơn xay bhrợ đhị zập vel đong nắc pr’đợơ chr’nắp đoọng ha pêê a đhi a moó Chăm Ninh Thuận đươi dua ooy lalua ta níh đhị  pa bhrợ ta têng, t’hước tước âng đơơng  bhơi ra véh tệêm ngăn đoọng ha đhanuôr đhị vel đong lâng apêê zr’lụ đăn đâu. Tợơ đếêc nắc, chroi k’rong bhiệc t’váih bhiệc bhrợ đhị đếêc lâng pa dưr dal bh’nơơn cóh muy đhăm bhrợ têng đoọng ha đhanuôr cóh zr’lụ ta luôn váih ch’noong xớơt./.