Cắh mưy cóh Tây Bắc k’tiếc k’ruung hêê vêy váih đợ ruộng chuôr laliêm, nắc dzợ vêy ruộng Chuôr âng manứih Cơtu cóh chr’val A Xan, chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam. Cóh dading k’coong, vêy đhị dal tước 1.500m lâng mặt đác biển, ha’dưr têy nắc vêy choom gợ đhi’lục, đhị đâu acoon manứih choom bhrợ padưr ruộng chuôr đoọng t’bơơn t’mung.
Ruộng bha’nơợc ắt đhị a’ral ta’huung cóh 3 vel bhươl A Rầng 1, A Rầng 2 lâng A Rầng 3 âng chr’val A Xan, đăn đhị đồn biên phòng 649 ắt đhị c’nắt c’lâng tơợ chr’val A Xan lướt ooy chr’val Ch’ơm. Đợ đhị ruộng chuôr nâu ơy váih tơợ k’ha riêng c’moo đâu, cung cơnh đợ ta’la tranh pậ chr’nắp, xa’xil lâng zêng tr’pang têy âng manứih Cơtu cóh zr’lụ đâu bhrợ têng. Bêl hi’bu, lêy p’răng cơnh ngoọ kiêng bhrợ pa’rơợc cóh prang zr’lụ k’tiếc nâu. Đhị đâu, ruộng chuôr ta bhrợ têng bấc liêm. K’đhạp bơơn lêy cóh đâu đợ đhị k’tiếc ta’lơi jợ, vêy k’tiếc nắc vêy ta bhrợ ruộng bha’nơợc lâng chóh ha’roo. Ting lêy đợ ruộng chuôr nâu choom bhrợ đợ đhị k’tiếc ma mốp nắc váih đợ đhị k’tiếc ruộng laliêm chr’nắp…
T’coóh vel Pơloong Vêl 87 c’moo, acoon cóh Cơtu xoọc ắt mamung đhị vel A Rầng 1, chr’val A Xan đoọng năl, ruộng chuôr ơy váih tơợ ha bêl cung cắh vêy ngai năl gít, manứih Cơtu nắc nắc mưy năl pêếh bơơn đoọng t’bơơn t’mung, padưr pa’xớc, xang nặc bhrợ têng ha’rêê, chóh tơơm chr’nóh đoọng t’mung. Tơợ bêl vêy manứih Cơtu ắt mamung cóh zr’lụ đâu cung nặc g’lúh tơợp váih ruộng chuôr nâu lâng apêê ơy ắt mamung đhị zr’lụ k’tiếc nâu tơợ đêếc tước đâu. zr’lụ nâu nắc đhị ắt mamung đenh đươnh âng acoon cóh Cơtu. Cóh đâu xoọc đâu dzợ zư đợc bấc c’cir văn hoá truyền thống liêm chr’nắp âng a’dích abhướp, tô gộ manứih Cơtu. Ruộng chuôr cóh chr’val A Xan mưy c’moo bhrợ 2 hân noo, ha’ọt ha’pruốt lâng ch’noọng c’loọt, zâp đhị bha’nên ruộng nâu bơơn ta pay đơơng chô đác tơợ tâm Kool đoọng tưới bhrợ. Đợ ruộng cóh bha’nơợc dal cắh mặ zư đợc đác đanh, tu cơnh đâu k’tiếc nắc griing lấh mơ, cắh liêm nắc đhanuôr Cơtu cóh đâu bhrợ têng m’ma đoọng cha’bêết chóh trực tiếp. cóh dứp ruộng nắc bấc đác, k’tiếc r’boót liêm nắc đhanuôr âng đơơng cha’bêết chóh cóh ruộng.
T’coóh vel Pơloong Vêl đoọng năl cớ, đhị đhr’năng bơơn bhrợ ha’roo, đhanuôr Cơtu bhrợ têng bhiệc bhan hơnh déh cha ha’roo t’mêê. ooy bhiệc bhan hơnh déh ha’roo t’mêê, đhanuôr dzợ bhrợ têng bhiệc bhan tắc ta’rí lâng zâp j’niêng cr’bưn bhuốih bhrợ a’bhô giang đoọng đhanuôr hay k’noọ tước c’rơ g’lêếh âng apêê a’bhô dang ơy zooi zúp đhanuôr cóh vel bhươl vêy bơơn bhrợ bấc, k’bhộ ngăn.
T’ngay 24/12/2010 chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam Lê Phước Thanh ơy ký quyết định số 4334 ra’pặ ruộng chuôr cóh vel A Rầng 1, chr’val A Xan, chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam nắc danh thắng cấp tỉnh.
Hadang pr’zợc kiêng chấc lướt lêy chi’ớh, nắc lêy chô cóh Ãan-mưy đhị chr’val k’noong k’tiếc cóh chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng
Đợ đhị crâng laliêm bơơn lêy n’léh liêm đợ đhr’nông đông đh’rơơng liêm, đợ bha’nên ruộng chuôr ta bhrợ đhị đăn dading, ting lêy apêê pân’đil Cơtu ooy đợ xa’nập a’doóh laliêm xoọc bhrợ têng ha’rêê, bơơn lêy ruộng bha’nơợc chóh ha’roo rơợc liêm cóh chr’val A Xan. Zâp đhị dzung dading lêy rơợc liêm pr’hoọm ha’roo đa’đoọm, bhrợ ha manứih lêy liêm tưn taách cắh dzợ cơnh. Nâu đoo nắc ta’la tranh âng âng k’bhộ ngăn âng đhanuôr Cơtu cóh đâu bhrợ padưr tơợ bấc lang l’lăm ahay./.
RUỘNG BẬC THANG Ở TÂY GIANG
Không chỉ miền Tây bắc nước ta mới có những thửa ruộng bậc thang cực đẹp, mà còn có ruộng bậc thang Chuôr của người Cơtu ở xã A Xan, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam. Trên vùng núi cao, có nơi đến 1.500 mét so với mặt nước biển, với tay lên có thể đụng mây trời mà con người có thể tạo nên những thửa ruộng để canh tác và sinh sống….
Ruộng bậc thang Chuôr nằm gọn trong một thung lũng thuộc 3 thôn A Rầng 1, A Rầng 2 và A Rầng 3 thuộc xã A Xan đối diện với Đồn biên phòng 649 nằm trên tuyến đường từ xã A Xan đi xã Ch’ơm. Những thửa ruộng bậc thang này có từ hàng trăm năm nay giống như những bức tranh phong cảnh khổng lồ với những đường nét uốn lượn mềm mại và đều do những đôi bàn tay cần mẫn của người Cơtu vùng biên này kiến tạo nên. Càng về chiều, nắng trời như muốn đổ vàng xuống cả lũng núi. Tại đây, ruộng nằm lọt giữa sóng lúa vây quanh. Thật khó tìm thấy ở nơi này những khoảng đất bỏ hoang, hễ có đất là có ruộng bậc thang và lúa. Hình như những thửa ruộng bậc thang đa dạng có thể biến những ụ đất, rẻo đất xấu xí tưởng như vô dụng trở thành từng thửa ruộng đẹp như bức tranh thuỷ mạc...
Già làng Pơloong Vêl 87 tuổi, dân tộc Cơtu hiện đang sống tại thôn A Rằng 1 xã A Xan cho biết, ruộng bậc thang Chuôr có từ khi nào không ai rõ chỉ biết rằng trước kia, người Cơtu chỉ biết hái lượm, để sinh tồn và phát triển, rồi sau đó phát nương làm rẫy, trồng cây lương thực để duy trì sự sống. Nghĩa là từ khi có người Cơtu sinh sống ở vùng này cũng là lúc bắt đầu có ruộng bậc thang và họ đã gắn bó với thung lũng này từ đó cho đến nay. Vùng này là nơi định cư lâu đời của 100% đồng bào dân tộc Cơtu. Nơi đây hiện vẫn còn lưu giữ nhiều di sản văn hoá truyền thống độc đáo của tổ tiên người Cơtu. Ruộng bậc thang Chuôr xã A Xan một năm làm 2 vụ: Đông Xuân và Hè Thu và các thửa ruộng này được dẫn nước từ sông Kool để tưới tiêu. Tuỳ theo lượng nước ở từng chân ruộng mà có thể cấy hoặc gieo trồng trực tiếp. Những chân ruộng trên cao không thể giữ nước được lâu, vì vậy đất cứng, không mịn nên bà con Cơtu nơi đây ủ giống lên mộng rồi gieo trực tiếp. Những chân ruộng ở dưới thấp, nước nhiều, đất mềm và dẻo nên bà con đem gieo mạ sau đó cấy lại trên các thửa ruộng của mình.
Già làng Pơloong Vêl cho biết thêm: Trước khi thu hoạch lúa, đồng bào Cơtu tổ chức lễ hội ăn mừng lúa mới. Trong lễ hội mừng lúa mới, đồng bào còn tổ chức lễ hội đâm trâu với các nghi thức cúng tế rất linh thiêng để đồng bào tưởng nhớ đến công ơn của thần linh, giàng giúp đỡ dân làng có được mùa thu hoạch bội thu, ấm no, hạnh phúc.
Ngày 24 tháng 12 năm 2010 Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam Lê Phước Thanh đã ký Quyết định số 4334 xếp hạng ruộng bậc thang Chuôr, thôn A Rầng, xã A Xan, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam là danh thắng cấp tỉnh.
Nếu bạn là người thích du lịch, hãy làm một cuộc hành trình về với A Xan - một xã vùng biên giới thuộc huyện Tây Giang tỉnh Quảng Nam để khám phá cánh đồng ruộng bậc thang này. Vượt trên cung đường nối từ thị trấn Agồng (trung tâm huyện lỵ Tây Giang) về xã A Xan khoảng 50km qua trùng điệp những ngọn đồi núi cao, hiện con đường này đang được Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Nam đầu tư, thi công san ủi mở rộng. Con đường sẽ dẫn bạn vào một khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ đẹp như tranh.
Giữa những cánh rừng nguyên sơ sừng sững được tô điểm bởi những nếp nhà sàn xinh xắn, những thửa ruộng bậc thang đan xen bên sườn núi, thấp thoáng bóng các cô gái Cơtu trong những bộ váy áo rực rỡ đang cần mẫn làm nương, trước mắt bạn là một cánh đồng lúa bậc thang Chuôr xã A Xan vào độ chín vàng. Khắp các triền núi vàng rực màu lúa chín, những thửa ruộng bậc thang đẹp đến ngây ngất lòng người. Đây chính là bức tranh của sự no ấm do chính những người dân Cơtu nơi đây từ nhiều thế hệ tạo dựng nên./.
Viết bình luận