Xoọc đâu, bấc xa’nay bh’rợ âng đơơng đác pazưm cóh k’coong ch’ngai tỉnh Quảng Nam bhrợ têng cắh liêm choom, 2, 3 xa’nay bh’rợ caqứh dzợ choom đươi dua. C’lâng n’coo âng đơơng đác cung hư zớch, cắh choom bhr’lậ đươi, zâp đhị tâm a’bóc cung rêệ tiing, bhrợ pr’ắt tr’mung đhanuôr lưm bấc zr’nắh k’đhạp.

Chr’val Trà Mai ắt đhị trung tâm chr’hoong Nam Trà My, bơơn k’rong bhrợ 2 xa’nay bh’rợ âng đơơng đác pazưm lâng 4 xa’nay bh’rợ đác đươi dua tự hooi cóh zâp acoon tâm Tăk Ốt, Nước Nia, Tắc Chươm, tước đâu, đợ xa’nay bh’rợ nâu cắh choom đươi dua, ooy đâu vêy xa’nay bh’rợ cắh choom đươi bhrợ dzợ. Bấc c’moo đâu, pr’loọng đông amoó Hồ Thị Hoà cóh vel 2, chr’val Trà Mai đươi đác tự hooi đhị tâm Tắk Ốt. g’lúh cắh váih đác, amoó nắc k’đươi moon 2, 3 cha’nặc lướt dzung k’noọ 8 km ting c’lâng k’coong đoọng pay đác đươi dua. Amoó Hồ Thị Hoà đoọng năl:

Bêl cắh váih đác nắc lêy lướt ooy crâng dading, lướt ooy đâu mơ 30-40 phút. Hân đhơ cơnh đêếc cung bấc ngai cắh pân lướt pay đác ooy đêếc, vêy bấc ngai lướt nắc vêy pân lướt pay. Mưy váih đác đươi dua choom ặ, cắh dzợ chấc k’noọ vêy đác cha’ngaách sạch.

Hadợ ooy đâu, đhị chr’val Trà Tập, chr’hoong Nam Trà My vêy 5 xa’nay bh’rợ âng đơơng đác đươi dua. Hân đhơ cơnh đêếc vêy tước 3 xa’nay bh’rợ ma hư zớch, cắh choom đươi dua. Prang chr’hoong Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam vêy k’dâng lấh 70 xa’nay bh’rợ âng đơơng đác ha đhanuôr, zên k’rong bhrợ zâp xa’nay bh’rợ nâu k’dâng 500-700 ực đồng. tước đâu, 55 xa’nay bh’rợ bhrợ têng cắh liêm choom lâng nắc ơy zêng đhêy, bhrợ cắh liêm crêê tước pr’ắt tr’mung đhanuôr. Râu lalua nâu nắc ơy ăt váih ooy bấc c’moo hanua, lấh mơ nắc hân noo p’răng xơớt. t’coóh Huỳnh Tấn Hoàng, chuyên viên Phòng nông nghiệp lâng padưr pa’xớc vel bhươl chr’hoong Nam Trà My đoọng năl, xa’nay bh’rợ âng đơơng đác hư zớch nắc tu vel đông cắh váih zên k’rong bhrợ bhr’lậ:

Tu cắh vêy zên bhr’lậ paliêm, ooy đâu ma hr’cấh ha’voóh, ma hư c’lâng n’coo, đhanuôr cóh vel đông cung lơi jợ zêng. Đác đơơng chô đắh tâm cung ch’ngai. Moon zr’nưm zêng ta lơi jợ.

Ting cơnh xay moon âng Trung tâm đác cha’ngaách lâng xay moon đắh bha’nậ chr’hooi đác Quảng Nam, xoọc đâu prang tỉnh vêy 490 xa’nay bh’rợ, ooy đâu vêy 145 xa’nay bh’rợ bhrợ têng cắh liêm choom, ma hư zớch zêng, k’noọ 30%, lâng vêy 84 xa’nay bh’rợ nắc zêng ta pa’đhêy. T’coóh Lê Trí Thanh, PCT UBND tỉnh Quảng Nam moon, zâp xa’nay bh’rợ âng đơơng đác pazưm đoọng ha đhanuôr k’coong ch’ngai, hân đhơ cơnh đêếc nắc lêy pác cấp k’đhơợng zư đoọng padưr liêm choom:

Lâng đợ xa’nay bh’rợ ơy k’rong bhrợ, hân đhơ cơnh đêếc padưr zư cắh liêm choom nắc lêy vêy c’lâng bhrợ têng. Mưy nặc bhr’lậ paliêm đoọng têêm ngăn âng đơơng đác liêm sạch ha đhanuôr k’coong ch’ngai. Râu 2 nắc lêy cha’mêết đắh cơ chế pác cấp k’đhơợng zư liêm choom lấh, bhr’lậ paliêm định kỳ zâp xa’nay bh’rợ đác cha’ngaách nâu./.

Quảng Nam: Nhiều công trình cấp nước tập cho nông thôn miền núi bị xuống cấp

Hiện nay, nhiều công trình cấp nước tập trung ở miền núi tỉnh Quảng Nam hoạt động kém hiệu quả, một số công trình không còn hoạt động. Đường ống dẫn nước về bể chứa bị hỏng, không được sửa chữa, các khe suối, hồ đập, dần khô cạn khiến đời sống người dân miền núi gặp nhiều khó khăn.

Xã Trà Mai nằm ngay trung tâm huyện Nam Trà My, được đầu tư 2 công trình cấp nước tập trung và 4 công trình nước sinh hoạt tự chảy ở các con suối Tăk Ốt, Nước Nia, Tắc Chươm,… Đến nay, những công trình này không phát huy tác dụng, trong đó có công trình không còn hoạt động. Nhiều năm nay, gia đình chị Hồ Thị Hòa ở thôn 2, xã Trà Mai dùng nước tự chảy ở suối Tăk Ốt. Thời điểm không có nước, chị phải huy động hai đến ba người đi bộ gần 8 cây số đường rừng để lấy nước về ăn, uống. Chị Hồ Thị Hòa cho biết: “Hồi không có nước thì phải lên tút trên núi, đi bộ, lên đó cỡ 30 đên 40 phút. Mà nói rứa chứ một người không dám lên đó lấy, cỡ hai ba người mới dám lên đó lấy được. Chỉ cần biết có nước uống nữa thôi chứ không cần biết nước có sạch được hay không.”

Trong khi đó, tại xã Trà Tập, huyện Nam Trà My có 5 công trình cấp nước sinh hoạt. Nhưng có đến 3 công trình đã bị xuống cấp, không sử dụng được. Cả huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam có khoảng hơn 70 công trình cấp nước sinh hoạt cho người dân, kinh phí đầu tư mỗi công trình khoảng 500 đến 700 triệu đồng. Đến nay, 55 công trình hoạt động không hiệu quả và ngưng hoạt động, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân. Thực tế này đã kéo dài trong nhiều năm, nhất là vào mùa khô. Ông Huỳnh Tấn Hoàng, chuyên viên Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Nam Trà My cho biết, công trình cấp nước hư hỏng do địa phương không có nguồn vốn đầu tư sửa chữa số công trình này: “Bởi vì không có nguồn duy tu bảo dưỡng công trình. Ở trên này hiện tượng sạt lở, trôi vỡ đường ống, mà người địa phương trên này cứ trôi vỡ là bỏ hẳn công trình luôn. Nước kéo từ suối về các khu dân cư thì xa chứ không gần. Vậy mà hư khoảng năm bảy chục mét là họ bỏ hẳn công trình.”

Theo báo cáo của Trung tâm Nước sạch và Tư vấn thủy lợi Quảng Nam, hiện cả tỉnh có 490 công trình, trong đó có 145 công trình hoạt động kém hiệu quả, hư hỏng, xuống cấp chiếm gần 30%, và có 84 công trình đã ngừng hoạt động. Ông Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam cho rằng, các công trình cấp nước tập trung là cần thiết cho đời sống của người dân miền núi, tuy nhiên cần phải phân cấp quản lý để phát huy hiệu quả: “Với những công trình đã được đầu tư nhưng phát huy hiệu quả kém thì phải có định hướng. Một là phải nâng cấp cải tạo lại để đảm bảo về cấp nước hợp vệ sinh hoặc nước sạch cho người dân ở khu vực nông thôn, miền núi. Thứ hai là nghiên cứu về cơ chế phân cấp hiệu quả hơn, nhất là công tác duy tu, bảo dưỡng định kỳ các công trình nước sạch này.”/.