Việt Nam lâng Hoa Kỳ nắc bhrợ padưr pr’ắt bh’rợ ngoại giao moót t’ngay 12/7/1995. lướt zi’lấh 20 c’moo, pr’ắt bh’rợ âng VN-Hoa Kỳ nắc bơơn padưr bấc đắh bh’rợ, lấh mơ, pr’ắt bh’rợ zr’nưm đắh kinh tế-k’rong bhrợ-zên bạc-thương mại âng VN lâng Hoa Kỳ cắh ha mơ bơơn padưr k’rơ. Tr’câl tr’xăl thương mại âng 2 k’tiếc k’ruung nắc ơy vêy padưr pa’xớc liêm choom lâng xoọc đâu Hoa Kỳ nắc thị trường xuất khẩu pậ bhlâng âng VN. Ta’lưm g’lúh lưm lêy âng Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tước Hoa Kỳ tơợ t’ngay 6-10/7/2015 lâng hơnh déh 20 c’moo t’ngay bhrợ padưr pr’ắt bh’rợ ngoại giao VN-Hoa Kỳ, PV Đài p’rá VN vêy bha ar x’rặ Pr’ắt bh’rợ kinh tế VN-Hoa Kỳ, đợ bhr’dzang padưr pa’xớc liêm choom.

Pr’ắt bh’rợ zr’nưm thương mại âng VN-Hoa Kỳ ooy đợ c’moo hanua nắc ơy vêy bhr’dzang dưr lướt liêm choom. Kim ngạch thương mại 2 đắh taluôn bơơn zư lêy, padưr pa’xớc. đợ mơ tỷ lệ khiêm tốn nắc 1% pazêng chr’nắp xuất khẩu âng ASEAN moÓt ooy Mỹ c’moo 2000, pr’lứch c’moo 2014, VN bơơn 22% pazêng chr’nắp xuất khẩu âng zr’lụ moót ooy thị trường nâu, dưr dzoọc k’noọ 36 chu. Nâu đoo cung nặc g’lúh tr’nơợp VN dưr zi’lấh zâp apêê pr’zợc cóh zr’lụ đoọng dưr váih k’tiếc k’ruung bhrợ têng pậ bhlâng cóh zr’lụ moót ooy thị trường Mỹ. ting cơnh zâp chuyên gia kinh tế, xuất khẩu âng VN moÓt ooy Mỹ nắc dzợ dưr k’rơ ooy đợ c’moo nâu a’tốh. tước c’moo 2020, xuất khẩu âng VN moÓt ooy Mỹ k’noọ đợc nắc bơơn 57 tỷ đôla Mỹ lâng bơơn 34,1% pazêng chr’nắp xuất khẩu âng zr’lụ ASEAN moÓt ooy thị trường nâu. T’coóh Cù Chí Lợi, Viện trưởng Viện nghiên cứu Châu Mỹ moon:

Nền kinh tế Mỹ nắc ơy tơợp lướt zi’lấh cr’chăl cắh liêm crêê lâng lướt moót ooy cr’chăl pachô paliêm, padưr pa’xớc. đợ g’lúh đoọng xuất khẩu hàng hoá VN moÓt ooy Hoa Kỳ nắc bấc bhlâng, lấh mơ đợ c’moo l’lăm ahay, tu kinh tế apêê padưr pa’xớc, đươi dua cung bấc nắc pr’đơợ đoọng zooi zúp hàng hoá VN pa’đăn ooy thị trường Mỹ cóh c’moo 2015 liêm choom lấh mơ lâng c’moo l’lăm.

Cr’chăl pr’ắt bh’rợ thương mại, Hoa Kỳ cung nặc 1 ooy đợ đối tác k’rong bhrợ pậ bhlâng âng VN. Dáp lêy tước c’xêê 2 c’moo đâu, Hoa Kỳ vêy 729 dự án k’rong bhrợ moót ooy VN lâng pazêng zên k’dâng 11 tỷ đôla Mỹ, dzoọng thứ 7 ooy 101 k’tiếc k’ruung lâng cóh zr’lụ k’rong bhrợ trực tiếp ooy VN. T’coÓh Sê-ri Bô-gơ, chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp Hoa Kỳ đhị VN moon, VN nắc đhị lướt tước pr’hay chr’nắp bha’lâng lâng apêê k’rong bhrợ đắh k’tiếc k’ruung lơơng cóh ngoai zr’lụ Đông Nam Á bêl ắt đhị c’nắt c’lâng bhlâng, zên nhân công m’bứi lâng liêm choom padưr pa’xớc k’rơ. Bh’rợ pazưm bhrợ têng thương mại-k’rong bhrợ âng 2 k’tiếc k’ruung dzợ bấc lâng vêy bấc g’lúh đoọng padưr kim ngạch 2 đắh ooy cr’chăl nâu a’tốh lêy cha’mêết ooy zâp Hiệp định thương mại tự do cung cơnh râu bhrợ t’bhlâng paliêm môi trường pa’câl âng VN. T’coÓh Sê-ri Bô-gơ đoọng năl:

Quốc hội Mỹ nắc ơy lâng xoọc lêy chô tước bhiệc phê duyệt Quyền padưr pa’xớc thương mại đoọng đấh loon phê chuẩn TPP. Azi nắc tơơm kiêng VN lâng Hoa Kỳ vêy đợ g’lúh prá xay liêm choom. Azi năc zooi zúp TPP tu Hiệp định nâu nắc bhrợ pr’đơợ đoọng ha bhiệc lướt moót cóh zr’lụ, padưr pa’xớc kinh tế xã hội. pazưm bhrợ đắh TTP nắc dưr váih pr’đơợ bh’rợ 2 đắh VN-Hoa Kỳ liêm choom, xay moon moót c’xêê 7/2013. zâp doanh nghiệp Hoa Kỳ xoọc rơơm kiêng TPP đấh xay moon liêm choom. Lâng zâp doanh nghiệp Hoa Kỳ cung ơy lâng xoọc chấc lêy năl zâp g’lúh k’rong bhrợ, padưr pa’xớc cóh VN.

Choom lêy, ooy 20 c’moo hanua, pr’ắt bh’rợ kinh tế VN-Hoa Kỳ nắc ơy vêy bhr’dzang padưr pa’xớc liêm choom, hân đhơ cơnh đêếc, pr’ắt bh’rợ nâu cung cắh ơy liêm chr’nắp. lêy zr’nưm, râu liêm choom lâng g’lúh bh’rợ đoọng ha zâp doanh nghiệp âng 2 k’tiếc k’ruung đắh bhiệc bhrợ têng thị trường đh’rứah lâng pazưm k’rong bhrợ dzợ bấc. xoọc đâu hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương, moon pa’đệ nắc TPP xoỌc lướt tước vòng đàm phán pr’lứch lâng VN xoỌc lêy chô tước bhiệc ký gr’hoót lâng phê chuẩn TPP. Hiệp định nâu bơơn đương rơơm nắc lứch ooy c’moo đâu, bhrợ pa’glúh bấc g’lúh đắh thị trường cung cơnh mức độ pazưm âng zâp đông k’rong bhrợ âng VN lâng Hoa Kỳ ooy cr’chăl nâu a’tốh. t’coóh Vũ Tiến Lộc, chủ tịch phòng thương mại lâng công nghệ VN moon, lâng bhiệc pấh bhrợ Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương, VN vêy zâp pr’đươi liêm choom tước zâp thị trường cóh khối TPP, ooy đâu vêy Hoa Kỳ. lâng VN cung nặc 1 thị trường liêm choom xoọc ặt đương râu k’rong bhrợ t’mêê tơợ Hoa Kỳ:

Ooy pr’ắt bh’rợ ahêê ra’văng ký TPP lâng Hoa Kỳ lâng zâp k’tiếc k’ruung đối tác xuyên Thái Bình Dương, acu k’noọ nắc vêy 1 bhr’dzang padưr pa’xớc liêm choom ooy đắh pr’ắt bh’rợ 2 đắh. ahêê đương rơơm ooy cr’chăl cắh mơ đenh Hoa Kỳ nắc dưr váih đông k’rong bhrợ bha’lâng cung cơnh đối tác xuất nhập khẩu bha’lâng âng VN. Xôcọd dâu ahêê xoọc ooy cr’chăl bhrợ padưr công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Hoa Kỳ xoọc ắt k’đhơợng zư đợ công nghệ bha’lâng ooy bấc đắh bh’rợ lâng râu liêm choom đắh tài chính âng zâp doanh nghiệp Hoa Kỳ bấc bhlâng. Tu cơnh đâu, k’noọ tước đâu, c’lâng pr’lướt Hoa Kỳ t’bhlâng k’rong ooy VN đắh bh’rợ tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, cung cơnh đắh bh’rợ công nghiệp, tin học, điện tử, nông nghiệp, thương mại, du lịch… nắc padưr pa’xớc đấh bhlâng.

Zâp chuyên gia kinh tế xay moon thương mại 2 đắh âng VN-Hoa Kỳ c’moo 2015 nắc dưr zi’lấh mơ 35 tỷ đôla Mỹ âng c’moo 2014. nâu đoo nắc VN xoỌc ting t’ngay bhrợ têng liêm choom lấh mơ bhiệc padưr paliêm hành chính, paliêm đắh kỹ thuật, padưr dal chất lượng hàng hoá xuất khẩu. lấh mơ, nắc vêy đợ g’lúh k’rong bhrợ pậ âng zâp đông k’rong bhrợ tơợ Hoa Kỳ moót ooy VN cóh cr’chăl nâu a’tốh. lêy zr’nưm, pr’ắt bh’rợ 2 k’tiếc k’ruung ooy 20 c’moo hanua nắc ơy padưr pa’xớc liêm choom, bhrợ pr’đơợ đoọng 2 đắh t’bhlâng âng đơơng pr’ắt bh’rợ liêm choom lướt moót đhộ bhứah lâng mơ ooy c’moo 2015 lâng đợ c’moo nâu a’tốh. hân đhơ cơnh đêếc, c’moo 2015 nắc cr’chăl g’lúh liêm choom, nắc g’lúh đoọng padưr pa’xớc k’rơ pr’ắt bh’rợ VN-Hoa Kỳ, lấh mơ nắc ooy đắh bh’rợ thương mại lâng k’rong bhrợ./.