Cung cơnh bấc zr’lụ k’tiếc lơơng cóh đhăm k’tiếc chữ S, Sơn La ơy z’lấh bấc râu zr’nắh k’đháp âng lịch sử. Tợơ bêl thực dân Pháp pay ga ving zr’lụ Tây Bắc c’moo 1886, Sơn La âng phủ Gia Hưng, tỉnh Thanh Hoá, pazêng Phủ Vạn Yên lâng Phủ Vạn Bú. Tước t’ngay 10/10/1895, pazêng quyền Đông Dương pa glúh Nghị định xăl zr’lụ Vạn Bú váih chế độ dân sự. Nâu đoo nắc cung x’năl bhrợ váih âng tỉnh
Nắc muy tỉnh da ding k’coong k’noong k’tiếc, Sơn La năl ghít bhrợ pa dưr c’nắt c’lâng p’rang vel bhươl nắc c’lâng đoọng pa dưr pr’ắt tr’mông, xã hội đoọng ha zr’lụ da ding k’coong. Dóo bhrợ k’chúc, nắc apêê chớih pay, lêy ghít zập pr’đợơ âng zập chr’val, phường, vel bhươl đoọng k’rong, t’pấh đhanuôr ting bhrợ têng, đhị vêl đhêl nắc chroi k’rong đhêl, đhị vêy chuốh nắc chroi k’rong chuốh, đhị vêy t’ngay cô bhrợ bha nên, bhrợ k’tiếc, đhị nắc chroi k’rong zên bạc… đh’rứah lâng p’loon zên tợơ apêê tổ chức doanh nghiệp. ting đếêc, pazêng c’lâng bê tông, c’lâng nhựa bơơn bhrợ liêm nắc c’lâng da ding k’coong ting n’juối dal lấ lâng tước apêê chr’val, vel bhươl ch’ngai bh’dắh. tước nâu kêi pazêng 204 chr’val âng tỉnh ơy vêy c’lâng ôtô tước trung tâm, cóh đếêc 164 chr’val c’lâng ô tô choom lướt đhị 4 hân noo. T’coóh Lù Hương, ắt đhị vel Pát, chr’val Chiềng Ngần, thành phố Sơn La đoọng năl:
Acoon c’lâng nâu lalăm a hay nắc lướt vốch zr’nắh k’đháp pa bhlầng, c’lâng lướt zêng lụ láach, hân noo boo nắc cắh choom lướt, đhanuôr lướt họp hành nắc c’lâng ch’ngai. Nâu kêi ơy vêy acoon c’lâng nâu bơơn ta bhrợ lâng bê tông, đhanuôr lướt vốch liêm buôn pa bhlầng, cảm ơn Đảng lâng nhà nước ơy bhrợ t’váih pr’đợơ zúp zooi đhanuôr ắt đhị vel Pát zi.
Cóh c’lâng t’mêê, c’léh âng Đảng lâng Nhà nước ơy đớp xâng lâng xay moon dal nắc tỉnh ơy bhrợ têng liêm xang bh’rợ pa đhấc đhanuôr chô ắt cóh đhăm t’mêê xó tợơ thủy điện Sơn La. Lâng bhiệc pa đhấc đấh liêm xang 12.500 pr’loọng đong đhanuôr xó tợơ zr’lụ nong đác nắc ơy chroi k’rong đoọng nhà máy pa ang điện lalăm muy c’moo t’ping lâng c’lâng bh’rợ ta moon lalăm đếêc. Tước nâu kêi, apêê pr’loọng đong ơy ắt mamông tệêm ngăn cóh vel đong t’mêê lâng tệêm ngăn pa bhrợ ta têng. A moó Lò Thị Hương, ắt đhị vel t’mêê Chiềng Yên moon:
Nâu kêi đhanuôr ắt mamông cóh đâu ơy tệêm ngăn, bh’nơơn bh’rợ cung dal lấh. ba bi cơnh ắt đhị vel ty a hay cóh Quỳnh Nhai nắc pa câl muy yến a bhoo nắc 8 r’bhầu a năm, ha dợ chô ooy đâu pa câl 25-30 r’bhầu đồng muy yến
Tước Sơn La k’đháp đoọng bơơn năl cóh đâu nắc đhăm k’tiếc c’moo a hay nắc thuộc địa âng Thực dân Pháp, lâng pazêng k’bhúh tù binh xa nập bhoóc ra pặ lướt guy đác, crêê at zr’nắh. cắh choom pa chắp tước đhr’năng Sơn La nắc đhị chr’đhung bom âng a rọp Mỹ- đhị a rọp a bhuy pa hư zập bh’nơơn âng đhanuôr Sơn La, ta cắt cắh đoọng râu pa đăn, âng đơơng đắh xuôi đấc ooy Tây Bắc lâng Sơn La đoọng ha Điện Biên. Sơn La t’ngay đâu xoọc tr’ló n’căr tr’xăl n’hang ting t’ngay. 5 c’moo chô ooy đâu, tr’mung tr’méh âng tỉnh nắc ha dưr z’zăng, bh’nơơn đhị cr’chăl c’moo 2011-2015 dzoọc k’nặ 11%; đợ pr’loọng đong đha rựt xiêr tợơ 38% dzơ mơ 22%; hạ tầng kinh tế, xã hội bơơn k’rong bhrợ liêm xang r’dợ. t’coóh Cầm Ngọc Minh, Chủ tịch UBND tinh Sơn La đoọng năl:
Sơn La nắc tỉnh da ding k’coong k’noong k’tiếc nắc đhị chr’nắp bhlầng âng zr’lụ Tây Bắc. pa dưr bh’nơơn 120 c’moo bhrợ têng lâng ha dưr, pa đăn đh’rứah, pa bhlầng nắc bh’nơơn 30 c’moo tr’xăl t’mêê, Đảng bộ tỉnh Sơn La k’rang lêy bhrợ têng liêm xang cơ chế, chính sách t’váih pr’đợơ t’pấh k’rong bhrợ têng, pa dưr tr’mung tr’méh, pa bhlầng nắc bhrợ pa dưr kết cấu hạ tầng. Tỉnh pa ghít pa dưr dal bh’nơơn lêy bhrợ âng chính quyền zập cấp, t’bhlầng pa liêm hành chính, pa bhlầng nắc t’váih râu ha dưr c’rơ cóh kinh tế nông, lâng nghiệp.
Sơn La xoọc ha dưr liêm k’rơ lâng bấc râu pr’đợơ liêm buôn bơơn xay bhrợ cơnh Công nghiệp thuỷ điện, pa dưr t’nơơm công nghiệp, t’nơơm cha p’lêê, bhrợ têng nông nghiệp pa tếêt lâng công nghệ dal, ha dưr du lịch… lâng pazêng c’lâng lướt nhâm mâng lâng ghít liêm, đh’rứah lâng pazêng c’lâgng bh’rợ nhâm crêê, nắc pa dưr Sơn La liêm choom, k’bhộ ca van, đấh pa dưr Sơn La váih nắc tỉnh ha dưr liêm choom cóh zr’lụ Trung du lâng da ding k’coong đắh bắc cóh cr’chăl t’mêê./.
SƠN LA TRÊN CHẶNG ĐƯỜNG ĐỔI MỚI
Cũng như nhiều vùng đất khác trên dải đất hình chữ S, Sơn La từng trải qua nhiều biến cố thăng trầm của lịch sử. Từ khi thực dân Pháp xâm chiếm vùng Tây Bắc năm 1886, Sơn La thuộc phủ Gia Hưng tỉnh Hưng Hóa, gồm Phủ Vạn Yên và Phủ Vạn Bú. Đến ngày 10-10-1895, toàn quyền Đông Dương ra Nghị định chuyển khu Vạn Bú sang chế độ dân sự. Đây cũng là dấu mốc đánh dấu sự ra đời của tỉnh Sơn La. Trải qua 120 năm xây dựng và phát triển, Sơn La đang phát huy lợi thế, tranh thủ thời cơ, vượt qua khó khăn để bứt phá. Nhân kỷ niệm 120 năm ngày thành lập tỉnh và đón nhận Huân chương Hồ Chí Minh, nhóm phóng viên Đài TNVN có bài phản ánh về những chuyển biến nổi bật nhất trên chặng đường đổi mới của vùng cao Sơn La.
Với đặc thù của tỉnh vùng cao biên giới, Sơn La luôn xác định phát triển giao thông nông thôn là hướng đột phá để phát triển kinh tế, xã hội cho vùng cao. Khắp các địa phương đều dấy lên phong trào làm giao thông nông thôn. Không làm ào ào kiểu phong trào mà lựa chọn, tùy từng điều kiện cụ thể của mỗi xã, phường, thôn bản để huy động, vận động nhân dân tham gia phù hợp, nơi có đá thì góp đá, có cát, sỏi thì góp cát sỏi, nơi góp ngày công san nền, đánh đất, nơi thì góp tiền... cùng với tranh thủ các nguồn vốn, các tổ chức, doanh nghiệp. Theo đó những tuyến đường bê tông, đường nhựa đạt tiêu chuẩn đường miền núi ngày một nối dài và vươn đến tất cả các xã, các bản làng vùng cao. Đến nay cả 204 xã của tỉnh đã có đường ô tô đến trung tâm, trong đó 164 xã đường ô tô đi được 4 mùa. Ông Lù Hương, bản Pát, xã Chiềng Ngần, thành phố Sơn La cho biết:
(Con đường này trước từ xưa bà con đi rất vất vả, đường đi rất là bùn, mùa mưa thì không đi được, bà con đi học hành, đi họp các xã thì xa. Bây giờ con đường này được bê tông hóa, bà con đi lại thuận tiện hơn, cảm ơn Đảng và nhà nước tạo điều kiện giúp đỡ bà con xã viên bản Pát chúng tôi)
Trên chặng đường mới, dấu ấn mà Đảng và Nhà nước đã ghi nhận và đánh giá cao là tỉnh đã thực hiện hoàn thành nhiệm vụ di dân tái định cư thủy điện Sơn La. Với việc hoàn thành sớm công tác di chuyển 12.500 hộ dân khỏi vùng ngập đã góp phần để nhà máy phát điện trước một năm so với kế hoạch. Đến nay, các hộ tái định cư đã ổn định cuộc sống trên quê mới và yên tâm lao động, sản xuất. Chị Lò Thị Hương ,bản tái định cư Chiềng Yên nói:
( Bây giờ bà con ra ngoài này kinh tế ổn định, thu nhập hơn trước. Ví dụ như ở quê cũ Quỳnh Nhai thì bán một yến ngô bắp thì được 8 ngàn thôi, còn ra đây thì bán được 25 đến 30 nghìn một yến)
Đến Sơn La thật khó có thể nhận ra đây lại là mảnh đất năm xưa vốn là thuộc địa của Thực dân Pháp, với những đoàn tù binh áo trắng xếp hàng đi cõng nước, bị đày ải nơi địa ngục trần gian. Khó có thể hình dung Sơn La từng là túi bom của giặc Mỹ - nơi mà kẻ thù với dã tâm san bằng mọi thành quả của người dân Sơn La, hòng cắt đứt đừng dây huyết mạch tiếp viện của miền xuôi lên Tây Bắc và Sơn La cho Điện Biên. Sơn La hôm nay đang thay đổi từng ngày. 5 năm trở lại đây, kinh tế của tỉnh tiếp tục duy trì được tốc độ tăng trưởng khá, tổng sản phẩm trên địa bàn bình quân giai đoạn 2011-2015 tăng gần 11%; tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 38% xuống còn 22%; hạ tầng kinh tế, xã hội được đầu tư, hoàn thiện một bước. Ông Cầm Ngọc Minh, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Sơn La cho biết:
( Sơn La là tỉnh miền núi biên giới có vị trí chiến lược quan trọng của vùng Tây Bắc. Kế thừa thành quả của 120 năm xây dựng, phát triển và hội nhập, đặc biệt là thành tựu 30 năm đổi mới, Đảng bộ tỉnh Sơn La quan tâm hoàn thiện cơ chế, chính sách tạo động lực thu hút đầu tư, phát triển kinh tế, trọng tâm là xây dựng kết cấu hạ tầng. Tỉnh chú trọng nâng cao chất lượng, hiệu quả điều hành của chính quyền các cấp, đẩy mạnh cải cách hành chính, đẩy mạnh phát triển kinh tế, trọng tâm là tạo sự đột phá trong kinh tế nông, lâm nghiệp)
Sơn La đang vươn lên mạnh mẽ với nhiều tiềm năng lợi thế đang được khai thác như công nghiệp thủy điện, phát triển cây công nghiệp, cây ăn quả, sản xuất nông nghiệp gắn với công nghệ cao, phát triển du lịch…Với những bước đi vững chắc và thận trọng, cùng nhiều giải pháp mang tính đột phá, sẽ đưa Sơn La phát triển, sớm xây dựng Sơn La trở thành tỉnh phát triển khá trong vùng Trung du và miền núi phía bắc trong giai đoạn mới./.
Viết bình luận