Tỉnh Quảng Nam xoọc đâu vêy lấh 24 r’bhâu pr’loọng đhanuôr acoon cóh xoọc ắt mamung đhị 9 chr’hoong k’coong ch’ngai. Bấc c’moo đăn đâu, pr’ắt tr’mung cóh k’coong ch’ngai cung cơnh âng đhanuôr acoon cóh tỉnh Quảng Nam ting t’ngay ting padưr tr’xawl, zâp râu bh’rợ, j’niêng cr’bưn cắh liêm crêê nắc ta lơi jợ. vêy bơơn bh’nơơn cơnh đâu nắc lấh râu k’rang lêy âng đảng lâng nhà nước nắc dzợ vêy râu pazưm têy, chrooi đoọng c’rơ g’lêếh âng apêê t’coóh vel, trưởng vel. Cung tu apêê t’coóh vel, trưởng vel nâu nắc apêê lướt k’đơơng bhrợ l’lăm, zúp đoọng chính quyền vel đông bhrợ têng liêm choom xa’nay bh’rợ padưr vel bhươl t’mêê

Chô ooy chr’val Ch’ơm, chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam, ta’moóh t’coóh vel Bhling B’ríu cóh vel Zơ Rượt, cắh ngai cắh năl. Tu t’coóh cắh nặc mưy t’coóh vel liêm ta’níh, nắc dzợ manứih k’đơơng a’cọ đắh bhiệc bhrợ têng xa’nay bh’rợ padưr vel bhươl t’mêê cóh k’coong ch’ngai. T’coóh vel Bhling B’ríu moon, kiêng bhrợ padưr vel bhươl t’mêê cắh cậ bhrợ têng đhơ râu bhiệc nắc lêy đoọng luônh đhanuôr k’bhộ dzợ l’lăm. Tu cơnh đâu, tơợ xang bêl đhêy hưu, t’coóh bhrợ têng cha tơợ bh’rợ chóh t’nơơm đẳng sâm. Tơợ 5.000 t’nơơm m’ma câl tơợ Lào, Bhling B’ríu nắc ơy chóh bhrợ t’bhứah bấc lấh mơ, dzoọc tước k’noọ 5ha, zâp hân noo bơơn bhrợ pachô 60 ực đồng. cắh mưy bhrợ cha k’van đoọng ha đay, t’coóh dzợ moon k’đươi đhanuôr cóh vel, chr’val t’bil ha ul pa’xiêr đha’rứt tơợ bh’rợ chóh t’nơơm đẳng sâm lâng chóh crâng kinh tế. pr’ắt tr’mung đhanuôr doọ dzợ lấh zr’nắh nắc bhiệc pấh bhrợ padưr vel bhươl t’mêê cung liêm buôn lấh mơ. Đhanuôr nắc lêy đoọng zên lâng t’ngay công đh’rứah lâng chính quyền vel đông bhrợ c’lâng vel bhươl, bhrợ padưr cơ sở hạ tầng đoọng tr’xăl pr’ắt bh’rợ c’lâng c’tốch vel bhươl, bhrợ padưr hạ tầng đoọng tr’xăl pr’ắt tr’mung cóh vel đông. T’coóh vel Bhling B’ríu moon:

Bêl bhrợ c’lâng c’tốch vel bhươl đhanuôr zước moon đền bù nắc c’la cu lướt lưm ta’moóh apêê, xay moon đoọng, đoọng đhanuôr lêy đoọng k’tiếc ha nhà nước. ahêê lêy xay moon đoọng đhanuôr lêy, bhrợ padưr vel bhươl t’mêê nắc c’lâng xa’nay liêm crêê âng nhà nước, zâp ngai đhanuôr cung lêy chrooi đoọng bhrợ têng liêm choom. Moon mưy chu apêê cắh xơợng nắc moon 2, 3 chu, hadợ đhanuôr vêy năl gít.

Hadợ đhị chr’val zr’lụ k’noong k’tiếc A Xan, đhị vêy pr’loọng đông đha’rứt k’noọ 55%, đàng bộ, chính quyền chr’val nắc ơy g’nưm ooy c’bhúh apêê t’coóh vel, trưởng vel, lêy đhị đâu nắc đhị pa’noong p’têết đoọng zâp c’lâng xa’nay, chính sách âng đảng, nhà nước tước lâng đhanuôr mưy cơnh đấh bhlâng. Lâng đhanuôr Cơtu cóh zr’lụ k’coong ch’ngai A Xan, c’léh pr’dzoọng âng zâp apêê t’coóh vel zâp t’ngay lêy lướt vốch dzung, tước đhị zâp vel đông k’đươi moon đhanuôr bhrợ têng xa’nay bh’rợ padưr vel bhươl t’mêê. ting cơnh t’coóh Pơloong Jim, cóh vel Ganil, chr’val A Xan nắc căh mưy xay moon, k’đươi nắc dzợ manứih k’đơơng a’cọ, bhrợ l’lăm nắc đhanuôr vêy tin đươi lâng xơợng. tu cơnh đâu nắc bêl nhà nước kiêng đươi k’tiếc đoọng bhrợ têng c’lâng, t’coóh nắc manứih dưr lướt bhrợ têng l’lăm, đoọng k’tiếc, tơơm chr’nóh cắh vêy xay moon đền bù. Boọp prá, têy bhrợ, t’coóh nắc bhrợ đhanuôr cóh vel bhươl tin đươi, chắp nhêr lâng xơợng bhrợ têng. T’coóh vel Pơloong Jim đoọng năl:

Bhrợ vel bhươl t’mêê nắc lêy k’đươi moon zâp lang đhanuôr, đha’đhâm c’moor..nắc vêy choom bhrợ. Acu xoọc đâu t’coóh đhưr hân đhơ cơnh đêếc dzợ pấh bhrợ têng đoọng bhrợ ha cơnh c’lâng vel bhươl liêm choom. Tu cơnh đâu, acu nắc bhrợ lâng k’đươi zâp apêê đha’đhâm c’moor đh’rứah ting bhrợ têng. Xang bêl bơơn t’coóh vel xay moon k’đươi, nắc đhanuôr cóh đâu doọ dzợ xay moon nhà nước đền bù, nắc ơy tự đoọng k’tiếc bhrợ padưr vel bhươl liêm áih.

Tước đâu, chr’hoong k’coong ch’ngai Tây Giang, tỉnh Quảng Nam nắc ơy zước bơơn 724 tỷ đồng bhrợ têng xa’nay bh’rợ padưr vel bhươl t’mêê, ooy đâu đhanuôr chrooi đoọng lấh 55 tỷ đồng. zâp chr’val nắc ơy bơơn lấh 8 cr’noọ bh’rợ. chr’val A Nông nắc ơy bơơn chuẩn vel bhươl t’mêê c’moo n’nắc ahay. Nắc mưy chr’hoong đha’rứt lâng 95% đhanuôr nắc acoon cóh Cơtu, chr’hoong Tây Giang taluôn p’gít lêy bhrợ padưr liêm choom xa’nay bh’rợ vel bhươl t’mêê đoọng ting bhr’dzang padưr paliêm hạ tầng lâng padưr pr’ắt tr’mung đhanuôr. T’coóh Briu Liếc, Bí thư huyện uỷ Tây Giang đoọng năl, tu vêy c’bhúh apêê t’coóh vel, trưởng vel, manứih vêy uy tín cóh đhanuôr gương mẫu nắc zâp nghị quyết, chính sách lâng đảng uỷ, chính quyền vel bhươl pa’glúh bhrợ bơơn đhanuôr lêy đươi bhrợ liêm choom, lấh mơ nắc bh’rợ padưr vel bhươl t’mêê.

Bhrợ padưr vel bhươl t’mêê nắc ooy cr’chăl bhrợ têng đenh đươnh, đhanuôr cung zêng đươi bhrợ. Tu apêê lêy bhrợ padưr vel bhươl t’mêê nắc lalua bhrợ đoọng pr’ắt tr’mung âng apêê t’mêê lâng têêm ngăn lấh. nắc bhrợ bhiệc nâu, vêy râu chr’nắp pậ âng t’coóh vel, trưởng vel, manứih vêy uy tín cóh pr’loọng đông. Azi kiêng bhrợ bhiệc n’hâu pậ chr’nắp, l’lăm bêl k’noọ pa’glúh nghị quyết âng huyện uỷ, cắh cậ c’lâng xa’nay âng Hội đồng lâng UBND nắc tr’lưm lâng zâp apêê t’coóh đoọng apêê xơợng bhrợ, xang nặc vêy pa’glúh zâp văn bản nâu. Xoọc đâu zâp apêê t’coóh nắc đợ apêê đươi bhrợ lâng đợ apêê k’đhơợng bhrợ đoọng ha đhanuôr.

Xang 5 c’moo bhrợ têng xa’nay bh’rợ padưr vel bhươl t’mêê, đợ mơ pr’loọng đha’rứt âng chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam ơy xiêr dzợ lấh 39%. Xa’nay bh’rợ vel bhươl t’mêê lâng râu pấh bhrợ liêm chr’nắp âng pazêng đhanuôr, ooy đâu vêy c’bhúh apêê t’coóh vel, trưởng vel ơy chrooi pa’xoọng bhrợ tr’xăl pr’ắt tr’mung cóh k’coong ch’ngai, padưr dal pr’ắt tr’mung đoọng ha đhanuôr Cơtu cóh đâu./.

Quảng Nam phát huy vai trò của

 già làng để xây dựng nông thôn mới

            Tỉnh Quảng Nam hiện có hơn 24 ngàn hộ đồng bào dân tộc thiểu số đang sinh sống tại 9 huyện vùng cao. Những năm gần đây, diện mạo vùng nông thôn, miền núi cũng như đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Quảng Nam ngày càng đổi thay, các tệ nạn, hủ tục giảm hẳn. Có được kết quả này, ngoài sự quan đầu tư của Đảng và Nhà nước là sự chung tay, góp sức của các già làng, trưởng bản. Chính đội ngũ già làng, trưởng bản là những người tiên phong, giúp chính quyền địa phương thực hiện có hiệu quả chương trình xây dựng nông thôn mới.

            Đến xã Ch’ơm, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam, hỏi già làng Bhling B’ríu ở thôn Zơ Rượt, không ai là không biết. Bởi ông không chỉ là một già làng mẫu mực, mà còn là người đi đầu trong việc thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới ở vùng cao. Già làng Bhlinh B’ríu cho rằng, muốn xây dựng nông thôn mới hay làm bất cứ việc gì thì cái bụng của bà con phải no trước đã. Vì vậy, từ sau khi nghỉ hưu, ông bắt tay vào làm kinh tế từ mô hình trồng cây đẳng sâm. Từ 5.000 cây giống mua từ Lào về, Bhling B’ríu đã nhân rộng diện tích đẳng sâm nhà mình lên gần 5 héc ta, mỗi mùa thu hoạch cho lãi gần 60 triệu đồng. Không chỉ làm giàu cho riêng mình, ông còn vận động bà con trong thôn, trong xã xóa đói giảm nghèo từ mô hình trồng cây đẳng sâm và trồng rừng kinh tế. Đời sống đồng bào đỡ khó khăn thì việc tham gia xây dựng nông thôn mới cũng dễ dàng hơn. Bà con sẵn sàng đóng góp tiền của và ngày công cùng chính quyền địa phương làm đường giao thông nông thôn, xây dựng cơ sở hạ tầng để thay đổi diện mạo quê hương. Già làng Bhling B’ríu chia sẻ: Khi làm đường giao thông nông thôn mà người dân đòi tiền đền bù thì bản thân tôi đến gặp họ, tuyên truyền, vận động để bà con hiến đất cho nhà nước. Mình phải phân tích để bà con thấy, xây dựng nông thôn mới là chủ trương đúng đắn của Nhà nước, mỗi người dân cũng phải đóng góp thì chủ trương này mới thành công được. Nói một lần mà họ không nghe thì mình nói 2 lần rồi 3 lần, dần dần bà con cũng hiểu được.

        Còn tại xã vùng biên A xan, nơi tỷ lệ hộ nghèo chiếm gần 55%, Đảng bộ, chính quyền xã đã dựa vào đội ngũ già làng, trưởng bản, xem đây là cầu nối để các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước đến với nhân dân một cách nhanh nhất. Đối với đồng bào Cơ tu ở vùng biên A xan, hình ảnh các vị già làng ngày ngày vượt đèo, lội suối, đến từng bản, từng làng vận động người dân thực hiện chương trình nông thôn mới đã trở nên quen thuộc. Theo già làng Pơ loong Jim, ở thôn Ganil, xã A Xan thì không chỉ tuyên truyền, vận động suông mà già làng phải là người đi đầu, làm trước thì dân mới tin, mới nghe. Vì lẽ đó mà khi nhà nước cần đất để xây dựng cơ sở hạ tầng, ông là người xung phong hiến đất, hiến cây không cần tiền đền bù. Miệng nói, tay làm, ông khiến bà con dân bản tin yêu, mến phục, nghe theo và làm theo. Già làng Pơ loong Jim cho biết: “Làm nông thôn mới thì phải huy động các tầng lớp thành niên, phụ nữ, nông dân và tất cả bà con thì mới làm được. Già bây gờ sức khỏe yếu rồi nhưng vẫn  tham gia ngày công lao động để làm con đường giao thông hay công trình thủy lợi. Bởi vì mình có làm thì mới huy động được lớp thanh niên trẻ cùng tham gia. Sau khi được già tuyên truyền vận động thì bà con ở đây không còn đòi nhà nước đền bù nữa mà đã tự nguyện hiến đất để làm cho thôn bản mình đẹp lên.”

            Đến nay, huyện vùng cao Tây Giang, tỉnh Quảng Nam đã huy động hơn 724 tỷ đồng thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới, trong đó nhân dân đóng góp hơn 55 tỷ đồng. Bình quân mỗi xã đã đạt hơn 8 tiêu chí. Riêng xã A Nông đã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới vào năm ngoái. Là một huyện nghèo với 95% dân số là đồng bào dân tộc Cơ Tu, huyện Tây Giang luôn chú trọng triển khai có hiệu quả Chương trình nông thôn mới nhằm từng bước cải thiện cơ sở hạ tầng và nâng cao mức sống cho bà con. Ông Briu Liếc, Bí thư Huyện ủy Tây Giang cho biết: Nhờ có đội ngũ già làng, trưởng thôn, người có uy tín ở cộng đồng gương mẫu mà mỗi Nghị quyết, chính sách và Đảng ủy và chính quyền địa phương ban hành ra đều được nhân dân hưởng ứng tích cực, nhất là chương trình xây dựng nông thôn mới: “Xây dựng nông thôn mới qua quá trình dài thực hiện thì nhân dân rất đồng tình ủng hộ. Bởi vì họ thấy xây dựng nông thôn mới là thực sự làm cho cuộc sống của họ mới hơn và ổn định hơn. Cho nên làm được việc này thì vai trò lớn nhất là của già làng, trưởng bản, người có uy tín ở cộng đồng. Chúng tôi muốn làm được việc gì lớn, trước khi ban hành Nghị quyết của Huyện ủy, hay chủ trương của Hội đồng và UBND thì gặp gỡ các cụ trước để họ đồng tình ủng hộ sau đó mới ban hành các văn bản này. Hiện nay, các cụ là những người rất ủng hộ huyện và là những người cầm tay chỉ việc cho người dân.”

            Sau 5 năm thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới, tỷ lệ hộ nghèo của huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam giảm xuống còn hơn 39%. Chương trình nông thôn mới với sự tham gia tích cực của toàn thể người dân, trong đó có đội ngũ già làng, trưởng bản đã góp phần thay đổi diện mạo vùng miền núi, nâng cao đời sống cho đồng bào Cơ Tu nơi đây./.