Ting Bộ Công thương, 2 c’xêê tơợp c’moo đâu, kim ngạch đơơng pa câl ooy k’tiếc k;ruung n’lơơng c’bhúh nông, lâm, thuỷ sản k’dâng bơơn 2,95 tỷ đô la Mỹ, dzoóc 9,7% t’piing lâng cr’chăl đâu c’moo ahay lâng bơơn mơ 12,5% cóh pa zêng kim ngạch đơơng pa câl ooy ktiếc k’ruung n’lơơng. Cóh đêếc, muy bơr pr’đươi vêy đợ bh’nơ ơnđơơng pa câl ooy ktiếc k’ruung n’lơơng dzoóc dal nắc đoo cr’liêng điều, ch’nêếh, cà phê… Cơnh lâng apêê bh’nơơn thuỷ sản, chr’nắp đơơng pa câl ooy ktiếc k’ruung n’lơơng 2 c’xêê tơợp c’moo bơơn 1,1 tỷ đô la Mỹ, dzoóc 8,2% t’piing lâng cr’chăl đâu c’moo ahay. Hoa Kỳ, Nhật Bản lâng Trung Quốc công nắc thị trường t’moọt câl thuỷ sản bấc bhlâng âng Việt Nam.

K’dang, c’moo 2016, đơơng pa câl ooy ktiếc k’ruung n’lơơng bh’nơơn nông, lâm thuỷ sản vêy bấc pr’đơợ liêm choom lấh tu cr’noọ thị trường dal, bhrợ bhr’lậ cơ cấu bh’nơơn, bhrợ t’bhứah đươi dua công nghệ dal, bhrợ k’rơ bh’rợ p’têệt lâng k’rong âng doanh nghiệp moọt ooy ha rêê đhuốch. Pa bhlâng nắc vêy râu liêm crêê tơợ apêê Hiệp định thương mại tự do t’mêê bơơn ký gr’hoót lâng nắc âi vêy pr’đươi. Cóh c’moo đâu, muy cóh bấc thị trường đơơng pa câl ooy ktiếc k’ruung n’lơơng bha lâng âng Việt Nam nắc Hoa Kỳ bơơn k’dâng đớc vêy đhr’năng dưr k’rơ.

T’coóh Nguyễn Ngọc Hoà, Phó Giám đốc Sở Công thương thành phố Hồ Chí Minh moon, đoọng  cr’noọ đơơng pa câl ooy ktiếc k’ruung n’lơơng mặ bơơn cơnh p’rơơm, nắc c’la ma nứih đha nuôr lâng doanh nghiệp choom t’bhlâng  lâng vêy cơnh c’lâng bhrợ têng đanh mâng đoọng bhrợ t’váih đợ bh’nơơn vêy chất lượng dal, bhrợ crêê cơnh cr’noọ âng apêê thị trường k’đháp bhlâng:

Cộng đồng kinh tế Asean công cơnh TPP âi bhrợ t’váih pr’đơợ đơơng pa câl ooy ktiếc k’ruung n’lơơng pa bhlâng ga mắc đoọng ha pêê doanh nghiệp Việt Nam. N’đắh pr’đơợ liêm ahêê vêy muy thị trường đươi dua bh’nơơn ha rêê đhuốch bấc. N’đhơ cơnh đêếc đoọng bơơn k’đhơợng pr’đơợ liêm n’nắc, nắc c’la hêê choom bhrợ pa dưr chất lượng lâng qy mô bhrợ têng âng hêê bơơn crêê cr’noọ âng thị trường k’đươi moon. Tu cơnh đêếc choom tr’xăl c’lâng bhrợ têng, quy mô bhrợ têng, chr’nắp bhlâng nắc bhrợ bhr’lậ cớ, mặ bơơn apêê cr’noọ n’đắh yêm teeem ch’na đh’nắh nắc ahêê vêy đhị dzoọng cóh thị trường cr’loọng k’tiếc hêê công cơnh vêy mặ đơơng pa câl ooy ktiếc k’ruung n’lơơng.

N’đhơ dzợ cắh hắt zr’nắh k’đháp tu cr’đơơng âng c’moo ty đớc lơi, n’đhơ cơnh đêếc k’dâng đớc cóh c’moo đâu,  kim ngạch đơơng pa câl ooy ktiếc k’ruung n’lơơng âng bấc râu bh’nơơn vêy dưr dzoóc dal cơnh: Ch’nêếh, cr’liêng điều, cr’liêng a moọt, n’loong, a rong lâng bhơi r’véh, p’lêê p’coo.  C’lâng bh’rợ đanh mâng đơơng pa câl ooy ktiếc k’ruung n’lơơng bh’nơơn nông, lâm, thuỷ sản vêy k’rong ooy apêê thị trường bha lâng nắc Hoa Kỳ, Châu Âu, Asean, Nga lâng apêê k’tiêc skruung Đông Âu, Trung Quốc, Châu Phi. Pr’đơợ ga mắc nắc cơnh đêếc, n’đhang Việt Nam vêy ặt zâng lâng bấc rau tr’zêêng đhị bh’rợ đơơng pa câl ooy ktiếc k’ruung n’nâu tơợ Trung Quốc, Thái Lan, Indonesia… Lấh đhị đêếc nắc đợ g’roong n’đắh kỹ thuật, chất lượng, yêm têêm ch’na đh’nắh, tu tơơm dưr váih cơnh lâng bh’nơơn ha rêê đhuốch. Bêl moọt ặt bhrợ đh’rứah, muy  bh’nơơn bấc tơợ k’tiếc k’ruung n’lơơng vêy n’tốh oou thị trường Việt Nam, nâu đoo nắc muy zr’nắh k’đháp bhlâng đoọng ha pêê bh’nơơn âng Việt Nam bêl nắc trực tiếp tr’zêêng cóh thị trường đơơng pa câl ooy ktiếc k’ruung n’lơơng cóh Asean lâng nắc đhị trường cr’loọng k’tiếc hêê.

 T’coÓh Lê Bá Ngọc- Phó Chủ tịch Kiêm tổng thư ký Hiệp hội đơơng pa câl ooy ktiếc k’ruung n’lơơng pr’đươi thủ công mỹ nghệ Việt Nam moon, cóh g’lúh tr’zêêng bhrơợng n’nâu, zấp k’tiêc sk’ruung Asean zêng vêy muy pr’đơợ liêm la lay. Đoọng bơơn bhrợ t’váih pr’dzoọng đhị thương trường, apêê doanh nghiệp choom dưr lướt lâng c’rơ bh’riêl âng đay, bơơn moon ghít chất lượng lâng thương hiệu âng c’la đay:

Đoọng choom ha dưr chất lượng. l’lăm ahêê choom c’năl bh’nơơn đơơng pa câl ooy ktiếc k’ruung n’lơơng nắc bh’nơơn chất lượng. Râu muy nắc c’la ma nứih bhrợ têng, doanh nghiệp choom k’rong ooy thị trường bhrợ têng bấc. Doanh nghiệp lâng ma nưúih bhrợ têng quyết định bh’rợ n’nắc. Ha dang ahêê cắh c’năl ooy bhrợ têng pr’đươi chất lượng dal nắc ahêê cắh mặ bhrợ. Râu bơr nắc choom bhrợ tước ooy cr’noọ bhrợ t’váih bh’nơơn…

Ting apêe chuyên gia kinh tế, đoọng đươi dua pr’đơợ liêm tơợ cr’chăl moọt ặt bhrợ đh’rứah chô đơơng, bh’rợ thị trường k’tiêc sk’ruung n’lơơng,  bhrợ pr’đơợ tr’câl tr’bhlêy cơnh lâng apêê pr’đươi nông-lâm-thuỷ sản choom bơơn t’đui bhrợ l’lăm; T’bhlâng pa zum bhrợ bhlưa Bộ Nông nghiệp lâng PTNT lâng Bộ Công thương, cóh đêếc vêy c’bhúh Thương vụ âng k’tiê csk’ruung n’lơơng; Bhrợ pa dưr c’bhúh thông tin liêm ta níh, pa dưr k’rơ bh’rợ ặt bhrợ, p’têệt đơơng pa câl lâng t’moọt câl nông-lâm-thuỷ sản, p’têệt bhlưa apêê thị trường lâng Việt Nam; Ha dưr dal chất lượng pr’đươi pr’dua đơơng pa câl ooy ktiếc k’ruung n’lơơng đoọng mặ bơơn bhrọ cơnh cr’noọ, quy chuẩn chất lượng âng apêê k’tiếc t’moọt câl.

Thứ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh moon, đoọng bhrợ liêm xang cr’noọ đơơng pa câl ooy ktiếc k’ruung n’lơơng nông sản c’moo 2016 bơơn tơợ 39-40 tỷ đô la Mỹ, c’lâng lướt l’lăm lâng đanh mâng công nắc tr’xăl t’mêê pr’đhang pa dưr lâng ha dưr dal bh’nơơn bhrợ têng lâng thương mại pa bhlâng nắc ting c’lâng nhâm mâng, đanh mâng. Bh’rợ tr’xăl t’mêê cơ cấu mặt hàng đơơng pa câl ooy ktiếc k’ruung n’lơơng, chô đơơng chr’nắp dal lấh ha pêê mặt hàng chr’nắp n’lơơng. Râu đâu bơơn moon ghít cóh c’lâng bh’rợ mâng đanh đơơng pa câl ooy ktiếc k’ruung n’lơơng tước 2020, pa chắp tước 2025. Thứ trưởng Trần Tuấn Anh moon:

Azi vêy t’bhlâng bhrợ đơớh lấh mơ dzợ, t’bhlâng lấh mơ dzợ, pa zum bhlưa Bộ Công thương lâng Bộ NN lâng PTNT cóh bh’rợ bhrợ têng pa choom đoỌng xơợng bhrợ apêê chính sách âng Nhà nước muy cơnh loon đơớh lâng liêm choom. ĐH’rứah lâng tr’zooi đoọng lâng Bộ NN  cơnh lâng cr’liêng bh’rợ ta níh n’đắh bhrợ pa dưr đợ zr’lụ nguyên liệu vêy p’têệt liêm ghít lâng apêê doanh nghiệp, brhợ t’váih pr’dơợ liêm đoọng ha pêê doanh nghiệp ting pấh k’rong  đhị bh’rợ nông nghiệp lâng vel bhươl, đoọng t’bhlâng đơơng âng công nghệ liêm crêê moọt ooy bh’nơơn bhrợ têng công cơnh chất lượng bh’nơơn lâng p’têệt lâng bhrợ pa dưr thương hiêuk, zooi đoọng ha doanh nghiệp âng hêê vêy pr’đơợ, chroi đoọng ooy râu pa dưr âng ngành nông nghiệp.

C’moo 2016 bơơn k’dâng moon năc smuy c’moo pr’đơợ liêm ha bh’rợ đơơng pa câl bh’nơơn ha rêê đhuốch ooy ktiếc k’ruung n’lơơng, lấh mơ râu t’bhlâng âng ma nứih bhrợ têng lâng doanh nghiệp nắc pa bhlâng kiêng vêy râu zooi đoọng âng Nhà nước cóh bh’rợ k’rong bhrợ  tr’xăl t’mêê công nghệ, zooi đoọng đươi dua apêê bh’nơơn khoa học- công nghệ, pa bhlâng nắc m’ma, công nghệ sinh học, công nghệ k’đhơợng zư, bhrợ têng, công nghệ thông tin, p’têệt bhrợ têng lâng đươi dua. Đh’rứah lâg n’nắc, nắc bhrợ t’váih râu p’têệt cóh đươi dua bh’nơơn cóh thị trường cr’loọng k’tiếc lâng tơợ đêếc đơơng pa câl ooy ktiếc k’ruung n’lơơng./.