Kiêng đương zêl cha groong cr’ay đoọng ha p’niên, cơnh liêm choom bhlầng nắc tiêm phòng vacxin. Lalăm a hay, zập râu cr’ay vêy muy râu vacxin lalay. Nâu kêi, vêy vacxin Quinvaxem đươi dua đoọng zêl 5 râu cr’ay, ahêê buôn đớc nắc vacxin 5 cóh 1. C’nắt t’ruíh “ ma nuýh pa dứah đh’réh cr’ay cóh bhươl cr’noon t’ngay đâu” nắc zooi đha nuôr lâng pr’zợc năl lấh mơ ooy vacxin 5 cóh 1 bêl tiêm đoọng ha p’niên.

             vắc xin 5 cóh 1 nắc n’hâu?

            Nâu đoo nắc râu văc xin ơy bơơn Tổ chức Y tế bha lang k’tiếc ( moon pa đệ nắc WHO) ch’mếêt lêy, lâng zập chu ng’tiêm nắc choom zêl cha groong bấc râu cr’ay bạch hầu, ho gà, uốn ván, viên gan B lâng viêm màng não p’nung xăl đoọng ha bhiệc bấc chutiêm zêl cơnh tợơ đanh a hay cóh bh’rợ tiêm chủng ta bhứah.

            Râu vắc xin nâu ơy bơơn đươi dua đhị 34 k’tiếc k’ruung cóh bha lang k’tiếc, tiêm đoọng ha p’niên bêl 2,3 lâng 4 c’xêê. Vắc xin nâu dzợ vêy râu liêm choom nắc zêl viêm màng não p’nung lâng nắc vêy ta tiêm đoọng ga goóh. Lalăm a hay vắc xin zêl viêm màng não pr’nung dịch vụ chr’nắp zăng dal, ếêh râu p’niên k’tứi n’đoo nắc cung bơơn tiêm đoọng zêl cr’ay.

            Râu đươi dua đhị tiêm vắc xin

            Bhiệc tiêm văc xin  nắc đoọng đương zêl cha groong apêê cr’ay: bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm não tu vi trùng Hib, viêm gan B, cr’ay bại liệt. Zập râu vắc xin nắc vêy râu lalay. Vắc xin 5 cóh 1 cắh cợ vắc xin Quinvaxem nắc zêl 5 râu cr’ay n’tếh, muy cr’ay bại liệt cắh ơy choom zêl t’bil. ha dang p’niên k’tứi đươi vắc xin nâu bơơn pa xoọng liều vắc xin ộm đoọng zêl cr’ay bại liệt. Vắc xin 6 cóh 1 âng Inffanrix hexa choom zêl pazêng 6 râu cr’ay n’tếh.

            Râu lêy năl đắh vắc xin 5 cóh 1- Quinvaxem

            Vắc xin 5 cóh 1 nắc râu vắc xin pa zưm zêl đh’rứah 5 râu cr’ay choom váih chệêt bil cắh cợ khuých goo cơnh cr’ay bạch hầu, ho, gà, uốn ván, viêm gan B lâng Hib ( cr’ay xoóh- cr’ay p’nung a bục).

            XoỌc đâu cắh vêy vắc xin n’đoo liêm choom bhlầng lâng doọ dưr váih cr’ay cơnh lơơng xang bêl tiêm xang tiêm vắc xin 5 cóh 1 cắh cợ Quinvaxem moon lalay lânh zập râu vắc xin moon za zưm tợơ cắh lấh ngân pa tước u ngân. Cr’ay choom váih prang a chắc cắh cợ đhị tiêm vắc xin, apêê za nươu cắh cợ râu vắc xin bêl tiêm zêng choom dưr váiảyc’ay cơnh lơơng.

            ĐoỌng pa xiêr đhr’năng cr’pân đoọng ha p’niên, k’đươi nắc lêy bhrợ ghít liêm pazêng c’lâng pa choom chuyên moon, pazêng quy định đhị đhr’năng bhrợ têng, zư lêy vắc xin, khám, xay moon, k’đươi tiêm chủng, bhrợ têng tệêm ngăn tiêm chủng, ch’mếêt lêt c’rơ âng p’niên đhị bêl tiêm chủng đoọng bơơn năl đấh râu n’léh cha chríh tợơ lấh tiêm za nươu lâng pa dứah đấh loon. Ca conh ca căn nắc pazưm ghít liêm lâng ma nuýh đắh y tế đoọng p’niên tiêm liêm zập, crêê lịch, tệêm ngăn oó đoọng râu cắh liêm dưr váih.

            Râu cắh liêm choom lơơng crêê  tước cơnh ooy?

            Zập râu vắc xin zêng vêy râu cắh liêm lơơng đhị ơytiêm xang. Pazêng râu căh liêm nâu nắc doó lấh ngân lâng nắc dưr váih đhị 2-3 t’ngay nắc dứah. A hêê đh’rứah lêy năl râu cắh liêm đhị ơy tiêm xang vắc xin đoọng ha coon đay cơnh đâu:

-         Éh, bhrôông, k’ay đhị crêê ta tiêm

-         k’hir pứih dứp 38 độ

-         p’niên buôn ren lâng k’đháp ắt tớt cơnh c’xu

-         Cha, măm m’bứi lấh, tu cơnh đếêc nắc apêê k’căn lêy pa ghít tước ha p’niên, đoọng p’niên măm bấc lấh, oó chấc g’lọp râu rị đhị băng tiêm. Lêy ch’mếêt đhr’năng pứih k’hir cóh a chắc p’niên, dzụt đoọng ch’ngaach a chắc a zân, đoọng ộm za nươu pa xiêr pứih k’hir ting cơnh k’đươi moon âng y tế ha dang p’niên dưr váiẩnc’ay cơnh lơơng.

 Cơnh lêy k’rang p’niên đhị ơy xang tiêm phòng

            Tợơ ơy tiêm vắc xin xang nắc conh căn p’niên ắt 30 phút đhị ta tiêm đoọng đương lêy ch’mếêt. Bêl chô tước đong nắc pa ghít tước p’niên n’đhơ méh cắh cợ bếch prang 1 t’ngay n’nặc. ha dang n’léh râu chríh lạ tợơ xang tiêm cơnh: k’hir pứih, jựch dzung têy, ren hớơ, bếch hớơ, cắh măm, k’đháp pa hơơm, bhrôông bhrậu… nắc pr’hân đơơng p’niên tước bệnh viện cắh cợ zr’lụ y tế đoọng đấh bơơn lêy lang pa dứah.

            Tu c’rơ âng p’niên nắc apêê ca conh ca căn pa ghít lêy:

-         bhrợ têng apêê bhiệc zêl cha groong pr’lúh cr’ay đoọng ha p’niên đoọng bơơn tiêm chủng crêê t’ngay c’xêê.

-         ĐoỌng p’niên lướt tiêm chủng ta bhứah zập zêng crêê t’ngay c’xêê k’đươi moon, oó pa đhêy tiêm. Ha dang p’niên pa đhêy tiêm ( tu cr’ay cắh cợ tu râu lơơng) nắc xay moon lâng đơn vị tiêm chủng đoọng p’niên bơơn tiêm chủng g’lúh t’tun.

 Pazêng p’niên cắh choom tiêm 5 cóh 1 cắh cợ Quinvaxem

            K’căn p’niên oó đoọng coon tiêm vắc xin Quinvaxem ha dang p’niên buôn cr’ay ngân lâng liêu tiêm lalăm cắh cợ váih cr’ay ngân lâng vắc xin bạch hầu, ho gà, uốn ván cắh cợ vắc xin viêm gan B cơnh:

-         K’hir 40⁰C đhị 2 t’ngay tợơ ơy tiêm xang vắc xin.

-         K’hir đhị 2 t’ngay tợơ ơy tiêm xang vắc xin.

-         Ren hớơ lấh 3 giờ cóh 2 t’ngay tợơ ơy tiêm xang vắc xin.

-         Jựch dzung têy lâng k’hir cắh cợ doó k’hir pứih đhị 3 t’ngay tợơ ơy tiêm xang vắc xin.

-         Oó tiêm p’niên dứp 6 tuần, vắc xin cắh choom đươi dua tu dzợ hệ miễn dịch tợơ ca căn.

-         Pa đhêy tiêm ha dang p’niên cr’ay k’hir pứih cắh cợ crêê râu cr’ay cấp tính lơơng./.