Lấh 40 hân noo ha pruốt k’tiếc k’ruung doọ vêy xa nul âng súng, nắc bấc vel đông âng Việt Nam nắc chr’va rau xa nul âng k’ăy k’naanh. Rau đêếc nắc xa nul tơợ loom luônh âng manuýh crêê bom mìn pa hư, manuýh crêê chất độc hoá học xoọng zập t’ngay, zập giờ tr’zâl lâng rau k’ăy k’naanh âng a chắc a zân lâng cóh cr’noọ. Tết tước, bấc c’bhúh, cha nắc manuýh liêm loom ơy đơơng âng hân noo ha pruốt tước ooy apêê cắh pr’đoọng n’nâu. Bha ar xrặ: Tết ắt zazum, tr’pác tr’đoọng âng PV Hoài Nam đhị miền Trung.

Cóh pazêng t’ngay n’nâu, vel đông Câu Nhí Đông, chr’val Điện An, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam ắt cóh rau liêm pr’hay âng hân noo ha pruốt. Pazêng rau pô, pazêng rau axậ n’loong n’cuông xoọc t’mloóh đh’rứah lâng đh’hi đhí t’mêê âng pleng k’tiếc. Nắc công cóh zr’lụ n’nâu, k’tấn bom mìn xang chiến tranh dzợ ắt cóh cr’loọng k’tiếc dưr váih rau cắh liêm crêê âng zập pr’loọng đông. Hay cớ hân noo ha pruốt k’nặ 40 c’moo ahay, a moó Trần Thị Cẩm cắh choom cắh dưr ren. Xoọc đêếc, cóh t’ngay đăn Tết, a moó xoọc bhrợ k’tiếc cóh bhươn âng pr’loọng đông nắc dưr choóh crêê p’nong mìn, dưr pr’tóh. Bom mìn t’bil bơr bêệ tếy lâng mắt âng a moó. Tơợ đêếc, a moó Cẩm ắt lâng đhr’năng zr’nắh xr’dô cơnh đêếc, k’ăy k’naanh ắt mamông đợ c’xêê đanh ngoọ cơnh muy c’moo. Xang n’nắc k’conh k’căn công cắh dzợ, ta đhi pân đil cắh tộ bơơn k’díc, đương băn par a moó. Bơr a nhi đhi noo tr’băn tr’par cóh c’lâng lang manuýh zr’nắh k’đháp, đharứt đha rắh, zập ngai công k’er da dô. A moó Trần Thị Cẩm, ắt cóh cr’noon Cầu Nhí Đông, chr’val Điện An, chr’hoong Điện Bàn prá:

Pân đil nắc apêê đoo mamông vêy pr’loọng đông, vêy k’coon a ná, ha dzợ acu ắt mamông cắh ma k’coon, đươi ooy ta đhí đoọng ắt mamông, ha dang cắh nắc cắh rau choom bhrợ têng, tước ooy xa nấp nắc công cắh choom n’jaách.

Chiến tranh đanh doọ dzợ, ha dzợ k’r’bhâu tấn bom mìn, pr’đươi pr’tóh ắt cóh cr’loọng k’tiếc, a bóc, k’ruung, tọm đác; bấc rau cắh liêm crêê. Lấh 100 r’bhâu cha nắc manuýh crêê bom mìn pa hư, cóh đêếc 42 r’bhâu cha nắc lấh chêết, k’zệt r’bhâu cha nắc n’lơơng ắt mamông đhị raun k’ăy k’naanh, zr’nắh k’đháp. Đợ pazêng t’ngay đăn tết, bấc manuýh crêê bom mìn cóh truíh đhăm k’tiếc miền Trung nắc vêy apêê tướng cóh quân đội tước lum lêy, cher đoọng pr’hêl. Bh’rợ zúp zooi ooy bh’rợ bhrợ cha đoọng ha manuýh crêê bom mìn pa hư âng Trung ương Hội zúp zooi bhr’lậ rau cắh liêm crêê âng bom mìn bhrợ têng lấh 1 c’moo n’nâu nắc vêy chr’nắp pa bhlâng, zúp zooi k’ha riêng manuýh crêê bhrêy tắh tu bom mìn câl m’ma c’roóc, pa dưr kinh tế pr’loọng đông. Trung tướng Phạm Ngọc Khoá, Phó Chủ tịch Hội zúp zooi bhr’lậ rau cắh liêm crêê âng bom mìn Việt Nam prá:

Nắc k’er da dô pa bhlâng bêl tước lum lêy đhanuôr, lêy pr’ắt tr’mông âng pazêng apêê đoo zr’nắh k’đháp pa bhlâng, nắc đơớh vêy bh’rợ zúp zooi âng prang xã hội, hân đhơ azi ơy chô đhêy hưu nắc dzợ vêy c’rơ mơ ooy, lâng pr’ắt bh’rợ âng manuýh quân đội grơơ k’rơ, lâng pr’ắt bh’rợ âng bộ đội ava Hồ nắc azi t’bhlâng đơơng âng c’rơ âng đay đoọng ting chrooi đoọng, pazum têy đh’rứah lâng Đảng, pazêng quân, pazêng đhanuôr zúp zooi pazêng apêê crêê bom mìn pa hư ting ắt mamông lâng pr’ắt tr’mông zazum.

N’niên k’coon crêê chất độc da cam, k’chăng nắc đác mắt n’tộ ooy mắt manuýh. Đợ t’ngay đăn Tết, zập ngai bhui har ắt lâng k’coon ch’chau, ha dzợ a moó Trần Thị Hoa ắt cóh phường Hoà Hải, quận Ngũ Hành Sơn, Tp Đà Nẵng nắc tr’vâng lâng bh’rợ k’rang đoọng ha 2 p’nong k’coon khúch goo, tu crêê chất độc da cam lâng k’díc nắc crêê dưr liệt muy pâng a chắc. 2 cha nắc k’coon âng a moóh muy nắc ắt mamông k’ăy k’naanh đhị Bệnh viện Đà Nẵng, muy p’nong crêê liệt nắc ắt cóh đông. A moó Trần Thị Hoa prá:

K’díc cu bêl ahay a đoo lướt bộ đội cóh chiến trường Campuchia, ha dzợ acu nắc lướt ta đhâm c’mor xung phong cóh Tây Nguyên. Tu crêê chất n’hau nắc acu cắh n’năl. Pr’loọng đông vêy 3 cha nắc khúch goo, nắc acu đương k’rang zư lêy đanh pa bhlâng. cắh dzợ rau vêy, zập rau công lứch, công đươi vêy xã hội k’rang zúp zooi pr’loọng đông zi.

T’coóh Harold Chan, manuýh doanh nhân Singapore nắc dưr ren bêl bơơn lêy pazêng p’niên crêê chất độc da cam cóh TP Đà Nẵng ắt mamông lâng đhr’năng k’ăy k’naanh. Manuýh n’nâu ơy zúp zooi k’zệt tỷ đồng zúp zooi manuýh crêê chất độc da cam z’lấh zr’nắh k’đháp cóh pr’ắt tr’mông. T’coóh Harold Chan xay moon, rau bhrợ ha đoo chắp hơnh nắc đợ manuýh bhúh xoọng cóh pr’loọng đông âng manuýh crêê chất độc da cam ta luôn t’bhlâng, hân đhơ n’năl k’coon, ch’chau cắh vêy choom ng’pa dứah. T’ngay acoon p’niên n’niên cắh dzợ viáh cơnh t’ngay c’xu lâng apêê đoo. 24 giờ cóh zập t’ngay, nắc apêê đoo dzợ ắt lâng k’coon ch’chau khúch goo âng đay. Acu nắc đhiệp n’năl ch’ngọp a cọ đớc apêê ađoo nắc anh hùng. T’mêê đâu, bêl tước lum lêy Bệnh viện Đà Nẵng, lêy manuýh k’ăy ra pặ đương chụp MRI, t’coóh Harold Cha xay moon cher đoọng ha Bệnh viện máy chụo cộng hưởng vêy chr’nắp 1,5 ức đô la Mỹ. Xang n’nắc ađoo dzợ cher đoọng 4 tỷ đồng ha Bệnh viện câl pazêng rau pr’đươi zúp zooi manuýh k’ăy da cam, manuýh đharứt vêy bơơn pa dứah đh’réh cr’ăy liêm buôn lấh mơ. Lấh n’nắc, t’coóh Harold Chan nắc dzợ zúp zooi lấh 1,3 tỷ đồng zúp zooi Hội manuýh crêê chất độc da cam.dioxin TP Đà Nẵng bhrợ têng zr’lụ đông ắt bhứah k’dâng 100m2 đoọng zư lêy, pa dứah đh’réh cr’ăy đoọng ha p’niên crêê chất độc da cam. Pr’căn Nguyễn Thị Hiền, Chủ tịch Hội manuýh crêê chất độc da cam/dioxin TP Đà Nẵng xay moon, cóh 10 c’moo ahay, đoo bêl tết tước hân noo ha pruốt chô nắc ađoo tước t’coọ p’loọng pazêng cơ quan, đơn vị, cha nắc manuýh liêm loom zúp zooi zên câl pr’hêl ha manuýh crêê chất độc da cam:

Bhrợ têng cơnh ooy pazêng apêê doanh nghiệp, apêê liêm loom n’năl, apêê đoo tin đươi ooy đay, apêê đoo tước lâng đay, rau đêếc nắc zr’nắh k’đháp pa bhlâng. Nắc cóh đâu, Hội manuýh crêê chất độc da cam zi manuýh la lua, bh’rợ la lua, ting lướt đh’rứah lâng apêê đoo. Acu cắh k’pân ha dum, t’ngay, t’ngay đhêy thứ 7, Chủ nhật, cắh đhêy t’ngay lễ, azi cắh vêy t’ngay Tết. Tu bh’rợ n’nắc nắc apêê đoo lêy azi bhrợ têng crêê cơnh cr’noọ âng apêê đoo. Ba bi cơnh apêê đoo kiêng lướt ha ooy, lướt lum lêy đhị ooy nắc azi lướt đơớh. bấc bêl acu công k’chít, nắc apêê đoo n’năl rau đêếc nắc rau la lua nắc acu công xơợng bhui har.

Cóh pr’ắt tr’mông, bh’rợ liêm crêê zúp zooi apêê n’lơơng nắc liêm crêê nắc vêy apêê pa chô lâng rau liêm crêê. Pazêng rau cr’noọ cr’niêng liêm crêê ooy manuýh crêê bom mìn, manuýh crêê chất độc da cam bêl Tết tước, hân noo ha pruốt chô nắc ơy pa dưr rau la liêm pr’hay cóh pr’ắt tr’mông nâu cơy.

Tết đùm bọc, sẻ chia

       Hơn 40 mùa xuân đất nước im tiếng súng, nhưng nhiều làng quê Việt Nam vẫn còn âm vọng tiếng đau đớn thở dài. Đó là tiếng lòng của những nạn nhân bom mìn, nạn nhân chất độc hóa học đang hằng ngày, hằng giờ phải chống chọi với nỗi đau thể xác lẫn tinh thần. Tết đến, nhiều tổ chức, cá nhân hảo tâm đã mang xuân yêu thương đến với những cảnh đời bất hạnh này. Phóng sự “Tết đùm bọc sẻ chia” của phóng viên Hoài Nam tại miền Trung:

  Những ngày này, làng quê Câu Nhí Đông, xã Điện An, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam chìm trong sắc xuân. Những chồi non, lộc biếc khoe mình cùng gió mới. Nhưng cũng ở nơi này, hàng tấn bom mìn sau chiến tranh nằm im trong lòng đất trở thành hiểm họa cho mọi nhà. Nhớ lại mùa xuân gần 40 năm về trước, chị Trần Thị Cẩm không sao cầm được nước mắt. Lúc đó, vào ngày giáp Tết, chị đang làm đất trong vườn nhà thì bất ngờ nhát cuốc của chị bổ trúng quả mìn phát nổ. Bom mìn cướp đi của chị 2 cánh tay và đôi mắt. Từ đó, chị Cẩm chịu cảnh đời nghiệt ngã “đắng cay sống những tháng dài như năm”. Rồi cha mẹ lần lượt qua đời, người em gái không chịu lấy chồng, sớm khuya chăm sóc chị mình. Hai chị em dìu nhau đi trên đường đời đầy chông chênh, nghèo khổ, ai cũng động lòng. Chị Trần Thị Cẩm, thôn Câu Nhí Đông, xã Điện An, huyện Điện Bàn tâm sự:

      Phụ nữ thì họ sống có gia đình, con cái, còn mình sống không con cái chi hết, nương tựa em để sống qua ngày thôi, chớ còn không làm chi được hết, thậm tệ đến cái đồ cũng không giặt được.

        Chiến tranh đã lùi xa nhưng hàng trăm nghìn tấn bom mìn, vật liệu nổ nằm trong lòng đất, ao hồ, sông suối; tiềm ẩn nhiều tai họa khó lường. Hơn 100.000 nạn nhân bom mìn, trong đó có 42.000 người đã chết, hàng chục ngàn người khác sống trong nỗi đau bất hạnh. Những ngày giáp Tết, nhiều nạn nhân bom mìn ở dải đất miền Trung được san sẻ hơi ấm tình cảm khi được nhiều vị tướng trong quân đội đến thăm hỏi, tặng quà. Hoạt động hỗ trợ sinh kế cho nạn nhân bom mìn do Trung ương Hội Hỗ trợ Khắc phục Hậu quả Bom mìn triển khai hơn 1 năm nay có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, giúp hàng trăm nạn nhân mua bò giống, phát triển kinh tế gia đình. Trung tướng Phạm Ngọc Khóa, Phó Chủ tịch Hội Hỗ trợ Khắc phục Hậu quả Bom mìn Việt Nam cho biết:

       Rất là xúc động khi đến thăm đồng bào, thấy hoàn cảnh hầu hết các gia đình nạn nhân rất là khó khăn, rất cần sự chung tay góp sức toàn xã hội, mặc dù chúng tôi về hưu còn một sức lực, với bản chất truyền thống của quân đội anh hùng, với hình ảnh của anh bộ đội cụ Hồ thì chúng tôi tiếp tục mang sức của mình còn lại để đóng góp phần nào, chung tay cùng toàn Đảng, toàn quân, toàn dân giúp đỡ các nạn nhân để họ hòa nhập vào cộng đồng.

       Sinh con nhiễm chất da cam, cười mà nước mắt rơi sang mắt người”. Những ngày giáp Tết, mọi người vui vầy bên con cháu còn bà Trần Thị Hoa ở phường Hòa Hải, quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng lại tất tả ngược xuôi lo cho 2 đứa con dị tật do ảnh hưởng chất độc da cam và chồng bị tai biến liệt nửa người. 2 con của chị đứa thì sống thoi thóp từng ngày tại Bệnh viện Đà Nẵng, đứa bại liệt nằm một chỗ trong nhà. Chị Trần Thị Hoa nghẹn ngào tâm sự:

       Chồng tui trước đây anh đi bộ đội chiến trường Campuchia, còn tui đi thanh niên xung phong ở Tây Nguyên. Do bị nhiễm gì thì tui không biết. Nhà có 3 người tàn tật mà tui phải lo chăm cho con thời gian quá lâu. Không có gì, cạn kiệt hết rồi, cũng nhờ cộng đồng xã hội quan tâm chia sẻ, giúp đỡ cho gia đình tui.

        Ông Harold Chan, doanh nhân người Singapore không cầm được nước mắt khi chứng kiến những đứa trẻ nạn nhân chất độc da cam ở thành phố Đà Nẵng quằn quại trong đau đớn. Người đàn ông có thân hình gầy guộc, khắc khổ này đã hỗ trợ hàng chục tỷ đồng giúp đỡ gia đình nạn nhân da cam vượt qua khó khăn trong cuộc sống. Ông Harold Chan cho biết, điều khiến ông cảm phục là những người thân trong gia đình nạn nhân không từ bỏ hy vọng, dù biết con, cháu mình vô phương cứu chữa. “ Ngày đứa con sinh ra không còn là ngày bình thường với họ nữa. 24 giờ mỗi ngày, họ vẫn bên những con cháu bị dị tật. Tôi chỉ biết cúi đầu gọi họ là anh hùng”. Mới đây, khi đến thăm Bệnh viện Đà Nẵng, nhìn thấy cảnh bệnh nhân xếp hàng dài chờ đến lượt chụp MRI, ông Harold Chan quyết định tặng Bệnh viện hệ thống máy chụp cộng hưởng từ trị giá 1,5 triệu Đô la Mỹ. Rồi ông còn tặng 4 tỷ đồng cho Bệnh viện mua sắm trang thiết bị giúp các nạn nhân da cam, bệnh nhân nghèo, bất hạnh có cơ hội điều trị tốt hơn. Ngoài ra, ông Harold Chan còn hỗ trợ hơn 1,3 tỷ đồng giúp Hội nạn nhân Chất độc Da cam/dioxin thành phố Đà Nẵng xây dựng một khu nhà nội trú rộng khoảng 100m2 để chăm sóc, phục hồi chức năng cho trẻ em da cam. Bà Nguyễn Thị Hiền, Chủ tịch Hội nạn nhân Chất độc Da cam/ dioxin thành phố Đà Nẵng cho biết, ròng rã 10 năm trời, cứ mỗi dịp tết đến xuân về bà lại đến “gõ cửa” từng cơ quan, đơn vị, cá nhân hảo tâm hỗ trợ tiền mua quà tặng nạn nhân da cam:

       Làm sao các doanh nghiệp, các nhà hảo tâm hiểu được, họ tin mình, họ đến với mình, đó là điều rất khó khăn. Nhưng ở đây, Hội nạn nhân chất độc da cam chúng tôi người thực, việc thực, đồng hành cùng với họ suốt. Mình không quản ngại đêm, ngày, không nghỉ thứ 7, Chủ nhật, không nghỉ ngày lễ, chúng tôi không có ngày Tết. Chính vì hoạt động đó cho nên  họ thấy mình đáp ứng được nhu cầu của họ ngay. Ví dụ như họ cần đi đâu, thăm ở đâu là đi ngay. Nhiều lúc tôi cũng cảm thấy xấu hổ lắm, nhưng mà họ hiểu được đó là điều mình thật nên tui cũng cảm thấy hạnh phúc.  

       Trong dòng chảy cuộc sống, “ tình yêu cho đi sẽ đáp lại bằng tình yêu, tình thương cho đi sẽ đáp lại bằng tình thương”. Những tấm lòng nhân ái hướng về nạn nhân bom mìn, nạn nhân chất độc da cam dịp Tết đến Xuân về đã vun đắp thêm những điều tốt đẹp trong cuộc sống hôm nay.