Ooy bha ar xrặ l’lăm, azi ơy xay moon đhr’năng p’răng xơớt, đác k’rịa moót dưr váih cắh liêm crêê cóh Tiền Giang cung cơnh đợ râu dưr váih cắh liêm tước bhiệc bhrợ têng ha’rêê đhuốch âng prang zr’lụ ĐBSCL. Ooy đâu, tơợ râu lêy cha’mêết, zâp apêê chuyên gia, đông khoa học xay moon liêm gít đợ râu dưr váih cắh liêm crêê âng El nino đenh đươnh lâng plêệng k’tiếc cắh liêm crêê, tâm k’ruung Mê Kông chô hooi ooy ĐBSCL xoỌc dưr váih cắh liêm nắc mưy ooy đợ râu bhrợ p’răng xơớt, đác k’rịa lướt moót bấc k’rơ đhị k’tiếc chóh ha’roo pậ bhứah bhlâng âng k’tiếc k’ruung. Dưr váih cắh liêm crêê nắc tu plêệng k’tiếc lâng tr’pang têy acoon manứih bhrợ têng, nắc đoo pr’đợc đhị bha ar xrặ thứ 2 ooy pazêng bha ar xrặ P’răng xơớt, đác k’rịa lướt moót đhộ bhứah ooy ĐBSCL.

Xoọc đâu nắc tơợp moót hân noo p’răng xơớt c’moo 2016, hân đhơ cơnh đêếc đhr’năng p’răng xơớt lâng đác k’rịa lướt moót cóh ĐBSCL nắc dưr váih bấc cơnh cắh liêm crêê. Bấc trạm bơm điện, máy bơm âng HTX lâng cha’nặc manứih bhrợ têng taluôn đoọng trông dấc ha’roo.

T’coóh Hoàng Đức Cường, GĐ Trung tâm xay moon đhr’năng plêệng k’tiếc âng k’tiếc k’ruung xay moon, vêy 3 râu tu bhrợ t’váih p’răng xơớt, đác k’ría lướt moót hi’lêệng ooy ĐBSCL. L’lăm nắc bhiệc váih El Nino lâng cường độ, mức độ k’rơ bấc lấh mơ, bhrợ denh tơợ c’moo 2014 choom tước m’pâng c’moo 2016, đenh lấh mơ váih El nino c’moo 1997-1998. nhiệt độ dal lấh mơ trung bình ooy bấc c’moo 1-1,5 độ C, đác boo m’bứi lấh mơ bấc c’moo 30-50%. Hadợ ooy đâu, pazêng đợ mơ tâm k’ruung lướt hooi ooy ĐBSCL căh zâp lâng trung bình bấc c’moo nua mơ 20-50%, đhị mức đệ bhlâng ooy lịch sử. tu cơnh đâu, tâm k’ruung lướt hooi tơợ tu chô ooy ĐBSCL dưr váih bhrợ p’răng xơớt, k’rịa moót bấc lấh. đhr’năng lướt moót k’rịa zr’lụ k’ruung Nam bộ nắc lướt moót đhộ lâng dal lấh mơ zâp hân noo p’răng xơớt c’moo 2015 lâng trung bình zâp c’moo. Tơợ lứch c’xêê 2/2016, đác k’rịa vêy đhr’năng ặt moót bấc lấh. t’coóh Hoàng Đức Cường xay moon cớ:

Tâm k’ruung lướt hooi tơợ tu chô ooy ĐBSCL ooy hân noo p’răng xơớt 2015-2016 k’noọ đợc nắc m’bứi. tu cơnh đâu p’răng xơớt, k’rịa lướt moót bấc hi’lêệng lấh. đhr’năng lướt moót k’rịa cóh zr’lụ p’loọng k’ruung Nam bộ nắc đhộ bhứah lấh mơ lâng c’moo 2015, m’bứi bhlâng tơợ lứch c’xêê 2 tước m’pâng c’xêê 3. đác k’rịa bấc lấh mơ nắc moót m’pâng c’xêê 3. xang nặc ặt zư đợc bấc bhlâng lâng ting ặt xiêr ooy lứch c’xêê 5.

P’răng xơớt, k’rịa lướt moót hân noo p’răng goóh cóh ĐBSCL đấh, đhộ bhứah lâng đenh ơy lâng xoọc bhrợ cắh liêm crêê tước bhiệc bhrợ têng lâng ắt mamung âng đhanuôr.

Ting cơnh GS.TS Tăng Đức Thắng, viện trưởng viện khoa học thuỷ lợi miền Nam, râu k’rịa lướt moót c’moo đâu k’rang k’pân bhlâng. T’coóh Thắng xay moon ooy c’xêê 12 c’moo n’nắc ahay, k’rịa moót nắc 4g đhị 1 lít lướt moót đhộ 60-65km nắc k’pân lêy.

GS.TS Tăng Đức Thắng xay moon râu tu k’rịa lướt moót tơợp hân noo đấh cơnh đâu cắh vêy cơnh l’lăm ahay, tu tơợ c’moo 2010 tước đâu, zâp bha’nậ thuỷ điện pậ chr’nắp âng Trung Quốc lướt moót bhrợ. Ting cơnh GS.TS Tăng Đức Thắng, zâp bha’nậ thuỷ điện cóh tu k’ruung dưr váih bấc cơnh cắh liêm crêê. Gít lấh mơ, bhiệc k’rịa lướt moót m’pâng hân noo choom bhrợ pa’xiêr tu thuỷ điện pa’hooi đác, hân đhơ cơnh đêếc đác k’rịa lứch hân noo nắc pabhlâng hi’lêệng bêl zâp k’tiếc k’ruung k’rong zư đác lâng lướt moót k’rịa choom bhrợ đenh tước c’xêê 6-7 nâu:

Padưr pa’xớc xoọc đâu cóh tu k’ruung nắc chr’nắp bhlâng. 2 a’bóc đớc đác pậ chr’nắp lâng dung tích k’dâng 20 tỷ mét khối lâng bấc thuỷ điện k’tứi đhị đâu. nắc bhiệc tr’nơợp lêy k’rang bhlâng âng ĐBSCL nắc ahêê lêy bil túh. Lêy cha’mêết gít nắc lêy râu liêm gít lâng azi nắc xay moon lâng nhà nước. râu 2 nắc lâng zr’lụ toor biển, tu padưr pa’xớc k’rơ bhrợ cóh tu k’ruung hooi tr’xăl, đác k’rịa lướt moót ting bấc lấh. k’rịa tơợp hân noo nắc tước đấh lấh mơ. Lalay lâng l’lăm ahay.

Ting cơnh số liệy âng bộ nông nghiệp lâng padưr pa’xớc vel bhươl xay moon, k’tiếc chóh ha’roo hân noo ha’ọt ha’pruốt 2015-2016 vêy đhr’năng k’rịa, p’răng xơớt âng zâp tỉnh toor biển ĐBSCL dzoỌc tước 340 r’bhâu hécta, bơơn lấh 35% k’tiếc chóh bhrợ hi’lêệng lấh 100 r’bhâu hécta.

Tiến sĩ Lê Quốc Doanh, thứ trưởng Bộ nông nghiệp lâng padưr pa’xớc vel bhươl moon gít, cắh mưy lâng ha’roo nắc k’rịa nâu dzợ bhrợ cắh liêm crêê tước bhươn chr’nóh cha p’lêê đhị 2, 3 vel đông. Lấh mơ nắc tỉnh Vĩnh Long, bêl ahay a’hươn cắh glếh váih k’rịa lướt moót cơnh đâu, xoọc đâu kr’bhâu hécta k’tiếc chóh píh cắh liêm crêê. Đhị zr’lụ k’ruung Hậu, tp.Cần Thơ nắc đhị váih đác cha’ngaách zâp c’moo, xoọc đâu nắc lêy váih k’rịa lướt moót cớ:

Đắh Bộ nông nghiệp azi k’đươi moon zâp cơ quan âng bộ t’bhlâng xay moon đác đươi, đhr’năng lướt moót k’rịa tước zâp vel đông đoọng k’đươi moon bhrợ têng xa’nay bh’rợ bha’nậ chr’hooi đác pay đác liêm choom. Zooi zúp zâp c’lâng bh’rợ công nghệ liêm glặp, bhrợ padưr zâp bha’nậ, pay đác lâng k’rong đợc đác. Moon pachoom chóh bhrợ, oó đoọng váih bil hư bêl p’răng xơớt, k’rịa bhrợ t’váih. Nâu đoo nắc c’lâng bh’rợ liêm chr’nắp.

K’noọ lêy tước đâu, p’răng xơớt, k’rịa bhrợ pa’hư ha’roo âng đhanuôr zr’lụ ĐBSCL tước k’tỷ đồng lâng đhr’năng ha’roo chêết răng dzợ ặt váih bấc. k’rang moon lấh mơ, cắh mưy hân noo ha’ọt ha’pruốt dưr váih, nắc hân noo ch’noọng c’loọt cung crêê váih râu cắh liêm crêê nâu. Đh’rứah lâng nâu nắc đợ râu cắh liêm crêê trực tiếp ooy bhươn chr’nóh, băn chóh thuỷ sản đác ngam… tu cơnh đâu, bộ nông nghiệp lâng padưr pa’xớc vel bhươl, zâp bộ ngành, vel bhươl ze’lụ ĐBSCL lêy moót bhrợ k’rơ liêm zêl cha’groong. Ooy bha ar xrặ nâu a’tốh cớ, azi nắc xay moon liêm gít đợ c’lâng bh’rợ l’lăm lâng đenh đươnh ooy đắh bhiệc zêl cha’groong p’răng xơớt, k’rịa cóh ĐBSCL./.