Băn t’bấc, bhrợ t’bhứah c’rol băn cắh crêê cơnh âng apêê pr’loọng đong băn xoọc nắc dưr váih đhị bấc zr’lụ b’băn bha lâng n’đắh Bắc bêl chr’nắp âng a ọc đơơng pa câl cóh tiểu ngạch ooy Trung Quốc dưr váih k’rơ. Ting cơnh apêê chuyên gia, bh’rợ băn t’bấc nắc vêy cơnh dưr váih rau cắh liêm crêê đoọng ha manuýh b’băn bêl tơợ Trung Quốc cắh dzợ pay câl cắh cậ cắh dzợ pay câl bấc a ọc tơợ VN.

 Bhui har nắc rau cr’noọ zazum âng bấc pr’loọng đong cóh zr’lụ b’băn cóh chr’val Vạn Thái, chr’hoong Ứng Hoàn, TP hà Nội bêl chr’nắp âng a ọc đơơng pa câl ooy Trung Quốc  dzoóc dal. Lâng mơ 2 r’bhâu 900 p’nong a ọc căn lâng 10 r’bhâu p’nong a ọc lêệ, zập t’ngay pr’loọng đong  a noo Nguyễn Văn Thanh ắt cóh chr’val Vạn Thái đơơng pa câl tơợ 14- 15 tấn a ọc hơi. T’piing lâng c’moo ahay, cr’chăl n’nâu chr’nắp âng bh’rợ pa câl a ọc hơi mơ k’dâng tơợ 36- 37 r’bhâu đồng muy kg nắc nâu cơy chr’nắp tước 56- 57 r’bhâu đồng muy kg. lâng đợ chr’nắp dal cơnh đêếc nắc manuýh b’băn xoọc vêy lãi.

B’băn cóh cr’chăl n’nâu pa bhlâng vêy lãi, pazêng apêê pr’loọng đong băn lâng pr’loọng đong zi nắc lứch băn t’bấc lấh mơ. Nắc manuýh đhanuôr lêy choom mơ ooy nắc t’bhlâng bhrợ mơ đêếc. Acu lêy vêy lãi nắc acu t’bhlâng băn t’bấc. Xoọc bhrợ c’rơl băn mơ 700 p’nong a ọc căn.

K’rang đơơng pa câl a ọc ooy Trung Quốc cắh vêy hợp đồng xa nay tr’câl tr’bhlêy bơr n’đắh nắc đhiệp cóh c’lâng tiểu ngạch, ha dang apêê pay câl cắh dzợ câl nắc vêy cơnh dưr váih đhr’năng u xưa, nắc apêê pr’loọng đong nắc dzợ t’bhlâng băn t’bấc, bhrợ t’bhứah zr’lụ băn. T’coóh Nguyễn Văn Khôi, Chủ tịch UBND chr’val Vạn Thái xay moon, xa nay âng vel đong nắc t’hước ooy bh’rợ b’băn nhâm mâng, cóh đêếc đhanuôr ký kết hợp đồng lâng doanh nghiệp ooy bh’rợ pa câl a ọc đoọng nhâm mâng quyền lợi.

Ahêê cắh choom ta pun ting cơnh thị trường nắc t’bhlâng zư nhâm mâng lâng pa dưr nhâm mâng cóh b’băn ting cơnh xa nay bh’rợ ký gr’hoót lâng doanh nghiệp đương câl a ọc… g’đéch đhr’năng cắh liêm crêê đoọng ha manuýh b’băn.

Bh’rợ băn t’bấc lâng k’rong pa câl a ọc nắc t’đui ooy manuýh b’băn, cơ quan chức năng nắc cắh choom ting mót xay bhrợ, hân đhơ cơnh đêếc nắc bấc bêl ơy crêê ta g’lớc, nắc dzợ đợ đhanuôr cắh ơy bhéh bhriêl, cắh rơớt. t’coóh Tạ Văn Tường, Giám đốc Trung tâm pa dưr bh’rợ b’băn Hà Nội xay moon:

Pazêng c’rol băn ga mắc buôn nắc vêy choom pa trơơi m’ma. Bêl chr’nắp m’ma dzoóc dal nắc apêê đoo pa câl m’ma. Pazêng zr’lụ băn k’tứi, la léh ma muúch bêl lêy chr’nắp bấc nắc t’bhlâng băn t’bấc, apêê đoo câl m’ma chô đơơng băn cóh cr’chăl chr’nắp dzoóc dal. Bh’rợ n’nắc váih bấc chu, bêl tước ooy hân noo pay pa chô nắc chr’nắp n’tộ ếp.

Ting cơnh apêê chuyên gia, bh’rợ b’băn moon la lay lâng chr’nóh chr’bêết moon zazum nắc dzợ lêy Trung Quốc nắc thị trường liêm choom hân đhơ cơnh đêếc công vêy đhr’năng dưr váih bấc rau cắh liêm crêê, tu cơnh đêếc pa bhlâng ng’rơớt. Tu, c’bhúh câl âng manuýh Trung Quốc câl a ọc tơợ VN bấc bhlâng nắc pay câl ting cơnh bh’rợ pa câl, pay câl tiểu ngạch, bêl cơ quan chức năng Trung Quốc cắh đoọng câl nắc bh’rợ tr’câl tr’bhlêy dưr đhêy. Vêy cơnh cậ, apêê câl âng manuýh Trung Quốc cắh dzợ chêếc câl mơ muy bơr t’ngay đoọng pa xiêr chr’nắp, bấc ngai b’băn nắc crêê bil bal. t’coóh Nguyễn Văn Trọng, Phó Cục trưởng Cục b’băn xay moon, bh’rợ băn t’bấc a ọc cóh k’tiếc k’ruung nắc công dưr váih bh’rợ băn bấc nắc đươi cắh lấh bấc, lâng Trung Quốc cắh câl cắh cậ câl m’bứi nắc đhơ đhơ cơnh công xưa.

Nâu cơy băn t’bấc nắc tơợ 5- 6 c’xêê t’tun bh’nơơn bh’rợ vaíh bấc, cóh cr’chăl n’nắc Trung Quốc cắh câl cắh cậ câl m’bứi nắc đhơ đhơ cơnh công xưa. Xoọc đêéc chr’nắp nắc xiêr ếp, đhanuôr băn vêy cơnh nắc công crêê đợ rau bil bal.

Pr’học tơợ bh’rợ rau liêm choom cắh nhâm mâng bêl bhrợ cha lâng c’bhúh tr’câl tr’bhlêy Trung Quốc cơnh: za cai, hành bhrậu n’nâu nắc vêy cớ ta p’cắh lâng bh’rợ đơơng pa câl a ọc ooy Trung Quốc. Tu cơnh đêếc, đhanuôr nắc lêy gít bh’rợ b’băn ting cơnh cr’noọ, g’đéch đhr’năng băn t’bấc bhrợ t’vaíh đhr’năng bil bal bêl Trung Quốc cắh dzợ câl. Apêê cơ quan chức năng công đơớh prá xay lâng Trung Quốc đoọng bhrợ k’rơ bh’rợ pa câl a ọc lêệ ting c’lâng xa nay bha lâng, pa xiêr rau cắh liêm crêê đoọng ha đhanuôr.

THU GOM LỢN XUẤT ĐI TRUNG QUỐC TIỀM ẨN NHIỀU HỆ LỤY

Tăng đàn, mở rộng chuồng trại một cách tự phát của các hộ chăn nuôi đang là hiện trạng xảy ra tại nhiều vùng chăn nuôi trọng điểm phía Bắc khi giá lợn xuất tiểu ngạch sang Trung Quốc tăng cao. Theo các chuyên gia, việc tăng đàn ồ ạt sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người chăn nuôi khi phía Trung Quốc ngừng hoặc giảm nhập lợn từ Việt Nam.

 Phấn khởi là tâm lý chung của nhiều hộ dân trong vùng chăn nuôi tập trung ở xã Vạn Thái, huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội khi giá lợn xuất bán sang Trung Quốc tăng cao. Với 2 nghìn 900 con lợn nái và 10 nghìn con lợn thịt các loại, mỗi ngày gia đình anh Nguyễn Văn Thanh ở xã Vạn Thái xuất bán từ 14 đến 15 tấn lợn hơi. So với cùng kỳ năm trước, thời điểm này giá lợn hơi chỉ khoảng 36 đến 37 nghìn đồng/kg thì hiện nay mức giá lên tới 56 đến 57 nghìn đồng/kg. Với mức giá khá cao như vậy thì người chăn nuôi đang có lãi.

Chăn nuôi trong giai đoạn này rất có lãi, tất cả các hộ và cả gia đình nhà tôi cũng đều phát triển theo cấp số nhân. Là người dân mình cứ thấy được đến đâu thì vào đến đấy. Mình thấy lãi này thì mình tiếp tục đầu tư. Đang tiếp tục đầu tư trại tầm 700 nái nữa.

Lo ngại xuất khẩu lợn sang Trung Quốc không có hợp đồng giao kèo cụ thể chỉ theo đường tiểu ngạch thương lái không mua nữa thì có thể tiêu thụ sẽ bị tồn ứ, nhưng các hộ dân vẫn chạy theo lợi nhuận tiếp tục tăng đàn, mở rộng quy mô. Ông Nguyễn Văn Khôi, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Vạn Thái cho biết, chủ trương của địa phương là hướng đến chăn nuôi bền vững, trong đó người dân ký kết các hợp đồng với doanh nghiệp về tiêu thụ sản phẩm đảm bảo quyền lợi:

 Chúng ta không nên chạy theo thị trường cần tập trung giữ vững phát triển bền vững trong chăn nuôi theo kí kết cam kết với doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm...tránh rủi ro cho hộ chăn nuôi.

Việc tăng đàn hay đầu cơ lợn phụ thuộc ở người chăn nuôi, cơ quan chức năng không thể can thiệp, nhưng đáng tiếc là sau bao lần, vẫn còn những người dân thiếu tỉnh táo, chưa thận trọng và cân nhắc kỹ. Ông Tạ Văn Tường, Giám đốc Trung tâm Phát triển Chăn nuôi Hà Nội cho rằng:

Các trang trại chăn nuôi lớn thường chủ động được giống. Khi giá giống cao thì người ta sẽ bán giống. Các trang trại chăn nuôi nhỏ lẻ chăn nuôi thời vụ khi thấy giá bán cao sẽ  đổ xô vào nuôi thì họ sẽ mua về nuôi trong lúc giá cao này. Quy luật lặp đi lặp lại và đến khi đến lúc thu hoạch lại vào chu kỳ rớt giá.

Theo các chuyên gia, sản phẩm chăn nuôi nói riêng và nông sản nói chung vẫn xem Trung Quốc là thị trường tiềm năng nhưng cũng là thị trường nhiều rủi ro nên phải hết sức thận trọng. Bởi, thương lái Trung Quốc mua lợn từ Việt Nam chủ yếu theo hình thức mua bán tiểu ngạch, nên khi cơ quan chức năng Trung Quốc cấm biên là giao dịch bị ngưng trệ. Thậm chí, các thương lái Trung Quốc chủ động ngừng mua một vài ngày để ép giá, nhiều người chăn nuôi sẽ thua lỗ. Ông Nguyễn Văn Trọng, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi khuyến cáo, việc phát triển đàn lợn trong nước ồ ạt tất yếu dẫn đến thời điểm cung vượt cầu, và nếu Trung Quốc không mua hoặc mua ít thì chắc chắn sẽ dư thừa:

 Bây giờ tăng đàn thì 5 đến 6 tháng sau sản phẩm tăng, thời điểm đó mà Trung Quốc không mua hoặc mua ít thì chắc chắn dư thừa. Lúc đó chắc chắn giá sẽ giảm, bà con nông dân có thể sẽ thua lỗ

Bài học từ những cơn sốt cục bộ khi làm ăn với thương lái Trung Quốc như: dưa hấu, hành tím nay lại được tái hiện sinh động với câu chuyện xuất khẩu lợn đi Trung Quốc. Vì vậy, người dân cần chủ động chăn nuôi theo kế hoạch, tránh tình trạng tăng đàn ồ ạt dẫn đến thua lỗ khi Trung Quốc ngừng thu mua. Các cơ quan chức năng cũng cần đàm phán với phía Trung Quốc để thúc đẩy xuất khẩu lợn thịt theo đường chính ngạch, hạn chế rủi ro cho nông dân./.