C’moo học n’nâu, Bộ Giáo dục lâng Đào tạo năc cớ xay bhrợ bh’rợ xa nay trường học t’mêê đhị bấc trường trung học cơ sở. Ting Bộ Giáo dục lâng Đào tạo, pr’đhang n’nâu nắc đoọng ha học sinh pa dưr zấp prang, ma pa đhép đhr’năng mặ đươi dua đợ c’năl ooy dhr’năng la lua âng c’la đay. N’đhơ cơnh đêếc đhị hội thảo ooy pr’đhang trường học t’mêê âng Bộ Giáo dục lâng Đào tạo t’mêê bhrợ đhị thành phố Đà Nẵng, bấc giáo viên lâng đong k’đhơợng bhrợ pang ra, k’rang k’pân ooy râu liêm  choom âng pr’đhang t’mêê n’nâu.

Râu liêm crêê lâng pr’đhang trường học t’mêê nắc xăl tơợ cơnh pa dạy đọc xrắ dzang ooy pa dưr râu ma c’la đay p’zay pa choom, k’đhơợng lêy âng học sinh ting c’bhúh. Giáo viên xăl tu nắc giảng dạy, pa choom đoọng đợ c’năl nắc muy pa choom đoọng ha học sinh ma chơớc pa choom ting c’bhúh, p’too p’zương râu bhrợ pa chắp t’mêê âng học sinh… Thầy nguyễn Văn Hải, Hiệu trưởng Trường Trung học Co sở Trần Quốc Toản, thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị moon:  pr’đhang trường học t’mêê, n’đắh cr’liêng xa nay giảng dạy nắc cắh tr’xăl, nắc muy ra pặ cớ đoọng u liêm glặp lâng cơnh pa dạy t’mêê. Râu t’mêê nắc vêy 2 môn học tích hợp nắc: Khoa học tự nhiên pa zêng Vạt Lý, Hoá học, Sinh học lâng môn khoa học xã hội pa zêng Lịch sử, Địa lý. Tơợp c’moo đâu, Bộ Giáo dục lâng Đào tạo quy định pa dạy 14 tiết pa zum lâng môn tự nhiên, cóh đêếc học kỳ 1 pác môn Sinh vật 32 tiết, xang n’nắc pa xiêr dzợ 28 tiết, môn Hoá học 8 tiết cóh học kỳ 2 n’đhang nắc  xay moon ooy học kỳ 1 cậ. Thầy Nguyễn Văn Hải pang ra, đợ tước nâu ha y, Bộ vêy tr’xăl Khung chương trình cớ doó lâng sách giảng dạy công pa glúh đoọng k’zíh:

Acu pa bhlâng c’jệ lêy, Bộ âi xay bhrợ cóh apêê tỉnh miền Bắc, tước nâu câi, c’moo thứ 2 xay bhrợ đợ trường n’lơơng cóh trung học cơ sở. Sách cóh miền Bắc vêy nắc đơơng t’moọt, bhrợ têng lâng pa câl n’đhơ cơnh đêếc xang muy tuần, nắc ha dợ vêy sách. N’đhơ cơnh đêếc xang 2 tuần nắc ha dợ vêy ra pặ chương trình. Acu âi bhrợ muy c’moo, k’rong đớc kinh nghiệm, hâu tu đớc apêê trường t’mêê nắc lum zr’nắh k’đháp. Ng’cơnh cóh brương tr’nu vêy ra pặ cớ cắh, ha dang bhrợ la lấh nắc ahêê đh’vơ, âi k’đháp nắc bh’nhăn k’đháp lấh mơ.

Pr’đhang học ting c’bhúh p’too p’zương cơnh bhrợ t’mêê, học sinh nắc buôn xay moon râu âng đay pa chắp, mâng loom đhị prá xay. N’đhơ cơnh đêếc, bêl pác c’bhúh, apêê a đhi zr’móh nắc pa prá bấc lấh mơ ooy bài, giáo viên k’đháp k’đhơợng lêy. Vêy đhr’năng cóh c’bhúh nắc muy học sinh choom học nắc vêy xay moon bấc, apêê học sinh n’lơơng nắc đương kía ooy trưởng c’bhúh, liêm choom bh’rợ học tập cắh dal. Cô giáo Nông thị Mai, Trường Trung học Cơ sở Đề Thám, thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng moon: pr’đhang trường học t’mêê, trách nhiệm nắc đớc cóh chr’lang giáo viên ha lêêng, kiêng giáo viên nắc choom bhrợ t’mêê, tr’xăl t’mêê  cơnh pa dạy. n’đhơ cơnh đêếc, Bộ Giáo dục lâng Đào tạo cắh âi vêy cơnh pa choom mr’cơnh za zum. Pa ghít cơnh bộ môn Văn cắh vêy bài tập làm văn, đhị bêl học sinh lướt thi học sinh giỏi cấp tỉnh, cấp k’tiêc sk’ruung, nắc tập làm văn bơơn tước 70% pa zêng đợ điểm. Cô Mai đoọng năl, vêy giáo viên dzoọng cóh lớp n’jứah xrắ bhrợ giáo án ting cơnh ty, n’jứah ra văng cr’liêng xa nay ha pr’đhang t’mêê, bil bấc cr’chăl:

N’đắh z’hai nắcla lua nâu đoo nắc pr’đhang tmêê cắh âi choom moon vêy đơớh z’hai choom. Pa dạy pr’đhang t’mêê n’nâu, giáo viên nắc la lua choom lâng bhriêl t’bách, nắc ma nứih năl bhrợ têng nắc cắh vêy cô giáo n’đoo công choom bhrợ bh’rợ âng đay. Lâng công cắh âi vêy quy định n’đoo, apêê cô giáo pa dạy pr’đhang t’mêê n’nâu bơơn pa xiêr tiết học. Tu cơnh đêếc, nắc t’bhlâng bhrợ n’đhang pa bhlâng k’rang k’uôl. Apêê đoo nắc k’rong đoọng cr’chăl t’ngay c’xêê lâng c’rơ g’lêếh, n’đhơ cơnh đêếc chế độ t’đui đoọng nắc cắh âi vêy râu rí.

Muy zr’nắh k’đháp cớ nắc bh’rợ Bộ Giáo dục lâng Đào tạo cắh đoọng apêê cấp k’đhơợng bhrợ ch’mêệt lêy bha ar dzoọng cóh lớp âi bhrợ bấc râu đh’vơ đhị bh’rợ k’đhơợng lêy giáo viên. Pr’đhang trường học t’mêê cắh xay moon ra pặ c’bhúh học sinh choom học,  cắh choom học  tu cơnh đêếc cắh vêy pr’đơợ đoọng ch’mêệt lêy giáo viên. Cắh záp zên công nắc râu k’đháp bhlâng cơnh lâng apêê trường bêl xay bhrợ pr’đhang bh’rợ n’nâu. L’lăm ahay, cóh bậc tiểu học, dự án pr’đhang  trường học t’mêê zooi đoọng sách giáo khoa, pr’đươi pr’dua pa dạy học, cơ sở trường lớp lâng pa choom đoọng nghiệp vụ giáo viên lâng đong k’đhơợng lêy. Ha dợ nâu câi, apêê trường nắc ma k’rang lêy. Ting cơnh pa chắp dáp lêy âng apêê trường, kiêng đươi dua pr’đhang t’mêê nắc bha ar x’rắ pr’đươi pr’dua pa dạy lâng học công choom tr’xăl, nắc muy zên đoọng pa chăm không gian âng zấp lớp học âi bil lấh 10 ức đồng. t’coóh Trần Văn Thành, Trưởng phòng Giáo dục chr’hoong Tây Hoà, tỉnh Phú Yên xay moon:

Chr’nắp bhlâng nắc zên, pr’đươi pr’dua nắc căh choom cắh vêy, phong học nắc cắh choom cắh bhrợ têng ta níh. Xoọc đâum bấc trường học dzợ pa pan 4 đhị tợt ng’cơnh choom học ting c’bhúh choom. Ha dang đươi dua bhứah bháih nắc c’bhúh giáo viên choom tập huấn. c’bhúh cắh k’rang tước, cắh bơơn bồi dưỡng nắc cắh choom moon tr’xăl t’mêê giáo dục. tr’xăl t’mêê giáo dục bha lâng nắc c’bhúh giáo viên, kiêng bhrợ têng đhộ bhứah nắc choom bồi dưỡng ha giáo viên.

T’coóh Vũ Đình Chuẩn, Vụ trưởng vụ Trung học phổ thông Bộ Giáo dục lâng Đào tạo đoọng năl, cóh bấc bh’rợ tr’xăl t’mêê giáo dục phổ thông vêy bh’rợ tơợp bhrợ lêy trường học t’mêê cóh cấp tiểu học lâng trung học cơ sở. tước đâu, prang k’tiếc vêy lấh 1600 trường Trung học cơ sở xay bhrợ pr’đhang n’nâu. Tước đâu, Bộ Giáo dục lâng Đào tạo nắc cớ pa chắp ch’mêệt bhrợ bhr’lậ lêy, bhrợ pa liêm điều lệ, cr’noọ cr’niêng, cr’liêng xa nay, c’lâng bh’rợ k’đươi pa dạy học… ting t’coóh Vũ Đình Chuẩn, Vụ trưởng Vụ Trung học Phổ thông Bộ Giáo dục- Đào tạo, cơnh bhrợ t’mêê nắc kiêng choom vêy bhrợ lứch loom luônh:

Cơnh lâng tiểu học âi bhrợ bấc c’moo âi, n’đhơ cơnh đêếc cơnh lâng trung học cơ sở tmêê bhrợ 2 c’moo, lâng âi vêy râu liêm choom tr’nơợp. Cóh bêl hân noo ch’noọng ha nua, Bộ công âi tổ chức pa choom đoọng ha Sở, Phòng GD&ĐT, trường học, pa bhlâng nắc c’bhúh giáo viên. Tr’nơợp, n’đhơ vêy bấc râu k’đháp k’ra, n’đhơ cơnh đêếc  bơơn pa chô râu liêm choom. Cóh cr’chăl bhrợ têng tr’xăl t’mêê záp prang, tơợp bhrợ lêy trường học t’mêê, Bộ, apêê dự án, chuyên gia, sở, Nhà trường moọt bhrợ mr’cơnh, đh’rứah bhrợ pa dưr cr’liêng xa nay, đh’rứah bhrợ bhr’lậ đoọng tr’xăl r’dợ bh’rợ tr’nêng đoọng tr’xăl t’mêê zấp prang.

Xang 4 c’moo xay bhrợ pr’đhang bh’rợ trường học t’mêê cóh cấp tiểu học đoọng lêy, ngành giáo dục âi pa chắp tước cr’noọ cr’niêng tr’xăl t’mêê zấp prang. N’đhơ cơnh đêếc đoọng pr’đhang n’nâu la lua liêm choom, l’lăm nắc choom bhrợ bhr’lậ đợ râu k’đháp xoọc đâu./.