T’ngay 13/10/2015, Bộ văn hoá thể thao lâng du lịch xay moon 17 c’cir văn hoá phi vật thể t’mêê ooy danh mịc c’cir văn hoá phi vật thể cấp k’tiếc k’ruung, ooy 5 râu hình nắc, bhiệc bhan truyền thống, j’niêng cr’bưn, p’rá, chữ xrặ, nghệ thuật bhrợ chi’ớh râu bh’lêê bh’la lâng bh’rợ thủ công truyền thống. ooy đâu vêy prá pr’ma, bhrợ bh’noóch âng manứih Cơtu cóh chr’hoong Đông Giang, Tây Giang, Nam Giang. Đh’rứah lâng bh’rợ taanh n’đoóh a’doóh, múa tân tung da’dặ, mưy chu cớ c’cir âng đhanuôr Cơtu bơơn ta hơnh déh.

Prá pr’ma, bhrợ bh’noóch nắc râu nghệ thuật prá bhrợ ting cơnh bh’lêê bh’la âng Cơtu liêm chr’nắp, dzợ ặt zư đợc tơợ ahay. Nâu đoo nắc râu prá ta’ơơi pazưm đh’rứah lâng hát, ting tr’coọ xa’nưl prá xay âng apêê t’coóh t’ha, đợ apêê pân’jứih ga’rựa đoọng giao lưu, prá xay, ắt tớt đh’rứah ooy pr’ắt tr’mung zr’nưm.

Chô ooy vel bhươl Cơtu, pr’zợc nắc lêy xơợng têêm ngăn lấh mơ tu râu chắp nhêr ta’mooi. Bêl váih ta’mooi lướt lưm lêy, apêê cóh đâu nắc buôn âng đơơng búah lâng pr’dzăm ch’na đoọng ha hêê lâng tơợ đâu nắc tơợp ắt prá pr’ma, bhrợ bh’noóch. Ooy đợ râu prá pr’ma nâu bhrợ p’cắh râu xay moon bhriêl ta’bách âng truyền thống văn hoá liêm chr’nắp acoon cóh Cơtu. C’nắt pr’hát âng manứih c’la đông l’lăm nắc đoọng hơnh déh ta’mooi tước ooy đông, hadợ xay moon cóh đông cắh râu váih tu đha’rứt đha’rắh, apêê pân’đil zêệ ch’na cắh yêm, lêệ la cắh váih… nắc mưy vêy loom luônh chắp nhêr ta’mooi: Acu rơơm kiêng vêy bơơn băn ta’rí đấh pậ, hân đhơ cơnh đêếc, tu ooy đâu cắh choom chọ lâng móh, nắc lêy lướt cóh lơơng, acu kiêng bơơn a’xiu pậ hân đhơ cơnh đêếc cắh váih lái, nắc lấh lướt mứt ooy tâm lơơng. Tu cơnh đâu nắc cắh vêy râu đoọng đương hơnh déh ta’mooi, ahêê lêy thông cảm đoọng.

T’coóh Dương Thuấn, nhà thơ, manứihlêy cha’mêết văn hoá, thành viên UB UNESCO VN nắc ơy taluôn lướt tước ooy zâp vel đông Cơtu xơợng zâp apêê t’coóh t’ha bhrợ bh’noóch, prá pr’ma. T’coóh chắp lêy xơợng lâng xay moon hâu tu prá pr’ma, bhrợ bh’noóch nắc bơơn ta moon nắc C’cir văn hoá phi vật thể cấp k’tiếc k’ruung xoọc đâu cơnh đâu:

Xoọc đâu ooy cr’chăl hiện đại apêê vêy bấc cơnh đoọng prá xay, đoọng pazưm chô ắt tr’đăn đh’rứah, lấh mơ nắc âng zâp k’tiếc k’ruung. Prá xay đh’rứah cóh đhanuôr nắc mưy bh’rợ, ooy đâu lêy cha’mêết ooy văn hoá nắc đoo bha’lâng. Âng đông nâu lâng đông n’tốh, vel nâu lâng vel n’tốh, ooy mưy đhuôr acoon cóh cơnh Cơtu, hadang vêy râu cắh liêm choom hân đhơ pậ tứi nắc apêê cung choom pachô paliêm lâng bhiệc prá pr’ma bhrợ bh’noóch. Nâu đoo nắc râu prá xay, hân đhơ cơnh đêếc nắc lêy xơợng cơnh pr’hát xa’nưl âng đơơng râu pazưm đh’rứah bhui har, zêng bơơn xay moon, paliêm. Zâp ngai ắt pazưm đh’rứah đoàn kết lấh mơ lâng nắc đh’rứah bhrợ padưr vel bhươl, xã hội liêm choom lấh. bh’noóch âng manứih Cơtu nắc liêm chr’nắp bhlâng.

Nắc mưy apêê t’coóh t’ha tự choom bhrợ têng, buôn lêy nắc tơợ 50 c’moo nắc a’tếh lâng lấh mơ nắc t’coóh vel nắc vêy choom zư đợc râu liêm chr’nắp đoọng bhrợ têng lâng ting prá pr’ma, bhrợ bh’noóch. Apêê nắc đợ đhanuôr cóh vel đông lêy pay, k’rong pazưm liêm zâp đợ râu k’đươi moon đoọng ha mưy nghệ nhân hát lý cơnh nắc năl gít j’niêng cr’bưn… tu cơnh đâu, zâp apêê đương xơợng nắc lêy cung choom hát prá, bêl k’noọ bhrợ bh’noóch nắc lêy k’noọ liêm gít, đoọng đắh tốh xơợng cung năl liêm gít cr’liêng xa’nay lâng vêy cơnh prá xay liêm choom đh’rứah.

Lấh mơ, đhị bhiệc xay xơ, bhrợ têng bhiệc bhan âng manứih Cơtu nắc buôn ting prá pr’ma, bhrợ bh’noóch. P’cắh mặt đắh đông n’jứih, đông n’đil nắc lêy prá pr’ma, bhrợ bh’noóch đoọng prá xay, bhrợ têng liêm xang đợ j’niêng cr’bưn đắh xay xơ, 2 đắh chuíh da xao cung năl liêm gít. Lâng đợ cr’noọ bh’rợ, loom luônh liê chr’nắp bơơn đoọng ha ma mai, xa’xao đoọng hơnh déh, pazưm bhrợ đh’rứah đoọng apêê k’bhộ ngăn ắt pazưm đh’rứat tất tr’mung.

Prá pr’ma bhrợ bh’noóch dzợ bơơn ta prá bhrợ cơnh mưy c’lâng k’âng đơơng liêm chr’nắp đoọng bhrợ têng zâp râu cắh liêm choom ooy zâp pr’ắt bh’rợ âng pr’loọng đông, pr’zợc lâng xã hội, bhiệc bhrợ… nâu đoo nắc cr’liêng pr’hát âng apêê ga’rựa t’ha moon p’too nắc lơi jợ râu cắh liêm crêê âng manứih n’tốh, Bhriêl ta’bách cơnh n’bhướp, hadợ cắh lơi jợ râu cắh liêm crêê âng đoo, ting ặt đợc cóh loom nắc tự bhrợ zr’nắh ha đay… prá pr’ma, bhrợ bh’noóch nắc đoo j’niêng cr’bưn, nắc đợ râu liêm chr’nắp bơơn đhanuôr moon pa’glúh đoọng zư đợc pr’ắt tr’mung tự k’đhơợng zư âng đhanuôr vel bhươl, vêy bấc râu cr’liêng xa’nay xay moon, tinh thần âng pháp luật xoọc đươi bhrợ. Tu bhiệc nâu nắc bhrợ ha bhiệc prá pr’ma, bhrợ bh’noóch liêm chr’nắp lấh mơ. T’coóh Bhriu Liếc-Bí thư huyện uỷ Tây Giang moon:

Bhiệc bhrợ bh’noóch, prá pr’ma nâu nắc lêy năl liêm gít tu bhiệc, hadang năl nắc vêy choom pachoom đoọng, cắh vêy chấc học cơnh 1 bài thơ, bài hát ơy váih cơnh cóh đồng bằng. lấh mơ, xoọc đâu nắc bêl zâp apêê t’coóh Cơtu pachoom đoọng, lang p’niên Cơtu nắc vêy văn hoá, học liêm dal lấh, apêê đương pay xơợng râu liêm buôn. Xoọc đâu, azi nắc t’bhlâng bhrợ padưr lâng paliêm zâp CLB pr’hát xa’nưl lướt tước vel đông, vêy lâng zâp CLB apêê p’niên, đha’đhâm c’moor, manứih t’coóh t’ha, 3 lang ting ặt zư pachoom lâng đhị Gươl nắc bơơn bhrợ padưr cóh zâp vel bhươl, zâp bhiệc bhan buôn bhrợ têng đhị đâu nắc không gian văn hoá liêm chr’nắp đoọng prá pr’ma, bhrợ bh’noóch lâng zâp râu văn hoá bh’lêê bh’la lalay âng manứih Cơtu vêy pr’đơợ đoọng zư lêy. Acu tin nắc cơnh đêếc.

Râu zr’nắh k’đhạp âng bhiệc prá pr’ma, bhrợ bh’noóch nắc cắh vêy bài mẫu zr’nưm đoọng pachoom bhrợ, pachoom prá, nắc lêy ting ooy bhiệc prá xay âng manứih moon pa’glúh, c’năl bh’rợ, đhr’năng kinh nghiệm âng zâp nghệ nhân, manứih hát. Râu pr’hay bhlâng âng prá pr’ma, bhrợ bh’noóch nắc lêy đươi ting hình tượng đoọng mưy bhiệc lâng đợ c’léh bh’rợ xay moon tu prá pr’ma, bhrợ bh’noóch cắh vêy xay moon tíh. Râu prá xay, bhrợ têng âng nghệ nhân ting hát bhrợ bơơn pazưm liêm đh’rứah lâng p’rá, điệu, râu hơnh déh âng apêê xơợng bêl xơợng đợ p’rá, pr’hát pr’hay chr’nắp. đội pr’hát xa’nưl chr’val Lăng buôn bơơn lêy pay p’cắh đoọng ha chr’hoong Tây Giang lướt chi’ớh đhị zâp Hội thi pr’hát xa’nưl acoon cóh cấp tỉnh lâng zr’lụ. Bhling Thị Sách-bí thư xã đoàn, đội trưởng đội pr’hát xa’nưl chr’val Lăng moon:

Azi bơơn pachoom múa, pachoom hát pr’hát acoon cóh, taanh n’đoóh a’doóh Cơtu tơợ p’niên. Zâp bêl lướt chi’ớh, azi pachoom lâng vêy apêê ga’rựa t’ha pachoom đoọng. xoọc đâu tân tung da dặ lâng prá pr’ma bơơn ta moon nắc c’cir văn hoá âng k’tiếc k’ruung nắc azi yêm loom lấh mơ. Bấc apêê pr’zợc nắc sinh viên tốt nghiệp xang nặc apêê t’coóh lêy pay lâng pachoom, apêê nắc cung đấh năl. Azi tự hào nắc acoon a’châu manứih Cơtu.

Xoọc đâu, đhị pr’ắt bh’rợ bhiệc bhan, bhrợ têng bhiệc bhrợ cóh đhanuôr, manứih Cơtu nắc cung dzợ prá pr’ma, bhrợ bh’noóch. Bêl hi’dưm, đhị toor ta’pêếh, zâp ngai nắc pazưm ặt đoọng xơợng t’coóh vel prá xay  đh’rứah lâng đợ bhiệc bhrợ bh’noóch, prá pr’ma lâng apêê vêy quyền tự hào ooy đắh văn hoá pr’hát xa’nưl nghệ thuật vêy mưy a’năm âng acoon cóh đay.