Sâm Ngọc Linh, nắc mưy râu zanươu chr’nắp pr’hắt dưr váih đhị zâp zr’lụ dading k’coong cóh chr’hoong
Pr’loọng đông t’coóh Hồ Văn Xiêm cóh vel 2, chr’val Trà Cang, chr’hoong Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam chóh k’noọ 200 t’nơơm sâm Ngọc Linh 4 c’moo ơy. Ting cơnh t’coóh Xiêm, mơ 2 t’nơơm sâm nắc bơơn mơ 1 lạng, pa’câl ooy thị trường nắc mơ 3 ực đồng. cơnh đêếc, hadang tước g’lúh bơơn bhrợ ha y, t’coóh Hồ Văn Xiêm bơơn k’dâng 300 ực đồng:
Hadang zư lêy liêm choom nắc bơơn bhrợ cung zăng bấc. 2, 3 apêê chóh bêl ahay cr’chăl đâu 5-10 c’moo nắc lêy bơơn bhrợ cung z’zăng. Chóh sâm t’bil ha ul pa’xiêr đha’rứt âng đhanuôr chính quyền vel đông cóh đâu.
Chr’val Trà Linh, chr’hoong Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam xoọc đâu vêy lấh 400 pr’loọng đông chóh sâm Ngọc Linh lâng k’tiếc bhứah k’dâng 40ha. Tơợ bấc c’moo l’lăm ahay, 2, 3 pr’loọng đhanuôr đhị vel 2 lâng vel 3 chr’val Trà Linh nắc ơy bhrợ c’bhúh apêê tự zư lêy chóh padưr sâm Ngọc Linh nắc lêy vêy âng đơơng bh’nơơn liêm choom. Hân đhơ cơnh đêếc, tu chóh lơi cơnh đêếc, bấc pr’loọng n’jộ pa’câl bêl sâm dzợ nhuum, bhrợ bh’nơơn đơơng chô cắh bấc. lâng bhiệc apêê lướt tông pay bấc nắc apêê n’jộ pa’câl zêng. T’coóh Đinh Hồng Thắng, quyền chủ tịch UBND chr’val Trà Linh, chr’hoong Nam Trà My moon:
Zên pa’câl cóh thị trường xoọc đâu mơ 40-50 ực đồng đhị 1 ký. Nâu đoo cắh ơy crêê mơ chr’nắp âng đoo. Xoọc đâu sâm xoọc tơợp bhrợ padưr thương hiệu nắc zên pa’câl dzợ đệ. Ha bêl váih thương hiệu nắc pa’câl dal bấc lấh. cóh đâu k’đhạp bhlâng nắc bh’rợ zư lêy, bấc apêê ma lướt tông pay, râu 2 c nắc xong đông lâng a’chim ma pa’hư.
T’mêê đâu, thủ tướng chính phủ nắc đoọng bhrợ bh’rợ zư lêy lâng padưr pa’xớc sâm Ngọc Linh tước c’moo 2030. bấc apêê nắc đương r’rơơm cắh mơ đenh nắc sâm Ngọc linh nắc đoo t’nơơm chr’nắp anag k’tiếc k’ruung. Ting cơnh bh’rợ nâu, 7 chr’val âng chr’hoong Nam Trà My nắc chóh 30.000ha sâm Ngọc Linh, pazêng đợ mơ zên k’rong bhrợ lấh 9.000 tỷ đồng. xoọc đâu, chr’hoong Nam Trà My xoọc nặc bhrợ padưr 27 đhị chóh sâm, lâng lấh 650.000ha sâm pazêng lalay mơ ruúh, pazưm ooy 3 chr’val Trà Nam, Trà Linh lâng Trà Cang. T’coóh Hồ Quang Bửu-chủ tịch UBND chr’hoong Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, bh’rợ zư lêy lâng padưr pa’xớc t’nơơm sâm ngọc Linh tước c’moo 2030 t’mêê bơơn thủ tướng chính phủ đoọng bhrợ, nắc ơy vêy k’noọ 30 doanh nghiệp ký gr’hoót pazưm bhrợ:
Ooy bh’rợ nâu nắc vêy bh’rợ pa’tơơi chóh sâm, hadang chóh bhrợ ooy đắh Bắc, nắc cắh liêm bấc, mơ 50% cung bơơn, nắc xoọc đâu t’nơơm sâm 40 ực đồng 1 ký, chr’nắp bhlâng. Nắc ahêê chóh sâm đoọng zư lêy crâng, bhiệc nâu nắc liêm pr’hay bhlâng đoọng ha k’tiếc k’ruung hêê, nắc vêy đhr’năng chóh padưr liêm choom.
L’lăm, tỉnh Quảng Nam nắc lêy t’đui zúp đoọng zâp pr’loọng đhanuôr acoon cóh cóh chr’hoong Nam Trà My bhrợ têng, padưr sâm Ngoc Linh dưr váih t’nơơm t’bil ha ul pa’xiêr đha’rứt, ting ta’pưn cr’noọ bhrợ têng cha k’van./.
Quảng
Sâm Ngọc Linh, một loại dược liệu quý phân bố rải rác ở vùng núi cao huyện
Gia đình ông Hồ Văn Xiêm, ở thôn 2, xã Trà Cang, huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam trồng được gần 200 gốc Sâm Ngọc Linh đã 4 năm tuổi. Theo ông Xiêm, bình quân 2 gốc sâm sẽ được một lạng sâm, bán ra thị trường là 3 triệu đồng. Như vậy, nếu tới thời gian thu hoạch, thu nhập của ông Hồ Văn Xiêm có khoảng 300 triệu đồng: “Nếu chăm sóc được thấy thu hoạch cũng khá. Một số hộ trồng trước kia cách đây 5 đến 10 năm thấy họ thu hoạch cũng phát triển khá giả. Trồng sâm xóa đói, giảm được cái nghèo của bà con chính quyền địa phương ở đây.”
Xã Trà Linh, huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam hiện có hơn 400 hộ trồng Sâm Ngọc Linh, với diện tích khoảng 40 héc ta. Từ nhiều năm trước, một số hộ dân tại thôn 2 và thôn 3 xã Trà Linh đã lập nhóm, tự khoanh vùng trồng sâm Ngọc Linh bước đầu mang lại hiệu quả đáng kể. Tuy nhiên, do trồng sâm theo cách tự phát, nhiều hộ nhổ bán sâm non khi chưa đến tuổi khai thác, dẫn đến hiệu quả kinh tế không cao. Lại thêm tình trạng mất trộm sâm thường xuyên xảy ra khiến nhiều hộ phải nhổ bán sớm. Ông Đinh Hồng Thắng, Quyền Chủ tịch UBND xã Trà Linh, huyện Nam Trà My cho biết: “Giá bán trên thị trường bây giờ dao động khoảng 40 đến 50 triệu/kg. Đó là chưa đúng với giá trị. Nghĩa là vì sâm giờ mới bắt đầu tạo thương hiệu, cho nên giá nó còn đang thấp. Khi nào nó có được thương hiệu thực sự thì giá sâm nó sẽ rất cao. Ở đây cái khó là công tác bảo vệ, thứ nhất là trộm, thứ hai là chuột và chim phá.”
Mới đây, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án “Bảo tồn và phát triển sâm Ngọc Linh đến năm 2030”. Nhiều người kỳ vọng tương lai không xa cây sâm Ngọc Linh sẽ là sản phẩm nổi tiếng của quốc gia. Theo đề án này, 7 xã của huyện Nam Trà My sẽ trồng 30.000 héc ta sâm Ngọc Linh, tổng mức đầu tư hơn 9.000 tỷ đồng. Hiện nay, huyện Nam Trà My, đang hình thành 27 điểm trồng sâm, với hơn 650.000 cây sâm gồm nhiều độ tuổi khác nhau, tập trung ở 3 xã: Trà Nam, Trà Linh và Trà Cang. Ông Hồ Quang Bửu - Chủ tịch UBND huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam cho biết: Đề án “Bảo tồn và phát triển Sâm Ngọc Linh đến năm 2030” vừa được Thủ tướng Chính phủ thông qua, đã có gần 30 doanh nghiệp ký kết hợp tác: “Trong đề án có dự án về di thực sâm. Nếu di thực qua vùng núi phía Bắc, hàm lượng không bằng sâm gốc, chỉ bằng 50% cũng được, thì hiện nay cây sâm 40 triệu một cân,bằng nửa cũng 20 triệu thì không có cây gì bằng hết. Mà chúng ta trồng sâm để giữ rừng, điều đó rất hay cho đất nước mình, mà có khả năng cho quả đất này.”
Trước mắt, tỉnh Quảng Nam cần ưu tiên giúp các hộ đồng bào dân tộc thiểu số ở huyện Nam Trà My canh tác, phát triển cây sâm Ngọc Linh trở thành loại cây xóa đói giảm nghèo, theo đuổi khát vọng làm giàu./.
Viết bình luận