Chr’hoong da ding k’coong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam vêy lấh 90 r’bhâu hecta crâng. Cóh pazêng c’moo ahay, chính quyền vel đong ơy t’bhlâng xay bhrợ p’têết bh’rợ zư crâng lâng bh’rợ đươi dua crâng crêê cơnh, nhâm mâng pr’ắt tr’mông âng đhanuôr.

  Đảng bộ, chính quyền chr’hoong Tây Giang ơy bhrợ têng bấc cr’noỌ bh’rợ, xa nay bh’rợ crêê cơnh, cơnh: pazum đh’rứah nhâm mâng lâng apêê Ban k’đhơợng lêy crâng; t’bhlâng lướt xay moon p’too pa choom, pa dưr dal c’năl âng đhanuôr, bhrợ t’váih lâng pa bhrợ liêm choom pazêng c’bhúh zư lêy crâng cóh pazêng bhươl cr’noon; ta đang moon đhanuôr pay đoọng pazêng rau pr’đươi col n’loong, cắh choom lướt pay col n’loong lất xa nay…T’coóh Hốih Um, t’coóh bhươl, công nắc manuýh ắt cóh c’bhúh zư lêy crâng âng cr’noon A râng 1, chr’val A xan, chr’hoong Tây Giang prá:

Lâng bh’rợ zư lêy crâng, pa dưr kinh tế crâng, l’lăm ahay đhanuôr cắh ting xay bhrợ, ủng hộ nắc nâu cơy đhanuôr ơy ting xay bhrợ, apêê đoo bơơn lêy rau n’liêm crêê. Tr’nơớp nắc ooy bh’rợ bhrợ đong xang, đươi n’loong crêê cơnh, doọ đươi cắh crêê cơnh ahay, bêl kiêng col n’loong nắc bhrợ bha ar nhăn tơợ chính quyền. rau liêm crêê g’lúh bơr bêl ting bhrợ têng bh’rợ zư crâng nắc bơơn ta chroót zên môi trường crâng, đhị đêếc cậ nắc chóh crâng công vêy Nhà nước đoọng zên, tơợ đêếc pr’ắt tr’mông âng đhanuôr z’zăng liêm crêê. Tu cơnh đêếc đhanuôr t’bhlâng ting bhrợ têng bh’rợ zư lêy crâng.

A xan nắc muy cóh pazêng chr’val âng chr’hoong Tây Giang bhrợ têng liêm choom bh’rợ zư lêy crâng. Chính quyền chr’val ơy pazum đh’rứah lâng lực lượng chức năng ắt pa bhrợ đhị zr’lụ, cơnh: biên phòng, kiểm lâm… lướt xay moon p’too pa choom đhanuôr ting bhrợ têng bh’rợ zư lêy crâng. Chr’nắp bhlâng đhị zr’lụ chr’val vêy crâng h’nghêê bhứah k’nặ 450 hecta, k’dâng 1.800 t’nơơm, cóh đêếc vêy 725 t’nơơm ga mắc chắt váih đanh mơ tơợ 200 tước 1.500 c’moo, t’mêê đâu vêy ta xay moon nắc c’cir âng k’tiếc k’ruung. Đh’rứah lâng bh’rợ lướt xay moon p’too pa choom, chính quyền chr’val công bhrợ têng liêm choom bh’rợ chroót zên môi trường crâng, bhrợ t’váih rau liêm crêê, pa dưr pr’ắt tr’mông đoọng ha đhanuôr bêl ting bhrợ têng bh’rợ zư lêy crâng. T’coóh Tơ Ngôn Tờ, Phó Chủ tịch UBND chr’val A xan prá:

Ng’moon zazum nắc đươi vêy ng’bhrợ liêm choom bh’rợ lướt xay moon p’too pa choom c’lâng xa nay, pháp luật đhậu bhứah, nắc c’năl âng đhanuôr công z’zăng liêm choom. Xoọc đâu cóh zr’lụ chr’val doọ vêy pr’loọng đong hân đoo bhrợ lất bh’rợ zư lêy crâng. Vêy nghị định 99 ooy bh’rợ chroót zên dịch vụ zư lêy crâng, muy quý đhanuôr ting zư lêy crâng nắc bơơn đớp zên. Bh’rợ chroót zên zư lêy crâng n’jứah pa dưr pr’ắt tr’mông đhanuôr n’jứah xay bhrợ ooy bh’rợ bhrợ pa dưr bhươl cr’noon t’mêê. Đươi vêy chính sách zư lêy crâng nắc chrooi đoọng pa liêm pa crêê ooy cruung đác, nhâm mâng ooy pr’ắt tr’mông.

Tây Giang nắc muy cóh pazêng chr’hoong âng tỉnh Quảng Nam xay bhrợ liêm choom bh’rợ pazao đoọng k’tiếc, pazao đoọng crâng ha đhanuôr zư lêy. Bấc dự dán crêê tước ooy bh’rợ zư lêy crângm zúp zooi đhanuôr bhrợ cha cơnh, cơnh dự án: zư lêy lâng pa dưr crâng âng BCC, CARBI, Malteser… vêy ta bhrợ têng liêm choom lâng đhanuôr bơơn đươi dua rau chr’nắp nắc gít pa bhlâng.

Đh’rứah lâng bh’rợ zư lêy rơợng griing crâng g’mrâng, crâng phòng hộ; g’ving zr’lụ zư lêy đoọng zư lêy đợ a chim a đhắh chr’nắp, cruung đác la liêm pr’hay, rau bấc ơl âng sinh học, bhrợ t’váih rau liêm buôn ha bh’rợ pa chắp ch’mêết lêy khoa học ooy crâng k’coong; Tây Giang t’bhlâng pa dưr đhr’năng gâm ngút lấh 60% cóh c’moo 2020. Tr’nơớp, prang chr’hoong chóh t’mêê 1 r’bhâu hecta Cao su, 300 hecta ba kích, 500 hecta đẳng sâm, 1.600 hecta crâng đoọng bhrợ bha ar; chóh đợ t’nơơm z’nươu chr’nắp cóh crâng cơnh: sâm ngọc linh, sa nhân, thảo quả, táo mèo; pa dưr bh’rợ du lịch.

Lâng crâng pa bhrợ nắc t’bhlâng pác đoọng đhăm k’tiếc đoọng ha đhanuôr, đoọng đhanuôr vêy đhăm k’tiếc pa bhrợ nhâm mâng, đanh đươnh lâng vêy quyền k’rong pazum k’rong bhrợ lâng doanh nghiệp ting cơnh xa nay: đhanuôr vêy k’tiếc, vêy manuýh pa bhrợ; doanh nghiệp vêy zên, kỹ thuật lâng pay câl pazêng pr’đươib xang n’nắc tr’pác rau bơơn pay pa chô ting cơnh mơ bấc chrooi đoọng vốn ma mơ lâng chr’nắp âng k’tiếc ting cơnh xa nay âng pháp luật cóh xoọc… bhrợ t’váih đoọng ha đhanuôr n’jứah zư crâng, n’jứah pa dưr kinh tế, vêy thu nhập nhâm mâng tơợ crâng. Pazêng rau t’bhlâng n’nâu ting t’ngay t’bil lơi bh’rợ tal crâng bhrợ ha rêê, pay col n’loong lất xa nay. T’coóh Lê Hoàng Linh, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Tây Giang prá:

Lâng bh’rợ zư lêy crâng cóh zr’lụ chr’hoong nắc cóh pazêng c’moo ahay Đảng bộ, chính quyền lâng đhanuôr ơy t’bhlâng k’đhơợng xay, lâng bấc xa nay bh’rợ, lâng pazêng rau pr’họp xay moon, p’too pa choom. Azi công p’loon ooy apêê t’coóh bhươl, đợ manuýh vêy uy tín ting xay bhrợ ooy bh’rợ xay moon p’too pa choom đhanuôr pa dưr dal c’năl. Lâng tơợ đêếc đhanuôr cóh chr’hoong ơy vêy tr’xăl liêm choom ooy cr’noọ, xoọc đâu bh’rợ tal crâng bhrợ ha rêê đhị chr’hoong doọ dzợ bấc. đh’rứah lâng bh’rợ n’nắc azi công bhrợ têng pazêng bh’rợ dự án, ta đang moon doanh nghiệp k’rong bhrợ ooy chr’hoong đoọng bhrợ têng cơnh ooy azi n’jứah zư lêy lâng đươi dua rau liêm choom ơy vêy âng crâng.

Lâng rau t’bhlâng, đoàn kết âng Đảng bộ, Chính quyền lâng đhanuôr đhơ đhơ cơnh Tây Giang nắc bhrợ têng liêm choom bh’rợ dưr váih vel đong vêy môi trường crâng t’viêng, sạch, liêm, ch’ngaách lâng crêê cơnh ooy bh’rợ dưr váih âng kinh tế./.

TÂY GIANG: ĐẨY MẠNH CÔNG TÁC QUẢN LÝ, BẢO VỆ RỪNG GẮN VỚI PHÁT TRIỂN KINH TẾ.

Huyện miền núi Tây Giang, tỉnh Quảng Nam có hơn 90 ngàn héc ta rừng. Trong những năm qua, chính quyền địa phương đã chú ý gắn việc bảo vệ, phát triển với việc khai thác, sử dụng hiệu quả tài nguyên rừng, ổn định và nâng cao đời sống người dân.

   Đảng bộ, chính quyền huyện Tây Giang đã ban hành nhiều kế hoạch, chương trình hành động cụ thể: phối hợp chặt chẽ với các Ban quản lý rừng; tăng cường tuyên truyền nâng cao nhân thức của nhân dân, thành lập và đi vào hoạt động có hiệu quả các Tổ quản lý, bảo vệ rừng ở tận thôn, bản; vận động người dân giao nộp những dụng cụ khai thác rừng, không tự khai thác trái phép lâm sản…. Ông Hốih Um, già làng, cũng là thành viên trong Tổ quản lý, bảo vệ rừng ở thôn Arầng 1, xã A Xan, huyện Tây Giang cho biết: “Đối với việc bảo vệ rừng, phát triển kinh tế rừng, trước đây bàn con không hưởng ứng, ủng hộ nhưng hiên nay bàn con rất ủng hộ, nhận thấy được cái lơi. Thứ nhất lợi về xây dựng nhà cửa, sử dụng gỗ đúng cách, không bừa bãi, trước khi muốn khai thác gỗ thìư làm giấy xin từ chính quyền. Cái lợi thứ hai khi tham gia công tác giữ rừng là được chi trả dịch vụ môi trường rừng, bên cạnh đó tham gia trồng rừng cũng được Nhà nước chi trả tiền, từ đó đời sống của người dân cũng khá lên. Vì vậy ngươi dân rất tích cực tham gia công tác giữ rừng.”

A xan là một trong những xã của huyện Tây Giang thực hiện tốt công tác giữ rừng. Chính quyền xã đã phối hợp chặt chẽ với các lượng chức năng đóng trên địa bàn như: biên phòng, kiểm lâm... tuyên truyền vận động người dân tham gia vào công tác giữ, phát triển rừng. Đặc biệt trên địa bàn xã có khu rừng Pơmu với diện tích gần 450 ha, khoảng 1.800 cây, trong đó 725 cây cổ thụ có tuổi đời từ 200 năm đến hơn 1.500 năm mới đây được công nhân là Cây di sản quốc gia. Song song với việc tuyên truyền, vận động, chính quyền xã cũng thực hiện tốt việc chi trả phí môi trường rừng, tạo điều kiện thuận lợi, nâng cao đời sống cho nhân dân khi tham gia công tác phát triển và bảo vệ rừng. Ông Tơ Ngôn Tờ, Phó Chủ tịch UBND xã A xan nói: “ Nói chung là nhờ làm tốt công tác tuyên truyền chủ trương, pháp luật sâu rộng nên nhận thức của người dân khá hơn. Hiện nay trên địa bàn xã không có hộ nào vi phạm. Hiện nay có Nghị định 99 về việc chi trả dịch vụ khoán bảo vệ rừng, một quý người dân tham gia bảo vệ rừng được nhận tiền. Việc chi trả phí bảo vệ rừng vừa nâng cao đời sống nhân dân vừa lồng ghép vào việc xây dựng nông thôn mới trên địa bàn. Nhờ chính sách bảo vệ môi trường rừng đã góp phần cải thiện sinh thái, bền vững về sinh thái và bền vững về mặt xã hội.”

Tây Giang là một trong những huyện đi đầu của tỉnh Quảng Nam thực hiện giao đất, giao rừng cho nhân dân quản lý. Nhiều dự án liên quan đến lĩnh vực quản lý, bảo vệ rừng, hỗ trợ sinh kế cho nhân dân, như dự án: bảo vệ và phát triển rừng của BCC, CARBI. Malteser... được triển khai có hiệu quả và người dân được hưởng lợi rõ ràng.

Cùng với quản lý nghiêm ngặt đối với rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ, rừng nguyên sinh; khoanh vùng quản lý để bảo tồn động vật quý hiếm, cảnh quan thiên nhiên, đa dạng sinh học, tạo điều kiện thuận lơi cho công tác nghiên cứu khoa học lâm sinh; Tây Giang phấn đầu tăng độ che phủ của rừng trên 60% vào năm 2020. Trước mắt, cả huyện trồng mới 1.000ha Cao su, 300ha Ba kích, 500ha đẳng sâm, 1.600ha rừng nguyên liệu giấy; trồng những cây dược liệu quý dưới tán rừng như: sâm ngọc linh, sa nhân, thảo quả, táo mèo; phát triển du lịch.

Đối với rừng sản xuất thì giải quyết chia đều diện tích cho người dân, để người dân có đất sản xuất ổn định, lâu dài và có quyền hợp tác đầu tư với các doanh nghiệp, trên quan điểm: dân có đất, có lao động; doanh nghiệp có vốn, kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm rồi chia lợi tức theo cổ đông góp vốn bằng giá trị đất theo đúng quy định cua nhà nước hiện hành... tạo cho người dân vừa giữ rừng, vừa phát triển kinh tế, có thu nhập ổn định từ rừng. Những nỗ lực này từng bước đi đến việc chấm dứt tình trạng phát đốt rừng làm nương rẫy, khai thác lâm sản trái phép. Ông Lê Hoàng Linh, Phó Chủ tịch UBND huyện Tây Giang cho biết: “Đối với công tác quản lý, bảo vệ rừng trên địa bàn huyện Tây Giang thì trong những năm qua Đảng bộ, chính quyền và nhân dân đã tập trung chỉ đạo, bằng nhiều chương trình, kế hoạch, với những cuộc họp tuyên truyền, giải thích. Chúng tôi cũng tranh thủ những già làng, người có uy tín vào việc tham gia tuyên truyền, vận động để nâng cao nhân thức của người dân. Và cũng từ đó người dân trên địa bàn huyện đã có những thay đổi, hiện nay tình trạng chặt phá, khai thác rừng để làm nương rẫy đã giảm. Song song với việc đó chúng tôi cũng triển khai các chương trình dự án, kêu gọi các doanh nghiệp đầu tư vào địa bàn huyện để làm sao chúng tôi vừa quản lý vừa quản lý, vừa bảo vệ đồng thời cũng khai thác tiềm năng thế mạnh sẵn có của rừng.”

Với sự quyết tâm, đoàn kết của Đảng bộ, Chính quyền và nhân dân chắc chắn rằng Tây Giang sẽ xây dựng thành công trở thành địa phương có môi trường rừng xanh, sạch, đẹp, trong lành và hài hòa với tăng trưởng kinh tế./.