Lấh 10 c’moo ha nua, tỉnh Quảng Nam âi xay moon bấc chủ trương, nghị quyết bhrợ pa dưr zr’lụ nguyên liệu bhrợ têng đoọng ha pêê đong máy bhrợ têng bh’nơơn ha rêê đhuốch. N’đhơ cơnh đêếc, đhr’năng la lua đợ râu mặ bơơn xang 10 c’moo ha nua công nắc bh’rợ cắh yêm ặt tợt n’đắh c’lâng lướt âng bh’nơơn ha rêê đhuốch, cơnh lâng ta luôn bh’rợ “ bơơn choor năc bil chr’nắp lâng bil chr’nắp năc bơơn choor”. Đha nuôr nắc ặt zâng ghít đhr’năng zr’nắh k’đháp tơợ tơơm nguyên liệu n’nâu tước tơơm nguyên liệu n’lơơng:
C’moo 1996, đong máy đường Quảng
Bêl tỉnh, chr’hoong, chr’val xơợng bhrợ chủ trương bhrợ pa dưr zr’lụ nguyên liệu, t’coóh Nguyễn Văn Tài, vel 2A chr’val Bình Quý 1, chr’hoong Thăng Bình âi dzang xăl 6 ha k’tiếc ha roo, chr’nóh râu lơơng dzang chóh a tao. M’mơ c’rơ g’lếh pay đoọng nắc đhêêng pay pa chô 1,2 hân noo a tao tr’nơợp. Công cơnh bấc pr’loọng đha nuôr n’lơơng, t’coóh Tài nắc vặ ma nứih pếch pay tơơm a tao đoọng chóh tơơm râu lơơng. T’coóh Tài đoọng năl:
Pay đoọng a tao k’goóh apêê đoo nắc apêê đoo công cắh tộ, nắc acu vặ apêê đoo tước tếch lơi. Tếch đoọn acu rớh bhrợ, nguyên liệu nắc pa dzoóc ooy xe đơơng âng, ha dang cơnh đhr’năng la lua đớc đoọng ặt cóh k’tiếc đay nắc công cắh mặ rớh bhrợ. Moon za zum ha dang óch a tao nắc công cắh ngai mặ bhrợ ốt, tu cơnh đêếc x’ría công đhứh đêếh pay n’dhang nắc lăm đươi râu bil bal lâng moon tíh nắc xang đợ g’lúh a tao nắc azi công cơnh apêê lơơng mốp loom.
Tơơm a tao răng chêệt cắh âi mơ đanh nắc tước c’moo 2005, k’rơ bhâu pr’loọng đong cóh apêê vel đong trung du đồng bằng âng tỉnh Quảng Nam nắc crêê ặt zâng râu k’đháp âng tơơm chứa. muy đong máy bơơn k’rong bhrợ lấh 200 tỷ đồng đoọng bhrợ têng đác chứa coọc đơơng pa câl ooy k’tiếc k’ruung t’mêê pa lúih, tơợp bhrợ nắc âi xay moon phá sản cóh đhr’năng nợ nần, cr’đơơng ting muy zr’lụ chóh bhrợ lấh 4.700 ha đhị vel đong 8 chr’hoong, thị âi ặt đhị đhr’năng chứa chóh cắh pân đêếh pay tu pa câl cắh ngai tộ câl.
A noo Nguyễn Văn Chì ặt cóh vel 2, chr’val Quế Minh, chr’hoong Quế Sơn, a noo Chì nắc muy cớh bấc ngai crêê ặt zâng zr’nắh k’đháp âng đong máy bhrợ têng bhơi r’véh, p’lêê p’coo đơơng pa câl ooy k’tiếc k’ruung n’lơơng Quảng Nam. Đợ zên pa câl chứa lấh 17 tấn công cắh âi bơơn đong máy chroót đoọng muy đồng a ốt, lấh 10 c’moo đơơng đơn pa rạch pa lướt tơợ Quế Sơn tước thành phố Đà Nẵng nắc moọt ooy Tam Kỳ tỉnh Quảng Nam, n’đhơ cơnh đêếc cắh vêy râu rí choom, a noo âi đơơng âng zấp râu bha ar hợp đồng kinh tế ép plastic cơnh lâng p’rơơm mặ bơơn zư đớc apêê đoo tước t’ngay mặ thắng kiện:
Đợ apêê lêy cơnh nắc Giám đốc đong máy apêê đoo công dzợ ặt cóh đong 3 tầng lâng lướt lâng xe ôtô. Hâu tu zên năc cắh chroót pa chô đoọng ha zi, nắc la lua cậ công cắh chroót tu cơnh đêếc acu pa bhlâng mốp loom.
Lấh tơơm a tao, tơơm a rong, apêê chr’hoong đồng bằng lâng trung du tỉnh Quảng Nam nắc crêê ặt zâng lâng râu k’đháp âng tơơm prớ. Tu tước hân noo pêếh, t’coóh Giám đốc Hàn Quốc âng Công ty TNHH muy thành viên Tương Lai lấh dưr mút, hợp đồng câl prớ lâng đha nuôr cắh bơơn xơợng bhrợ, k’ha riêng tấn prớ nắc pa câl lơi lâng zên đệ lâng lấh 700 pr’loọng đha nuôr Quảng Nam dớp hợp đồng chóh prớ đoọng ha đong máy lấh crêê g’lớc. Bấc pr’loọng đong zr’nắh xr’dô lơi prớ răng chêệt cóh bha lang ha rêê nắc cắh kiêng tước pêếh. nắc muy vêy tơơm a rong tước nâu câi dzợ mặ ặt ma mông, n’đhơ cơnh đêếc ma nứih chóh a rong Quảng
Nhạc
Đong máy phá sản cắh cậ pa bhrợ bêl bhrợ bêl đhêy, doanh nghiệp zâng hoọng lâng đha nuôr; bh’rợ xa nay bơơn hân noo bil chr’nắp lâng pa rạch cớ âi dưr váih đhị bấc c’moo đâu, bhrợ cắh liêm crêê tước c’lâng pr’chắp lâng pr’ặt tr’mông âng đha nuôr. Tu cơnh đêếc, vêy bêl vêy đhị đha nuôr cắh lấh kiêng lâng bh’rợ đươi dua apêê tiến bộ kỹ thuật ooy bh’rợ tr’nêng lâng n’đhơ nắc cắh pân pay đoọng k’tiếc đoọng ha doanh nghiệp bhrợ apêê zr’lụ chóh bhrợ muy râu.
T’coóh Lê Tấn Trung, Bí thư Huyện uỷ chr’hoong Quế Sơn k’đươi moon:
Doanh nghiệp choom vêy hợp đồng bao tiêu bh’nơơn cơnh lâng đha nuôr chóh bhrợ lâng công choom vêy cơ chế liêm ta níh, vêy cơnh đêếc nắc vêy choom pa dưr trách nhiệm âng mị n’đắh. Nđắh chính sách đhộ bhứah nắc acu pa chắp Nhà nước choom vêy đợ chính sách zooi đoọng ha bh’nơơn âng đha nuôr, pa bhlâng nắc bh’nơơn đơơng pa câl.
N’đắh đha nuôr chóh bhrợ, công choom năl pa chắp ch’mêệt lêy thị trường, ha dưr dal c’năl, đươi dua khoa học kỹ thuật moọt ooy băn chóh. N’đhơ c’la doanh nghiệp công cơnh ma nưih đha nuoro chóh bhrợ cắh choom c’la đay quyết định zấp râu, nắc ting cr’đơơng ooy thể chế lâng chính sách âng k’tiếc k’ruung moon za zum lâng âng tỉnh moon la lay. T’coóh Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng
XoỌc đâu tỉnh Quảng
Pr’học chr’nắp tơợ bh’rợ chóh tơơm n’hâu, băn acoon n’hâu cóh Quảng
QUẢNG
THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP ĐẦU RA NÔNG SẢN
Hơn 10 năm qua, tỉnh Quảng Nam đã đề ra nhiều chủ trương, nghị quyết xây dựng vùng nguyên liệu phục vụ cho các nhà máy chế biến nông sản. Song thực tế, những gì đạt được sau hơn 10 năm qua vẫn là câu chuyện trăn trở về “đầu ra của nông sản” với điệp khúc “được mùa mất giá và mất giá thì được mùa”. Người nông dân phải thấm cảnh lận đận, lao đao từ cây nguyên liệu này đến cây nguyên liệu khác.
Năm 1996, Nhà máy đường Quảng
Khi tỉnh, huyện, xã thực hiện chủ trương xây dựng vùng nguyên liệu, ông Ông Nguyễn Văn Tài, thôn 2A xã Bình Quý 1, huyện Thăng Bình Tài đã chuyển 6ha đất lúa, đất màu sang trồng mía. Bao nhiêu công sức bỏ ra chỉ thu về được 1, 2 vụ mía đầu. Cũng như nhiều hộ dân khác, ông Tài phải thuê người đào bỏ gốc mía để trồng cây khác. Ông cho biết:
“Chokhông họ mía thì họ cũng không chấp nhận mình cũng phải thuê họ tới đốn. Đốn để mình dọn đất, nguyên liệu phải đưa lên xe và đưa đi chứ nếu như thực tế để ở trên đất mình thì cũng không thể dọn nổi. Nói chung nếu đốt mía thì cũng không ai chịu nỗi đâu, cho nên cuối cùng cũng phải thu hoạch nhưng với cái giá chấp nhận là lỗ và nói thẳng là sau những vụ mía thì chúng tôi cũng như người nông dân có bơ phờ một vài vụ”.
Cây mía chết yểu chưa được bao lâu thì đến năm 2005, hàng mấy nghìn hộ dân ở các địa phương trung du đồng bằng của tỉnh Quảng
Anh Nguyễn Văn Chì ở thôn 2, xã Quế Minh, huyện Quế Sơn, anh Chì là một trong số nhiều nạn nhân của Nhà máy chế biến rau quả xuất khẩu Quảng Nam. Số tiền bán dứa hơn 17 tấn vẫn chưa được nhà máy thanh toán đồng nào, hơn 10 năm mang đơn ngược xuôi từ Quế Sơn ra thành phố Đà Nẵng rồi vào Tam Kỳ tỉnh lỵ Quảng Nam nhưng chẳng thu được kết quả gì, anh đã đem tất cả các chứng từ hợp đồng kinh tế ép plastic với hy vọng giữ được chúng đến ngày thắng kiện.
Anh Chì cho biết:
“Những người coi như là Giám đốc nhà máy họ vẫn ở trên cái nhà lầu 3 tầng và đi trên chiếc xe hơi. Tại sao lời thì không trả lời thì trả cái vốn lại cho người dân chúng tôi mà thực ra thì cũng không trả nên tôi rất là bức xúc”.
Bên cạnh cây mía, cây sắn, các huyện đồng bằng và trung du tỉnh Quảng
Nhà máy phá sản hoặc hoạt động cầm chừng, doanh nghiệp quay lưng lại với nông dân; điệp khúc được mùa mất giá và ngược lại tồn tại nhiều năm nay, ảnh hưởng đến tư tưởng và đời sống nông dân. Chính vì vậy, có lúc có nơi người nông dân chưa mặn mà với việc áp dụng các tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất và thậm chí không thể mạnh dạn để giao đất cho doanh nghiệp làm các vùng chuyên canh nguyên liệu.
Ông Lê Tấn Trung, Bí thư Huyện ủy huyện Quế Sơn đề xuất:
“Doanh nghiệp cần phải có cái hợp đồng bao tiêu sản phẩm đối với người nông dân và cũng phải có cơ chế ràng buộc cụ thể, có như thế mới tăng cường trách nhiệm của đôi bên. Về chính sách vĩ mô thì tôi nghĩ rằng Nhà nước cần phải có những chính sách bảo hộ cho sản phẩm của người nông dân, mà nhất là sản phẩm đầu ra”
Về phía người nông dân, cũng phải chủ động nghiên cứu tìm hiểu thị trường, nâng cao kiến thức, áp dụng khoa học kỹ thuật vào chăn nuôi trồng trọt. Tuy nhiên bản thân doanh nghiệp cũng như người nông dân không thể tự mình quyết định được tất cả, mà phải phụ thuộc vào thể chế và chính sách của quốc gia nói chung và của tỉnh nói riêng. Ông Lê Trí Thanh, phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam nói:
“Hiện nay tỉnh Quảng Nam chỉ đạo tích cực để trong năm 2016 phải xây dựng xong đề án tái cơ cấu toàn diện ngành nông nghiệp Quảng Nam. Đi kèm với đề án phải có cơ chế, chính sách mới mới phát huy được tác dụng. Còn về xúc tiến thương mại, tìm đầu ra cho nông dân tôi nghĩ là một bài toán không dễ nhưng càng khó thì mới ló cái khôn, phải tìm cách tiêu thụ cho nông dân. Trước hết vẫn phải là tập trung thu hút doanh nghiệp đầu tư vì dn vào thì họ chủ động, kể cả từ vốn liếng, kỹ thuật công nghệ, đầu ra, thì chúng ta giải quyết một phần nông sản. Thứ hai ở những khu vực không có sự tham gia của doanh nghiệp thì nhà nước phải dứng ra mà nhà nước lâu nay ta bỏ ngõ. Trung tâm khuyến nông có thành lập nhưng hoạt động chưa đúng chức năng như một nhà tư vấn, xúc tiến thương mại trong nông nghiệp. Chúng tôi đã có làm việc với ngành nông nghiệp và yêu cầu trung tâm khuyến nông phải thay đổi toàn diện, định hướng theo một cách làm khác như một đơn vị trực tiếp hỗ trợ, tư vấn xúc tiến thương mại trong lĩnh vực nông nghiệp”
Bài học đắt giá từ việc trồng cây gì, nuôi con gì ở Quảng Nam đã cho thấy người nông dân cần được bảo vệ bởi họ là đối tượng yếu thế, dễ bị tổn thương nhất trong sự phát triển đi lên của xã hội. Việc chuyển đổi cây trồng, phát triển nông nghiệp nông thôn không thể chạy theo phong trào rồi thả nổi mà phải có những tính toán khoa học, có quy hoạch đồng bộ từ khâu sản xuất, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm cùng chính sách bảo hộ phù hợp cho nông dân, nhất là khi Việt Nam tham gia hiệp định Đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương TPP. Nếu không có sự chuẩn bị tốt thì ngành nông nghiệp của chúng ta cũng dễ thua ngay trên sân nhà là điều tất yếu./.
Viết bình luận