Dâng 5 c’moo hay, chr’nắp cao su bơơn đhị lấh 7.000USD/tán, đhanuôr chóh cao su bhui har pa bhlầng, bấc vel đong nắc t’pấh bhrợ ta bhứah đhăm chóh râu t’nơơm bơơn ta moon nắc “ vàng bhoóc” nâu. Dzệêt bơơn ting bấc lấh mơ đhơ cơnh đếêc vêy muy râu dưr váih cắh liêm nắc chr’nắp pa câl dưr xiêr k’rơ pa bhlầng. Nâu đoo nắc râu tu bhrợ ha Quảng
XoỌc đâu, dâng zập hecta cao su tợơ ơy lơi zên bạc bhrợ têng, bh’nơơn âng chô zập c’moo nắc dzợ mơ 24 ức đồng. tu cơnh đếêc, Công ty Cao su Quảng
A noo Bhnước Ngôn- chr’val Cha Val, chr’hoong Nam Giang moon:
Đhanuôr cung vêy râu lưm k’đháp cơnh đâu, chính sách đớp đươi lâng % đớp pay âng dhanuôr cơnh ooy lâng công ty, râu đâu nắc đhanuôr cắh ơy năl ghít, đhanuôr cung xoọc k’rang đắh chính sách, quyền lợi âng đay
Dáp tước c’moo 2015, chr’hoong Nam Giang, vêy lấh 1.335ha chóh cao su. Tợơ c’moo 2008 tước 2010, đhanuôr Cơ Tu đớp pay 4 chu zúp zooi, mức lấh 900 r’bhầu đồng/ha zập c’moo, nắc tợơ lấh c’moo 2010 tước nâu kêi nắc điứp 1 chu muy c’moo ha dợ zên ta đoọng dzợ mơ m’pâng. Tợơ bêl t’nơơm cao su tợơp pay dzệêt nắc chr’nắp bha lang k’tiếc xiêr dzợ m’pâng tợơ 3000USD/tấn dzợ mơ 1.600USD/tấn, pr’ắt tr’mông âng đhanuôr xiêr pa bhlầng.
Đhr’năng lalua nắc bhiệc xăl k’tiếc crâng đoọng chóh t’nơơm công nghiệp cao su nắc muy cóh pazêng râu tu bhrợ bil bal crâng đhị apêê chr’hoong da dịng k’coong Quảng Nam, đh’rứah lâng chr’nắp cao su xiêr k’rơ, đhanuôr chóh cao su đhăm k’tưí nắc dzợ ắt zâng lâng đhr’năng pr’lúh cr’ay, boo đhí lâng đắh pa câl dzệêt.
T’coóh Trần Hữu Nghị- Cơ quan pa dưr cao su lâng zư lêy crâng đhị Việt
Ahêê nắc lêy ch’mếêt, lêy c’lâng lướt âng hêê ơy liêm glặp đắh mặt kỹ thuật,, đắh mặt tổ chức lâng đắh mặt pa đăn cóh bhiệc pa dưr t’nơơm cao su, đoọng tợơ đếêc nắc a hêê vêy cr’chăl đoọng pa liêm pazêng c’năl c’lâng lướt ha dợ a hêê lêy cơnh c’lâng lướt pr’hân cắh cợ nắc pazêng c’lâng lướt cắh nhâm crêê, a hêê lêy nắc pa chô pa liêm, pazêng c’moo t’tun nắc a hêê pa chắp lêy bhrợ têng bh’rợ liêm choom đanh mâng lấh, đắh bhiệc zêl h’kấh k’tiếc, zêng lâng đắh t’bấc râu pr’đươi cung cơnh đanh mâng đắh chr’nắp. nắc đoo pazêng pr’học âng hêê lêy ch’mếêt, a hêê oó lalấh pr’hân đoọng bhrợ t’bhứah cớ cao su ha dợ cắh loon k’đhợơng lêy cơnh xoọc đâu.
Ghít đoọng lêy, pazêng râu cắh pr’đoọng tu pleng k’tiếc bhrợ t’váih, boo túh bhrợ bil hư đhăm chóh cao su, chr’nắp dzệêt cao su nắc dáp lêy tước bhiệc tệêm ngăn cao su xoọc vêy, bơơn bhrợ vêy âng chô bh’nơơn đoọng pa dưr dal bh’nơơn, tệêm ngăn pr’ắt tr’mông âng đhanuôr. Lalăm nắc k’rong k’rang lêy, bơơn bhrợ vêy âng chô bh’nơơn đhăm chóh xoọc cr’chăl bơơn pay dzệêt, bhrợ têng liêm zập gr’hót moon âng Công ty cao su lâng đhanuôr, apêê cơ quan chức năng lâng apêê vel bhươl nắc lêy bhrợ liêm bhiệc pa zưm bhrợ têng, pa zưm cơ chế pác râu bh’nơơn bh’rợ đoọng pa tếêt g’bọ lâng t’nơơm cao su, zư lêy crâng, pa dưr dal bh’nơơn bh’rợ đoọng ha đhanuôr acoon cóh đhị da ding k’coong./.
ỔN ĐỊNH DIỆN TÍCH CAO SU ĐỂ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG
Cách đây chừng 5 năm, giá cao su đạt ngưỡng hơn 7.000USD/tấn, người trồng cao su phấn khởi, nhiều địa phương khuyến khích mở rộng diện tích loại cây được cho là “vàng trắng” này. Sản lượng mủ khai thác không ngừng tăng lên nhưng một nghịch lí diễn ra là giá bán lại sụt giảm thê thảm sau đó. Đây là lí do để Quảng Nam tìm giải pháp phát triển cây cao su bền vững, không chạy đua mở rộng diện tích.
Hiện nay, bình quân mỗi héc ta cao su sau khi trừ các khoản chi phí, phần lợi nhuận mỗi năm chỉ khoảng 24 triệu đồng. Chính vì vậy, Công ty cao su Quảng
Anh Bhnướch Ngôn-Xã Chaval, huyện Nam Giang nói: Bà con cũng có vướng mắc như thế này, chính sách hưởng lợi và phần trăm hưởng lợi của bà con như thế nào đối với công ty, cái này thật sự bà con chưa rõ, bà con cũng đang băn khoăn, đang lo lắng về chính sách, quyền lợi của bà con
Tính đến năm 2015, huyện Nam Giang có hơn 1.335 ha trồng cao su. Từ năm 2008 đến 2010, đồng bào Cơtu nhận 4 đợt hỗ trợ, mức hơn 900 ngàn đồng/ha mỗi năm, nhưng từ sau năm 2010 đến nay chỉ nhận được 1 lần mỗi năm nhưng mức hỗ trợ chỉ còn khoảng một nửa. Khi cây su bắt đầu khai thác thì giá thế giới giảm xuống một nửa, từ 3.000 USD/tấn còn 1.600 USD/tấn, mức sống người dân giảm sút rõ rệt.
Thực tế, chuyển đổi đất rừng sang trồng cây công nghiệp cao su là một trong những nguyên nhân gây mất rừng tại các huyện miền núi Quảng Nam, bên cạnh giá mủ giảm mạnh, người trồng cao su tiểu điền còn đối mặt với dịch bệnh, gió bão và đầu ra cho sản phẩm.
Ông Trần Hữu Nghị -Cơ quan Phát triển cao su và Bảo vệ rừng ở Việt Nam cho biết: Chúng ta cần xem xét, nhìn nhận lại những bước đi của chúng ta đã phù hợp về mặt kỷ thuật, về mặt tổ chức, và về mặt tiếp cận trong phát triển cây cao su hay chưa, để từ đó chúng ta vẫn còn có thời gian để chỉnh sửa những bước đi mà chúng ta coi như vội vàng hay coi như là những sai lầm, chúng ta cần chỉnh sửa, những năm tiếp theo chúng ta cần nghĩ đến một mô hình canh tác bền vững, về mặt chống xói mòn đất, kể cả về mặt đa dạng hoá sản phẩm cũng như bền vững về mặt giá cả. Đó là những bài học mà chúng ta cần xem xét, chúng ta không nên quá vội vàng để tiếp tục tiến theo con đường mở rộng cao su không kiểm soát được như hiện nay
Rõ ràng, những rủi ro do thiên tai, bão lũ gây hư hại diện tích trồng cao su, giá mủ cao su thế giới giảm sụt giảm thì các địa phương có trồng cao su phải tính đến viêc ổn định diện tích cao su hiện có, khai thác hiệu quả để nâng cao chu nhập, ổn định cuộc sống đồng bào. Trước mắt tập trung chăm sóc, khai thác hiệu quả diện tích đang kỳ thu hoạch, thực hiện đầy đủ những cam kết của Công ty cao su với đồng bào, các cơ quan chức năng và các địa phương phải thực hiện tốt việc hợp tác, thống nhất cơ chế chia sẻ lợi nhuận để người gắn bó với cây cao su, bảo vệ rừng, nâng cao thu nhập cho đồng bào miền núi./.
Tấn Sỹ
Viết bình luận