Đợ t’ngay ha’pruốt nâu, cóh k’coong ch’ngai Tây Bắc dưr váih laliêm lấh mơ, bhrợ t’pấh lâng đợ c’léh pr’dzoọng âng apêê đha’đhâm c’moor Mông ắt pazưm đh’rứah đhị bôl k’tiếc tơợp moót cóh vel, ting plong kèn hi’la, glâm Pao lâng m’bhị tulu. Nâu đoo nắc đợ râu chr’ớh ơy váih tơợ đenh lâng ặt zư đợc tước đâu. manứih Mông lêy đợ râu chr’ớh nâu cơnh cắh ma tuổi, ắt pazưm tất pr’ắt tr’mung apêê. T’ruíh Văn hoá đhi noo hêê acoon cóh bêl đâu, đhanuôr lâng pr’zợc lướt lưm lêy cóh zr’lụ k’coong ch’ngai Tây Bắc đhị bha ar xrặ Râu cr’noọ tr’kiêng pa’gơi ooy p’lêê Pao.

Đợ t’ngay ha’pruốt cóh k’coong ch’ngai, pr’hoọm laliêm âng plêệng k’tiếc ma tr’xăl tu đợ pr’hoọm laliêm âng pô đào, đợ xa’nập xập laliêm âng apêê pân’jứih pân’đil lêy chấc pr’zợc. Ha’pruốt chô  op’lêê Pao âng đơơng tước đhị vel bhươl k’coong ch’ngai râu bhui har đoàn kết lâng p’lêê Pao cơnh mưy râu gr’hoót moon, ma tr’hay tr’kiêng. Zâp apêê pân’jứih pân’đil Mông xay moon râu tr’kiêng tr’hay đhị pr’hát, xa’nưl khèn, a’luốt, lâng p’lêê Pao. Zâp đhị clung k’tiếc apêê ắt pazưm chi’ớh glâm pao nắc t’pấh bấc ơl manứih lướt lêy chi’ớh zr’nưm bhui har đoàn kết.

Ting cơnh apêê t’coóh t’ha cóh vel bhươl Mông xay moon, p’lêê Pao dzợ ta moon nắc p’lêê Pa Pao cắh năl tơợp váih ha bêl. Apêê moon pân’jứih Mông lướt chấc t’bơơn k’điêl, lướt bhiệc bhan nắc zêng âng đơơng khèn lâng chi’ớh đợ pr’múa khèn liêm pr’hay, apêê pân’đil nắc âng đơơng p’lêê Pao đoọng chi’ớh. p’lêê pao bhrợ p’cắh râu liêm chr’nắp, n’jứah nặc râu chr’ớh, n’jứah nặc pr’đươi pr’chăm âng apêê pân’đil Mông ooy zâp g’lúh bhui har chi’ớh.

Đợ t’ngay nâu lướt cóh k’coong ch’ngai, lướt zâp đhị cóh vel đông n’đoo âng đhanuôr Mông, cung vêy bơ

Ơn lưm lêy apêê chi’ớh Tulu, thi plong khèn, glâm Pao. P’lêê pao dzợ nặc chất liệu liêm chr’nắp, nắc đoo pr’đươi chr’nắp đoọng pân’jứih pân’đil Mông pa’gơi đoọng râu cr’noọ tr’kiêng âng đay. Amoó Tráng Thị Sao, cóh vel Co Sông, chr’val Đông Sang, chr’hoong Mộc Châu, tỉnh Sơn La moon:

Pân’jứih pân’đil Mông tơợ p’niên tước dưr pậ zêng n’năl chi’ớh Pao. P’niên cắh ơy năl nắc lêy pachoom tơợ zâp apêê ađhi amoó, 13-14 c’moo nắc zêng choom glâm chi’ớh Pao. Hân noo ha’pruốt lướt chi’ớh glâm pao bhui har bhlâng.

P’lêê Pao âng apêê pân’đil Mông bơơn íh p’têết lâng zâp c’nắt bhai, k’páih mơ p’lêê píh, xang nặc t’moót íh lâng cr’liêng lanh cắh cậ k’páih bhai cóh cr’loọng. manứih pân’đil Mông dzợ bhrợ têng liêm choom, năl chấc bhrợ đoọng p’lêê Pao vêy bấc pr’hoọm laliêm lêy. Zâp p’lêê pao dzợ vêy âng đơơng loom luônh âng đợ apêê pân’đil lang l’lăm ahay, pa’gơi râu tr’kiêng lâng kiêng đoọng ha lang t’tưn vêy đợ râu tr’kiêng liêm chr’nắp.

Bêl hi’dưm, đhị pr’loọng đông t’coóh Vàng Thị Mo, cóh vel Hua Tạt, chr’val Vân Hồ, tỉnh Sơn La, azi nắc ơy bơơn xơợng a’ngắh Mo xay moon bêl dzợ p’niên âng đay, bêl t’coóh xoọc 18 c’moo, nắc ơy đh’rứah lâng pr’zợc lướt glâm pao, n’jứah gâm pao n’jứah hát pr’hát chấc pr’zợc:

Tơợ ahay tước đâu nắc tết âng manứih Mông nắc cắh choom cắh vêy chi’ớh glâm pao lâng chi’ớh glâm xọc a’tứch. Pân’jứih pân’đil tơợp lướt glâm pao nâu, chấc lêy năl đh’rứah nắc zêng lướt chi’ớh. vêy tơợ ahay, lang a’conh a’bhướp ơy váih. Ngai choom hát nắc n’jứah hát n’jứah glâm pao.

Lâng đhanuôr Mông, glâm pao cắh nặc mưy chr’ớh, nắc dzợ váih bấc râu chr’nắp pr’hay. Bêl cr’liêng mắt ơy tr’lêy tr’kiêng nắc lêy ma tr’lêy, k’chăng, p’lêê pao lướt păr, cơnh ngoọ gr’hoót moon đợc. bấc apêê nắc ơy ma tr’kiêng tr’pay, nắc diịc điêl tơợ đợ g’lúh lướt glâm pao pr’hay chr’nắp nâu./.