Bấc c’moo đăn đâu, Đảng, Nhà nước công cơnh apêê hội đoàn thể ta luôn đớc râu k’rang pa bhlâng chr’nắp la lay cơnh lâng ma nứih đha rựt cơnh lâng bấc cơnh, bấc chính sách zooi đoọng. n’đhơ cơnh đêếc, bấc ngai đha nuôr tỉnh Quảng Nam xay moon cóh phóng sự nâu câi nắc bh’rợ tơợ ahay hắt vêy, tu râu t’bhlâng dưr z’lấh đha rựt muy cơnh choom hơnh déh, lâng nắc apêê đoo âi tước xay moon lâng chính quyền bơơn glúh lơi tơợ t’nooi pr’loọng đha rựt.

T’coóh Đặng Hoài ặt cóh vel Phú Lai, chr’val Tam Phước, chr’hoong Phú Ninh đươi vêy đợ zên ta vặ doó vêy lãi suất âi đơớh bpươn dưr z’lấh đha rựt, 6 cha nắc ca coon cha học tr’tước lâng vêy bh’rợ tr’nêng z’zăng yêm têêm. T’mêê đâu, pr’loọng đong t’coóh Hoài bơơn Uỷ ban MTTQVN chr’hoong Phú Ninh hơnh déh cơnh lâng bh’nơơn mặ z’lấh đha rựt. râu bhui har cơnh ngoọ bấc lấh mơ, bêl p’nong c’roóc âng pr’loọng đong t’coóh bơơn đớp tơợ bh’rợ x âny zooi z’lấh đha rựt t’mêê rứah. T’coóh bhui har moon:

T’ngay đâu công đươi vêy nhà nước đoọng vặ zên bhrợ cha nắc coon mặ t’bil ha ul, pa xiêr đha rựt. pr’loọng đong công đươi dua t’ngay c’xêê, g’lêếh c’rơ đoọng bhrợ têng, k’rong c’bơớch zên đoọng ca coon cha học liêm ta níh, đh’rứah lâng k’rang bêl jéh ca ay.

Lấh 7 sào ruộng tr’xăl bêl chóh a bhoo, ha roo, a rong, nắc muy c’moo t’coóh Hoài dzợ  pa glúh pa câl 2 g’lúh a óc. Tơợ nắc pr’loọng đha rựt đương đớp râu zooi đoọng ta luôn, nắc nâu câi zấp c’moo t’coóh Hoài vêy râu pa chô k’zệt ức đòng. Đợ zên nắc nắc muy cóh pr’noong âng díc điêl t’coóh moọt apêê c’moo l’lăm ahay nâu câi âi dưr váih la lua. T’coóh Huỳnh Tấn Lực- Chủ tịch Hội Nông dân chr’val Tam Phước, chr’hoong Phú Ninh xay moon:

T’coóh Đặng Hàoi nắc muy cha nắc tơợ ahay bhrợ ha rêê đhuốch, vêy pr’chắp z’lấh đha rựt. c’moo đâu nắc t’coóh âi mặ z’lấh dha rựt, ha dợ z’lấh đha rựt cóh đâu cắh vêy nắc z’lấh ting cr’noọ xa nay, nắc đoo z’lấh đha rựt nhâm mâng, đhr’năng rạch đha rựt cớ nắc doó vêy.

Chr’val Bình Dương chr’hoong Thăng Bình vêy 7 vel, cơnh lâng lấh 70% pr’loọng nắc đươi dua chế độ chính sách. Cóh đêếc, 30% nắc pr’loọng t’coóh, k’mai a dô, tu cơnh đêếc bh’rợ pa xiêr đha rựt pa bhlâng k’đháp. N’đhơ cơnh đêếc, cóh vel 1- chr’val Bình Dương, vêy 4 pr’loọng đong âi ma xrắ bha ar zước glúh tơợ t’nooi pr’loọng đha rựt. pr’ặt tr’mông âng a va  Nguyễn Thị Xí cắh vêy râu rí. Pr’ặt tr’mông coon căn k’mai a dô. A va  Xí dzợ băn muy p’nong ca coon tung lâng cắh choom pa prá tơợ tứi, n’đhơ cơnh đêếc, đhr’nong đong k’tứi n’nâu công vêy zấp pr’đươi pr’dua. Tơợ t’ngay a va Xí zước glúh tơợ t’nooi pr’loọng đha rựt, a va  t’bhlâng bhrợ têng zấp râu, băn a óc a tứch đoọng z’lấh đha rựt. Công  nắc tu pr’ặt tr’mông cắh vêy ca va , acoon c’mai ca conh, a dích Nguyễn Thị Một công zước g’lúh tơợ c’bhúh pr’loọng đha rựt âng chr’val. Ca coon n’jứih t’ha âng a va  Một n’niên 1991 âi xang học, n’đhơ bh’rợ tr’nêng cắh yêm têêm, cắh âi mặ zooi đoọng lâng ca căn, n’đhơ cơnh đêếc, a va  công t’bhlâng p’zay zước bơơn z’lấh đha rựt:

Bêl ahay, acu ặt cóh c’bhúh pr’loọng đha rựt, n’đhơ cơnh đêếc 2 c’moo đăn đâu nắc ca coon âi xang học, acu zước glúh đhị c’bhúh pr’loọng đha rựt, n’đhơ nâu câi bh’rợ tr’nêng cắh âi yêm têêm, nợ ngân hàng 30 ức đồng tu cơnh đêếc nắc choom băn a óc đoọng chroót nợ, n’đhơ cơnh đêếc acu công xơợng pr’đoọng lấh bấc ngai đha rựt n’lơơng. Acu pa chắp nắc ca coon cu âi vêy bh’rợ, choom t’bơơn zên t’mông âi.

 T’coóh Phan Đức Cư- trưởng vel 1, chr’val Bình Dương moon:

cóh vel đong vel âng zi vêy 4 pr’loọng đha nuôr zước lúh tơợ c’bhúh pr’loọng đha rựt đhị g’lúh pr’họp đha nuôr. Apêê đoo kiêng bhrợ cha đươi vêy râu zooi đoọng âng nhà nước, tu cơnh đêếc apêê lêy tr’mông tr’mêếh choom dưr, nắc apêê đoo zước glúh đhị c’bhúh pr’loọng đha rựt.

A moó Bùi Thị Sang, ặt cóh vel Đàn Hạ, chr’val Tam Đàn, chr’hoong Phú Ninh k’zệt c’moo đâu. C’moo 2002, k’díc a moó Sang chêết p’jứoh tu tai biến, đớc lơi ha moó 4 p’nong ca coon xoọc dzợ nhum lâng muy cha nắc ca căn t’coóh r’o m’bhem. Bêl đêếc, pr’loọng đong a moó ặt đhị đhr’năng zr’nắh xr’dô cắh cơnh, tu cơnh đêếc chính quyền vel đong t’moọt ra pặ ooy c’bhúh pr’loọng đha rựt. bấc bêl doó tr’vâng, a moó moọt ooy thành phố Tam Kỳ zước bh’rợ pa bhrợ p’xoọng, bh’rợ n’đhơ ga lêếh ga lêềng a moó công  p’zay zư x’mir lêy 4 sào ruộng, 1,5 sào bhơi r’véh lâng băn a óc. Lấh 10 c’moo ha nua, zấp t’ngay a moó công dưr đơớh, lướt cắt bhơi đơơng ooy chợ pa câl, xang n’nắc vêy lướt bhrợ bh’rợ n’lơơng. Pr’ặt tr’mông a moó r’dợ yêm têêm, muy t’ngay a moó bơơn k’noọ 100 r’bhâu đồng đươi tơợ apêê bhơi r’véh n’nâu, cắh âi dáp bơơn tợợ apêê bh’rợ n’lơơng. T’mêê đâu, a moó âi pay lấh 100 ức đồng đoọng bhrợ bhr’lậ đhr’nong đong lâng câl xe máy. Pr’ặt tr’mông âng a moó Sang âi bh’dzang moọt apêê t’la t’mêê lâng nắc a moó ma nứih lướt đoọng bha ar zước z’lấh đha rựt cơnh lâng xay moon:

K’díc cu đơớh bil, acu bơơn chr’val ra pặ t’moọt ặt cóh chế độ đha rựt, apêê đoo t’đui đoọng bấc râu. Moon pa zum công đươi vêy chính quyền vel odng, đươi vêy cấp piing k’rang tước, nắc acu vêy cơnh t’ngay đâu. Nâu câi nắc acu cắh âi ca van âi, n’đhơ cơnh đêếc acu ặt cóh pr’loọng đha rựt k’zệt c’moo âi, ca coon cu công zêng xrôông pậ lứch, acu zước lúh tơợ pr’loọng đha rựt, đoọng ha pêê n’lơơng moọt. acu nắc zấp ặ cha, zấp ặ xập.

Đhị chr’hoong Phú Ninh, bh’rợ zước z’lấh đha rựt cơnh amoó Sang cắh vêy u hắt. đha nuôr đhị vel Hoà Bình, chr’val Tam Thái, chr’hoong Phú Ninh âi ting pa chắp pr’loỌng đong a moó Phạm Thị Thành cắh ha mơ mặ z’lấh đha rựt tu 2 p’nong ca coon nhum lâng ca căn t’coóh r’o m’bhem, đợ zên 2 díc điêl coon bơơn zêng k’rang đoọng ha ma nứih ca ay. N’đhơ cơnh đêếc tơợ c’moo 2013 tước nâu câi, đươi vêy p’nong c’roóc âng chr’val zooi đoọng, a moó âi bơơn chơớc năl cơnh bhrợ bhr’lậ zr’nắh k’đháp âng đong đay. Ca coon a nại r’dợ xrông pậ, âi ma năl zooi ca conh ca căn đợ bh’rợ cóh đong, đươi vêy cơnh đêếc, k’díc  amoó nắc k’rêêm loom lướt bhrợ cha ch’ngai. Xang bấc c’moo p’zay bhrợ têng, k’rong c’bơớch coon tước 120 ức đồng, a moó k’rong câl máy cày, cày đoọng ha ruộng đay, ruộng đha nuôr cóh vel, cóh chr’val.

Nắc muy dáp tơợ c’moo 2013 tước c’moo 2014 cóh prang vel đong chr’hoong Phú Ninh, đợ pr’loọng đong đha rựt âi vêy bấc râu tr’xăl liêm crêê- tơợ 7,4% xiêr dzợ lấh 4%. T’coóh Lê Văn Ninh- Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Phú Ninh đoọng năl:

Azi công p’zay t’bhlâng cơnh lâng bấc bh’rợ xa nay zooi đoọng zấp cơnh, pa đhang moon đươi zên âng vel bhươl t’mêê đoọng zooi đoọng c’roóc ha dha nuôr, cắh cậ zooi đoọng zên vặ. công mr’cơnh cơnh đêếc, pay đoọng bh’rợ ha pêê vel đong pa zum lâng apêê mặt trận đoàn thể đoọng vêy đợ c’lâng bh’rợ zooi đoọng pa bhlâng liêm ta níh. Vêy đhị zooi đoọng n’đắh zên, vêy đhị zooi đoọng n’đắh pr’đươi pr’dua bhrợ têng, vêy đhị nắc zooi đoọng m’ma.

Ma t’bhlâng p’zay cắh đhêy ặt lâng pa bhlâng chắp loom, bấc đha nuôr cơnh ava Một, a va Xí, a moó Sang, a moó Thành âi mặ z’lấh pr’ặt tr’mông zr’nắh k’đháp đoọng choom hâng hơnh ooy c’la đay cơnh bấc ngai apêê n’lơơng. Rơơm ng’cơnh choom ting t’ngay ting bấc ngai cơnh apêê đoo, đoọng vel đong ting t’ngay ting k’rơ ca van, bh’nhăn vêy bấc lấh mơ đợ ngai zước lúh tơợ pr’loọng đha rựt./.

QUẢNG NAM: NHỮNG NÔNG DÂN THOÁT NGHÈO

Những năm gần đây, Đảng Nhà nước cũng như các hội đoàn thể luôn dành sự quan tâm đặc biệt đến người nghèo với nhiều cách, nhiều chính sách trợ giúp. Tuy nhiên, những điển hình nông dân tỉnh Quảng Nam đề cập trong phóng sự sau đây là chuyện xưa nay hiếm bởi nỗ lực tự vươn lên thoát nghèo một cách đáng khâm phục, và chính họ đã tự nguyện đăng ký với chính quyền được ra khỏi danh sách hộ nghèo.

Ông Đặng Hoài ở thôn Phú Lai, xã Tam Phước, huyện Phú Ninh nhờ nguồn vốn vay không lãi suất đã nhanh chóng vươn lên thoát nghèo, 6 người con ăn học đến nơi đến chốn và có việc làm tương đối ổn định. Mới đây, gia đình ông Hoài được Ủy ban MTTQ Việt Nam huyện Phú Ninh khen thưởng với thành tích tự thoát nghèo. Niềm vui như nhân đôi, khi con bò mà gia đình ông nhận được từ chương trình hỗ trợ thoát nghèo vừa sinh được 1 bê con. Ông vui lắm:

“Hôm nay cũng nhờ được nhà nước cho vay vốn làm ăn mà xóa được đói, giảm được nghèo rồi. Gia đình cũng tận dụng bỏ thời gian để làm lụng, tích lũy tiền để con cái ăn đi học với phòng bệnh đau ốm”.

Ngoài 7 sào ruộng luân phiên bắp, lúa, sắn, trung bình mỗi năm ông Hoài cho xuất chuồng 2 lứa heo. Từ chỗ là diện nghèo đói phải trợ cấp thường xuyên, thì nay mỗi năm ông Hoài có thu nhập vài chục triệu đồng. Số tiền chỉ có trong giấc mơ của vợ chồng ông vào những năm trước nay đã thành hiện thực. Ông Huỳnh Tấn Lực - Chủ tịch Hội Nông dân xã Tam Phước, huyện Phú Ninh nhận xét:

 “Ông Đặng Hoài là một người nông dân thuần túy, có ý thức vươn lên thoát nghèo. Năm nay thì ổng đã được thoát nghèo, mà thoát ở đây không phải là thoát theo tiêu chí mà là thoát nghèo bền vững, tức là khả năng tái nghèo là rất ít”.

Xã Bình Dương huyện Thăng Bình có 7 thôn, với hơn 70% số hộ được hưởng chế độ chính sách. Trong đó, 30% thuộc hộ già, nêu đơn nên việc giảm nghèo sẽ rất khó. Thế mà ở thôn 1 - xã Bình Dương, có 4 gia đình đã tự nguyện làm đơn xin ra khỏi hộ nghèo. Gia cảnh bà Nguyễn Thị Xí không có gì khá giả. Cuộc sống mẹ con đơn chiếc. Bà Xí còn phải nuôi đứa con bị câm điếc bẩm sinh, tuy nhiên, căn nhà nhỏ này vẫn đầy đủ tiện nghi. Từ ngày bà Xí xin tự nguyện ra khỏi danh sách hộ nghèo bà quyết tâm bươn chải bằng cách tậu thêm bào, nuôi heo nuôi heo để thoát nghèo.Cũng hoàn cảnh mẹ góa con côi, bà Nguyễn Thị Một cũng tự nguyện xin ra khỏi danh sách hộ nghèo của xã. Đứa con trai đầu của bà Một sinh năm 1991 đã ra trường, dù công việc bấp bênh chưa thể đỡ đần được cho bà, thế nhưng, bà Một vẫn quyết tâm xin được thoát nghèo.

 “Trước kia, tôi nằm trong hộ nghèo, nhưng 2 năm trở lại đây thì thằng con nó học xong thì tôi xin ra thoát nghèo, nhưng giờ công việc cũng bấp bênh, nợ ngân hàng 30 triệu nên tôi phải nuôi heo để trả nợ, nhưng tôi cũng cảm thấy mình may mắn hơn những người khác, những người nghèo khác. Mình nghĩ là con mình đi làm có tiền, hồi đó hắn nghỉ học chứ hắn chưa có việc làm, thì mới xin được việc làm đây”.

Ông Phan Đức Cư - Trưởng thôn 1, xã Bình Dương nói:

“Trên địa bàn thôn của chúng tôi có 4 hộ dân tự nguyện xin ra thoát nghèo trước cuộc họp của nhân dân. Người ta muốn làm ăn kinh tế nhờ sự hỗ trợ của nhà nước, do đó người ta thấy được làm ăn kinh tế của người ta nên người ta tự nguyện xin ra thoát nghèo”.

Chị Bùi Thị Sang, trú tại thôn Đàn Hạ, xã Tam Đàn, huyện Phú Ninh mười mấy năm nay. Năm 2002, chồng chị Sang đột ngột qua đời vì tai biến, để lại cho chị 4 đứa con đang tuổi ăn, tuổi học và người mẹ già bệnh tật. Lúc đó, gia đình chị rơi vào cảnh khốn cùng nên chính quyền địa phương xếp vào diện hộ nghèo. Những lúc nông nhàn, chị vào thành phố Tam Kỳ xin việc làm thêm, công việc dù đầu tắt mặt tối chị vẫn còn thời gian chăm chút 4 sào ruộng, 1,5 sào rau muống và chăn nuôi heo. Hơn 10 năm qua, ngày nào chị cũng dậy từ lúc sáng sớm, cần mẩn cắt rau muống mang ra chợ bán, xong mới đi làm việc khác. Cuộc sống chị dần ổn định, một ngày chị kiếm được gần 100 ngàn nhờ những thứ rau này, chưa kể thu nhập từ các công việc khác. Mới đây, chị đã chi hơn 100 triệu để sửa lại căn nhà dưới và mua xe máy. Cuộc sống của chị Sang đã bước qua những trang tươi mới và chính chị là người đi nộp đơn xin thoát nghèo với một lý do rất giản dị:

“Chồng tôi mất sớm, tôi được xã xếp trong chế độ nghèo, họ ưu tiên cũng nhiều. Nói chung cũng nhờ chính quyền địa phương, nhờ cấp trên quan tâm tới thì tôi mới có ngày hôm nay. Hôm nay thì tôi cũng chưa giàu đâu, nhưng tôi ở hộ nghèo mười mấy năm rồi, con cũng đã lớn tôi xin thoát nghèo cho người khác vô, còn cô cũng đủ ăn đủ mặc”.

Tại huyện Phú Ninh, việc tự đăng ký thoát nghèo như trường hợp chị Sang không phải là ít. Người dân tại thôn Hòa Bình, xã Tam Thái, huyện Phú Ninh đã từng nghĩ gia đình chị Phạm Thị Thành sẽ không bao giờ bước ra khỏi cảnh nghèo bởi 2 đứa con thơ và người mẹ già thường xuyên đau ốm, số tiền 2 vợ chồng làm được đều phải lo cho người bệnh. Nhưng từ năm 2013 đến nay, nhờ con bò do xã hỗ trợ, chị đã tìm ra được cách gỡ rối cho hoàn cảnh của mình. Con cái dần lớn lên, đã bắt đầu biết phụ giúp ba mẹ những việc vặt trong nhà, nhờ vậy, chồng chị mới yên tâm đi làm ăn xa. Sau bao năm tằn tiện, tích góp được 120 triệu, chị đầu tư mua máy cày, cày cho ruộng cho mình và bà con trong thôn, trong xã.

Chỉ tính riêng từ năm 2013 đến năm 2014 trên toàn địa bàn huyện Phú Ninh, tỷ lệ hộ nghèo đã có những thay đổi tích cực - từ 7,4% giảm xuống còn hơn 4%. Ông Lê Văn Ninh - Phó Chủ tịch UBND huyện Phú Ninh cho biết:

“Chúng tôi cũng hết sức quyết tâm bằng nhiều cái chương trình hỗ trợ khác nhau ví dụ như dùng kinh phí của Nông thôn mới để hỗ trợ bò cho bà con hoặc là hỗ trợ vốn vay. Cũng tương tự như vậy, giao nhiệm vụ cho các địa phương phối hợp với các mặt trận đoàn thể để rồi có những giải pháp hỗ trợ hết sức cụ thể. Có nơi hỗ trợ về vốn, có nơi hỗ trợ về phương tiện sản xuất, có nơi hỗ trợ về con giống”.

Tự phấn đấu, nỗ lực không ngừng nghỉ và hết sức tự trọng, những nông dân chân lấm tay bùn như bà Một, bà xí, chị Thành đã chiến thắng nghịch cảnh để có thể tự hào về bản thân mình như bao người khác. Mong sao ngày càng có nhiều những người như họ, để quê hương ngày càng giàu mạnh, càng có nhiều hơn những người tự xin thoát nghèo…./.

.