K’noọ 10 c’moo lướt zi’lấh tơợ bêl bơơn pa’tơơi chô ắt đhị đhăm k’tiếc t’mêê, tu cóh dứp crêê cr’loọng a’bóc thuỷ điện Sơn La, hân đhơ cơnh đêếc, tu cắh zâp k’tiếc bhrợ têng cha, pr’ắt tr’mung đhanuôr thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên cắh ơy têêm ngăn. Xay moon âng Hoàng Long, PV Đài TNVN.

                   Pr’loọng đông t’coóh Vàng Văn Vượng, cóh vel Quan Chiêng, thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên bêl ahay vêy k’noọ 1.000 mét vuông a’bóc a’xiu lâng lấh 2.500 mét vuông ruộng chuôr. Hân đhơ cơnh đêếc, tơợ bêl t’ngay chô ắt đhị đhăm k’tiếc t’mêê c’moo 2009, đoọng k’tiếc ha cr’loọng a’bóc Thuỷ điện Sơn La, pr’ắt tr’mung pr’loọng đông lưm bấc zr’nắh k’đhạp. bêl tơợp chô cóh đâu, pr’loọng đông cung bơơnpác đoọng k’tiếc bhrợ têng cha, hân đhơ cơnh đêếc nắc đăn đhị cr’loọng a’bóc thuỷ điện, zâp c’moo pr’loọng đông nắc bơơn bhrợ 1 hân noo a’năm, pachô vêy mơ 7-8 tạ ha’roo. Lấh mơ dzợ, k’tiếc đhị zr’lụ cr’loọng a’bóc buôn nặc k’tiếc a’xit lâng bấc chúah, kiêng chóh bhrợ cung zr’nắh k’đhạp bhlâng, ơy cơnh đêếc nắc chóh bhrợ bh’nơơn pachô cung cắh ha mơ. Ooy 6 c’xêê đạc nong lít, tr’nơợp pr’loọng đông cung k’rong bhrợ lấh 10 ực đồng đoọng câl pr’đươi băn a’xiu cóh cr’loọng a’bóc, hân đhơ cơnh đêếc, cắh ha mơ đenh nắc a’xiu cắh loon dưr pậ đoọng bơơn bhrợ. Tu cơnh đâu, xang 1, 2 g’lúh băn lêy nắc xoọc đâu zêng ta lơi. T’coóh Vàng Văn Vượng đoọng năl:

                       Pr’loọng đông dzợ lưm bấc zr’nắh k’đhạp, xoọc đâu k’tiếc bhrợ têng cha cắh bấc, bhiệc b’băn nắc cung cắh liêm crêê đắh môi trường, kiêng băn padưr bấc nắc hadợ ma nặ nung, cắh pân băn bhrợ. Rơơm kiêng zâp cấp chính quyền k’rang lêy lấh mơ, vêy đắh zên zooi zúp đắh bhiệc bhrợ têng lâng b’băn…

Cắh mưy pr’loọng đông t’coóh Vượng, nắc k’noọ 50 pr’loọng đhanuôr cóh đhămk’tiếc ắt t’mêê Quan Chiêng nâu, pr’ắt tr’mung cung cắh têêm ngăn. Trường vel Lò Văn Thường đoọng năl, bêl ahay, bêl dzợ bơơn nhà nước zooi zúp ch’na đh’nắh, pazưm lâng bhiệc thu nhập âng đhanuôr tơợ bhiệc bhrợ thuê đoọng ha zâp doanh nghiệp bhrợ têng bh’rợ cóh vel đông, pr’ắt tr’mung âng đhanuôr cung têêm ngăn. Tơợ 2 c’moo nua, cóh vel đông nắc doọ dzợ váih pr’loọng đông đha’rứt. hân đhơ cơnh đêếc, tước c’moo 2016, ting cơnh quy định, zâp pr’loọng đhanuôr cắh bơơn zooi zúp đắh ch’na đh’nắh dzợ, zâp xa’nay bh’rợ bhrợ têng cung liêm xang, đhanuôr kiêng chô bhrợ lâng bh’rợ truyền thống nắc cắh váih k’tiếc bhrợ têng, đhr’năng chô đha’rứt cớ nắc bấc bhlâng. T’coóh Lò Văn Thường moon:

                  Hadang đhr’năng cơnh đâu, k’pân bhlâng xoọc đâu vêy pr’loọng chô đha’rứt cớ, azi pabhlâng k’rang bhiệc nâu, bhrợ ha cơnh đoọng zư vel bhươl văn hoá nâu cung k’đhạp. hadang bhiệc nâu ặt cơnh đâu nắc zâp đhị cung zeneg ma chô đha’rứt cớ.

                    Cắh zâp k’tiếc bhrợ cha cắh nặc mưy râu k’rang lêy âng zâp pr’loọng đhanuôr cóh vel Quan Chiêng, cung nặc râu k’rang zr’nưm âng lấh 4.000 pr’loọng đhanuôr đhị đhăm k’tiếc thuỷ điện Sơn La đhị thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên. Đhị đhr’năng cơnh đâu, cấp uỷ, chính quyền thị xã Mường Lay nắc ơy xay bhrợ bấc c’lâng bh’rợ đoọng zúp têêm ngăn pr’ắt tr’mung đhanuôr cơnh xay moon ooy chính phủ bh’rợ nâu, k’đươi moon đhanuôr bhrợ paliêm k’tiếc, lấh mơ nắc lêy pay đhị k’tiếc bán ngập, k’rong bhrợ bha’nậ chr’hooi đác đoọng pa’xoọng k’tiếc bhrợ têng, k’rong chóh bhrợ đợ đhị k’tiếc cắh ơy ta bhrợ. Đh’rứah lâng nâu nắc padưr pa’xớc bấc râu hình du lịch cóh vel đông… t’coóh Vũ Xuân Linh, PCT.UBND thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên đoọng năl:

                 Xoọc đâu azi cung xoọc k’đươi moon bấc cr’liêng xa’nay đắyh k’rong bhrợ nông lâm nghiệp đoọng têêm ngăn pr’ắt tr’mung ha đhanuôr lâng têêm ngăn bhiệc bhrợ têng đoọng bhiệc bhrợ taluôn ha đhuôr cóh đâu. lâng cr’chăl bhrợ têng padưr pa’xớc du lịch sinh thái cóh cr’loọng a’bóc thuỷ điện Sơn La, cr’chăl nâu nắc t’bhlâng k’rong bhrợ paliêm lâng padưr du lịch zr’nưm. Vel bhươl ting cơnh pr’hoọm acoon cóh Thái bhoọc.

                        Đoọng đợ điện ma tr’ang liêm zâp đhị, bấc pr’loọng đhanuôr cóh thị xã Mường Lay nắc ơy ra’văng tơơi ắt đhị t’mêê. hân đhơ cơnh đêếc, k’noọ 10 c’moo lướt zi’lấh nắc pr’ắt tr’mung âng đhanuôr cung cắh ơy têêm ngăn. Vêy pa’xoọng k’tiếc bhrợ têng lâng bơơn chấc ta’moóh pachoom, tr’xăl zâp tiến bộ kỹ thuật đoọng padưr chr’nắp dal đắh thu nhập đhị 1 k’tiếc chóh bhrợ. Nâu đoo cung rơơm kiêng chr’nắp bhlâng âng đhanuôr cóh vel đông nâu xoọc đâu./.

Bấp bênh cuộc sống tái định cư ở thị xã Mường Lay

                   Đã gần 10 năm trôi qua kể từ khi được di dời lên nơi ở mới để lấy chỗ cho thi công thủy điện Sơn La, do thiếu đất sản xuất, cuộc sống người dân thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên vẫn rất bấp bênh. Phản ánh của Hoàng Long, PV Đài TNVN.

    Gia đình ông Vàng Văn Vượng, bản Quan Chiêng, thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên trước đây có gần 1.000 mét vuông ao cá và hơn 2.500 mét vuông ruộng. Tuy nhiên, kể từ ngày di chuyển về nơi ở mới năm 2009, nhường đất cho lòng hồ thủy điện Sơn La, cuộc sống gia đình gặp nhiều khó khăn. Ngay khi về đây, gia đình cũng được chia đất sản xuất, nhưng là đất bán ngập lòng hồ thủy điện, nên mỗi năm gia đình chỉ làm được một vụ, cho thu hoạch từ 7 đến 8 tạ thóc. Hơn nữa, đất vùng lòng hồ thường là đất axit và nhiều cát, muốn trồng trọt phải cải tạo rất vất vả, đã vậy cây trồng lại cho năng suất không cao. Trong 6 tháng nước ngập, ban đầu, gia đình cũng mạnh dạn đầu tư hơn 10 triệu đồng để mua vật tư nuôi cá lồng, nhưng thời gian ngắn, cá không kịp lớn để thu hoạch. Vì vậy, sau 1 vài vụ nuôi thử, đến nay toàn bộ vật tư nuôi cá đã bỏ không. Ông Vàng Văn Vượng cho biết:

          Gia đình thì còn nhiều cái khó khăn lắm, bây giờ đất sản xuất bị thu hẹp, chăn nuôi thì không xử lý được vệ sinh môi trường, muốn chăn nuôi nhiều nhưng mà nó hôi, bốc mùi, không giám chăn nuôi nhiều. Mong rằng là các cấp chính quyền quan tâm, có nguồn hỗ trợ về cả sản xuất và chăn nuôi.

        Không chỉ riêng gia đình ông Vượng, mà gần 50 hộ dân bản tái định cư Quan Chiêng, cuộc sống cũng rất bấp bênh. Trưởng bản Lò Văn Thường cho biết: Trước đây, khi còn được Nhà nước hỗ trợ lương thực; cộng với thu nhập của bà con từ việc làm thuê cho các doanh nghiệp thi công các công trình trên địa bàn, cuộc sống người dân cũng tạm ổn định. Từ 2 năm qua, bản đã không còn hộ nghèo. Tuy nhiên tới năm 2016, theo quy định, các hộ dân tái định cư không được hỗ trợ lương thực nữa; các công trình thi công cũng hoàn thành, người dân muốn quay về nghề nông truyền thống thì không còn đất sản xuất,  nên khả năng tái nghèo của các hộ là rất cao. Ông Lò Văn Thường nói:

          Nếu tình trạng như này, sợ nhất bây giờ là có hộ tái nghèo, chúng tôi rất lo chỗ này, làm thế nào giữ được bản văn hóa này cũng khó. Nếu tình trạng thế này thì không nói gì bản chúng tôi mà cả bản khác cũng sẽ có hộ tái nghèo.

          Thiếu đất sản xuất không chỉ là nỗi lo của các hộ dân bản Quan Chiêng, mà cũng là nỗi lo chung của hơn 4.000 hộ dân tái định cư thủy điện Sơn La tại thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên. Trước thực trạng đó, cấp ủy, chính quyền thị xã Mường Lay đã triển khai nhiều giải pháp nhằm giúp ổn định đời sống nhân dân như: Trình chính phủ đề án “Hậu tái định cư”; vận động nhân dân khai hoang đất, đặc biệt là tận dụng nguồn đất bán ngập; đầu tư hệ thống thủy lợi để tăng thêm diện tích sản xuất; đầu tư thâm canh tăng vụ đối với diện tích còn lại. Cùng với đó là phát triển nhiều loại hình du lịch trên địa bàn....Ông Vũ Xuân Linh, Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên cho biết:

          Hiện nay chúng tôi cũng đang đề xuất rất nhiều nội dung về đầu tư sản xuất nông lâm nghiệp trước mắt để ổn định đời sống cho nhân dân và đảm bảo vấn đề giải quyết việc làm thường xuyên cho lao động tái định cư. Đồng thời quy hoạch phát triển du lịch sinh thái lòng hồ thủy điện Sơn La, bên cạnh đó thì tiếp tục đầu tư khôi phục và phát triển du lịch cộng đồng, làng bản theo bản sắc dân tộc Thái trắng.

          Để dòng điện tỏa sáng muôn phương, nhiều hộ dân ở Thị xã Mường Lay đã sẵn sàng di chuyển về nơi ở mới. Tuy nhiên, gần 10 năm trôi qua mà cuộc sống vẫn chưa thể ổn định. Có thêm đất sản xuất và được học hỏi, chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật để nâng cao giá trị thu nhập trên một diện tích đất canh tác. Đây là mong mỏi lớn nhất của bà con địa phương lúc này./.