Zấp cmoo, chr’hoong da ding ca coong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam công pay m’bứi zên âng chr’hoong đh’rứah lâng k’rong pa zum râu chroi đoọng âng apêê ban ngành, cha nắc ma nứih pay đoọng la liêm ca crêê cơnh ch’nêếh, mỳ tôm, bhoóh, mì chính, xa nập xập… zooi đha nuôr Lào cóh apêê vel tr’đăn lâng c’noong k’tiếc. Pa bhlâng nắc, apêê t’ngay boo đhí, tr’tước hân noo chóh bhrợ… bấc hun pr’hêl n’nắc bh’nhăn vêy chr’nắp lấh mơ. T’mêê đâu, chr’hoong Tây Giang âi t’đang moon apêê đong liêm loom tr’pác râu zr’nắh k’đháp lâng đha nuôr zr’lụ đăn c’noong k’tiếc Việt – Lào bhrợ pa dưr trường học đoọng ha 40 a đhi âng vel tà Vàng, chr’hoong Kạ Lừm, tỉnh Sê Kông. PV Đài PRVN xay trúih ooy apêê bh’rợ tr’nêng chr’nắp liêm bhrợ pa liêm bh’rợ zr’ziêng Việt- Lào âng chính quyền lâng ma nứih đha nuôr chr’hoong Tây Giang. Đha nuôr lâng pr’zớc đh’rứah đương xơợng:

Vel Tà Vàng vêy 35 pr’loọng cơnh lâng k’noọ 190 cha nắc. Lấh p’rá âng vel đong Lào nắc đha nuôr cóh đâu dzợ choom vêy prá p’rá a đhuốc lâng Cơtu. Pa zêng đha nuôr cóh vel Tà Vàng, zấp ngai zêng đơơng 2 tô ( tô Việt Nam lâng tô Lào). Râu đâu công buôn năl, tu bấc nắc vel Tà Vàng zêng nắc ma nứih Cơtu ặt ma mông. Ma nứih Cơtu cóh vel Tà Vàng ma mông cóh đâu đanh tơợ ahay. Xang Hiệp ước Hoạch định c’noong k’tiếc k’tiêc sk’ruung bhlưa k’tiếc CHXHCN Việt Nam lâng CHDCNDLào moọt t’ngay 18/7/1977, bấc ngai đha nuôr Cơtu dưr váih ma nứih âng k’tiếc k’ruung pr’zớc Lào. Tu cơnh đêếc, bấc ngai buôn lêy cắh cậ nắc n’đhơ c’la  apêê đoo công buôn moon đha nuôr Cơtu cóh apêê zr’lụ đăn cnoong k’tiếc Quảng Nam _ Sê Kông nắc Cơtu Lào.

Ma nứih Cơtu n’đhơ ma mông cóh Việt Nam, n’đhơ cóh k’tiếc pr’zớc Lào công vêy muy râu za zum n’đắh văn hoá ty đanh, bh’rợ mr’đoo pun xoóh tơợ lang ahay a hươn. Buôn bơơn lêy bhlâng nắc apêê bhiệc bhan văn hoá cơnh Tết ty âng Việt Nam, bhiệc bhan cha ha roo t’mêê, tắc t’rí… công dưr váih zấp c’moo đh’rứah lâng Tết Bunpimay cóh pr’ặt tr’mông ma nứih âng Cơtu Lào.

Nắc zr’lụ c’noong k’tiếc  âng k’tiêc sk’ruung pr’zớc Lào, tu cơnh đêếc pr’ặt tr’mông âng đha nuôr cóh vel tà Vàng pa bhlâng zr’nắh k’đháp. Đha nuôr ma mông đhị đhr’năng cắh vêy c’lâng, cắh vêy trường, trạm, điện…. đong xang bơơn chóh bhrợ lâng crêê lâng plăng nắc bấc. bh’rợ bha lâng  đoọng ma mông âng đh anuôr nắc công za nươr ooy bh’rợ ha rêê đhuốch tơợ lang n’nâu tước lang n’tốh. đoọng vêy bơơn đợ râu pr;đươi cóh đong, đha nuôr cóh vel tà Vàng buôn lướt bộ 3 tiếng đồng hồ nắc vêy tước A Xan, chr’hoong Tây Giang đoọng câl bhlêy, tu c’nặt c’lâng lướt tước A Xan đăn lấh mơ t’piing lâng c’nặt c’lâng lướt tước trung tâm chr’hoong Kạ Lừm. pa bhlâng nắc bêl jéh ca ay, đha nuôr vel Tà Vàng nắc muy năl g’nưm ooy trạm Y tế Quân dân y pa zum A Xan đoọng khám zư cr’ay, zước z’nươu tr’hâu. P’căn Nhim Mala ặt cóh vel Tà Vàng, chr’val Tà Vàng, chr’hoong Kạ lừm, tỉnh Sê Kông, k’tiếc pr’zớc Lào đoọng năl:

Công tu c’lâng lướt ch’ngai bha dắh, pr’ặt tr’mông đha rựt đha rắh tu cơnh đêếc p’niên cóh vel Tà Vàng nắc đhêêng mặ học lứch lớp 5 nắc ặt cóh đong. Cóh vel vêy 40 a đhi xoọc đhị c’moo lướt học  nắc tợt học cóh đhr’nong đong b’bơơn âng đha nuôr ma chóh pa dưr. Đhr’nong đong b’bơơn n’nâu bơơn pác bhrợ 2 phòng học, bảng bơơn bhrợ lâng 2 ta la ván p’têệt pa zum, tr’nợt ha học sinh nắc đợ t’clắh n’loong h’ngoo, ha dợ kẻng đoọng buôn t’coó bơơn 2 thầy giáo cóh trường bhrợ lâng pla cuốc ta lơi âng đha nuôr… k’noọ lêy đhr’nong trường âng apêê a đhi vel Tà Vàng zêng nắc đợ râu bơơn bươl p’têệt. cơ chế pa dạy cóh đâu công la lay cơnh cóh Việt Nam. Muy c’xêê thầy giáo pa dạy 3 tuần a năm, xang nắc đoọng học sinh đhêy 1 tuần đoọng thầy chô lum pr’loọng đong. Thầy giáo cóh đâu pa bhlâng dzợ p’niên, học lứch lớp 9 xang nắc zước moọt ooy vel pa day lâng zên lương dâng 1 ức Kíp, ma mơ lâng 2 ức đồng Việt Nam. T’coóh Khoảng Sinh, Trưởng vel Tà Vàng, chr’hoong Kạ Lừm, tỉnh Sê Kông, k’tiêc sk’ruung pr’zớc Lào bhui har moon:

Tr’pác lâng râu zr’nắh k’đháp âng đha nuôr Tà Vàng, t’mêê ha nua, chr’hoong Tây Giang âi t’đang moon apêê đong liêm loom, đha đhâm c’mâr tình nguyện chroi t’ngay bh’rợ, chroi c’rơ pa zum têy lâng chr’hoong bhrợ pa dưr trường bhrợ lâng n’loong, chr’tợp tôn cơnh lâng 3 phòng học ha pêê a dhi. T’coóh Bhriu Liếc- Bí thư Huyện uỷ tây Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl:

Vel Tà Vàng năc smuy cóh bấc vel đăn lâng Tây Giang. Pr’đơợ đhị đâu năc spa bhlâng zr’nắh k’đháp, cắh âi vêy trường, vêy lớp. âi 40 c’moo bơơn pa chô, n’đhơ cơnh đêếc tước nâu câi công dzợ bấc a đhi cắh năl chữ, tu cơnh đêếc cán bộ âng zr’lụ n’nâu công cơnh chr’hoong kạ Lừm công cắh vêy. Zấp chu, azi tước lum đha nuôr cóh đâu, nắc apêê đoo moon kiêng bơơn zư đớc c’noong k’tiếc n’nâu, nắc choom vêy cán bộ, kiêng vêy cán bộ nắc p’zay học tập. Tơợ đêếc azi quyết định  lướt ooy đâu lâng p’too đha nuôr đoọng ca coon đha đhi lướt học.

Đươi vêy râu zooi đoọng âng apêê cán bộ lâng đha nuôr chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam, pa bhlâng nắc apêê chiến sĩ 2 đồn biên phòng A Xan lâng Gari âi chroi đoọng bhrợ ha tr’mông tr’mêếh pr’ặt tr’nợt âng vel Tà Vàng vêy bấc râu tr’xăl t’mêê, đha nuôr doó lấh zr’nắh xr’dô.

Nắc cắh vêy muy đha nuôr  vel Tà Vàng nắc apêê ngai tr’pác lâng đha nuôr cóh đâu công bhui har ha đay. Tu tơợ đâu, học sinh cóh đâu, lang p’niên cóh zr’lụ ch’ngai bha dắh Tà Vàng vêy p’xoọng đhị za nươr, muy đhị p’rơơm cóh brương tr’nu đươi vêy cr’liêng chữ. lâng lấh mơ, loom luônh đhi noo cóh 2 zr’lụ c’noong k’tiếc Việt- Lào ting t’ngay ting p’xoọng bhrợ nhâm liêm, đh’rứah zư lêy râu yêm têêm c’noong k’tiếc, zư đớc liêm prang đhăm k’tiếc âng mị n’đắh tơợ apêê bh’rợ tr’nêng liêm ta níh lâng crêê la lua bhlâng./.