Thuỷ điện An Khê- Ka Nak bơơn bhrợ têng têng đhị toọm k’ruung Ba, âng chr’hoong K’bang lâng thị xã An Khê âng tỉnh Gia Lai. Đài P’rá Việt Nam đh’rứah lâng bấc cơ quan báo chí, truyền thống âi ta luôn xay moon đợ râu cắh crêê lâng râu cắh liêm crêê âng bh’rợ n’nâu, Chính phủ công âi bấc chu k’đhơợng xay bhrợ têng n’đhơ cơnh đêếc tước nâu câi cắh âi bơơn bhrợ bhr’lậ. Râu mốp loom luônh cóh đha nuôr cắh năl đợ bêl nắc bơơn xay bhrợ bhr’lậ. bha ar xrắ “ Thuỷ điện An Khê- Ka Nak:

Tây Nguyên âi bh’dzang moọt ooy hân noo boo bơơn k’noọ 1 c’xêê, muy bơr g’lúh boo ngân công âi chô hooi ooy tu k’ruung Ba, n’đhơ cơnh đêếc c’nặt k’ruung hooi z’lấh thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai công cắh âi bơơn bhrợ bhr’lậ đhr’năng xơớt goóh lâng nha nhự. Cóh bêl n’đắh tu k’ruung, bha nậ Ka Nak ( chr’hoong K’bang) lâng bha nậ An Khê ( thị xã An Khê) bơơn p’xoọng đợ đác chr’nắp, z’roóh k’đơơng đác bịng, nắc cóh zr’lụ píc k’ruung Ba, bh’rợ goóh gooi công dzợ bơơn lêy loóih. Cắh muy thuỷ điện cóh tu k’ruung k’rong đớc đác bhrợ xrêệ goóh nắc dzợ apêê đong máy đường, đong máy a rong… loọng cha hooi đác nha nhự ooy k’ruung, ha dợ đác cóh k’ruung nắc cắh vêy bấc, cắh mặ rao p’loong lơi đợ râu nha nhự. T’ngay z’lấh t’ngay đha nuôr ma mông đh’rứah lang râu nha nhự. Prang muy zr’lụ píc k’ruung bhứah ga mắc cơnh nắc muy cha nắc ma nưúih k’tứi crêê cr’ay ung tư, xoọc ta tơ l’loor đhị râu zr’nắh k’đháp cắh năl bêl ooy nắc lứch. T’coóh Lê Văn Cư, ặt cóh tổ dân phố 16, phường An Phú, thị xã An Kê moon:

Pa zêng đha nuôr zấp ngai zêng mốp loom đhị bh’rợ nha nhự âng toọm k’ruung Ba. N’đhơ cơnh đêếc đhị la lua, bh’rợ k’đhơợng xay âng apêê ngành, zấp cấp cơnh lâng bh’rợ nha nhự nắc pa bhlâng cắh âi k’rơ. Tu cơnh đêếc, âi bấc c’moo đâu nha nhự nắc bh’nhăn nha nhự hưl.

Êếh vêy nắc cắh bhr’nêy, đăn đâu, bh’rợ cắh liêm crêê âng Thuỷ điện An Khê- Ka Nak bơơn xay moon tước bấc mơ đêếc, tơợ Quốc hội pa tước g’lúh bhrợ bhiệc âng bh’cộ Đảng, Nhà nước đhị Gia Lai. Bơr c’moo ta luôn, Gia Lai crêê ặt zâng lâng goóh gooi tơợ ahay doó bool lum. M’pâng cr’chăl âng xơớt goóh, bh’rợ k’rong đớc đác toọm k’rung Kôn âi đoọng lêy ghít bhlâng râu lệt chêr âng thuỷ điện An Khê- Ka Nak. Cóh pic k’ruung ba, n’đhơ plêêng k’tiếc mốp bênh lâng râu bh’rợ lệt âng ma nứih đh’rứah xiêr p’tộ bhrợ pr’ặt tr’mông âng lấh 450.000 đha nuôr âng 7 chr’hoong, thị xã ặt đhị râu zr’nắh k’đháp t’gơn zr’nắh k’đháp. Bh’cộ tỉnh Gia Lai ta luôn ga vớh Chính phủ, ha dợ apêê đơn vị c’la k’đhơợng nắc moon cắh râu rí lệt chêr ooy quy trình. T’coóh Võ Ngọc Thành, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai moon:

Quy trình nắc cắh râu rí lệt, n’đhơ cơnh đêếc pr’ặt tr’mông âng đha nuôr nắc pa bhlâng xr’dô. Tu cơnh đêếc ahêê công choom ha lỵ lêy cớ quy trình n’nâu, nắc vêy muy bơr râu cắh liêm crêê âng ahêê lêy choom pa chắp bhrợ lêy cớ. k’đhơợng cha hooi đác đệ bhlâng 4m³/s lâng 4-8m³/s cóh cr’chăl hân noo xơớt nắc ting azi công pa bhlâng đệ lâng t’piing lâng c’xu  bêl công trình thuỷ điện n’nâu bhrợ têng nắc đệ bhlâng. Choom ha lỵ lêy quy trình đoọng ha dưr dal đợ đác loọng cha hooi, choom pa xiêr công suất pa ang điện n’đhang đoọng pr’ặt tr’mông đha nuôr liêm lấh.

 Ta mêêng xơợng boóp p’rá, xay moon âng đha nuôr lâng chính quyền vel đong, coh c’xêê 4, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc âi k’đhơợng xay Bộ Công thương, Tập đoàn Điện lực Việt Nam xay trúih ooy đhr’năng bhrợ têng a bóc k’độ đác An Khê- Kanak. Tơợ đêếc, xay moon c’lâng bh’rợ đoọng k’đhơợng nhâm đợ đác đoọng ha pr’ặt tr’mông đha nuôr zr’lụ píc k’ruung Ba. Đoọng bhrợ liêm ghít lấh râu k’đhơợng xay âng Thủ tướng, t’mêê đâu Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng nắc âi lướt ch’mêệt lêy, xang n’nắc k’đhơợng xay g’lúh bhrợ bhiệc lâng bh’cộ tỉnh Gia Lai lâng apêê bộ ngành tw đoọng xay bhrợ bhr’lậ râu cắh liêm crêê âng bh’rợ n’nâu. Đhị bấc râu k’đươi moon âng Phó Thủ tướng, cr’liêng bha lâng  nắc đoo k’đhơợng bhrợ thuỷ điện cắh choom bhrợ bil hư tước đha nuôr:

Choom lum đợ apêê đha nuôr, đợ tổ chức chính trị- xã hội, đợ, đợđong khoa học, đợ apêê vêy trách nhiệm đoọng pa prá, đoọng đh’rứah nân năl. Nắc đhêêng vêy mr’cơnh nân năl bêl doó bhrợ lệt râu liêm crêê âng záp ngai, pa bhlâng nắc râu liêm crêê âng đha nuôr. Tu cr’noọ cr’niêng âng hêê bhrợ thuỷ điện nắc đoọng k’đhơợng nhâm năng lượng lâng k’đhơợng nhâm điện đoọng pa bhrợ ta têng, ươi dua âng đha nuôr, zp ngai đha nuôr zêng bơơn đươi dua, k’tiếc k’ruung pa dưr n’đhang cắh choom bhrợ bil hư tước muy ngai đha nuôr. Ha dang bil hư ahêê choom vêy trách nhiệm, choom ha lỵ lêy ta níh đha nâng cớ.

Bấc c’moo âi, thuỷ điện An Khê- Kanak lêy lơi râu zr’nắh k’đháp âng đha nuôr n’đắh píc k’ruung Ba. Rơơm kiêng, cơnh lâng đợ boóp t’đang ga vớh âng chính quyền lâng đhauôr vel đong, Chính phủ vêy đợ k’đhơợng xay lâng ch’mệêt bh’rợ xơợng bhrợ râu k’đhơợng xay, xay bhrợ đợ râu cắh liêm crêê đanh đươnh âng công trình bơơn xay moon nắc “ râu lệt chêr bhlâng”- An khê- Kanak./.

Thủy điện An Khê – Ka Nak:

Đừng thờ ơ với nỗi thống khổ của nhân dân!

 Thủy điện An Khê- Ka Nak được xây dựng trên dòng sông Ba, thuộc địa phận huyện Kbang và thị xã An Khê của tỉnh Gia Lai. Đài TNVN cùng nhiều cơ quan báo chí, truyền thông đã liên tục phản ánh những sai lầm và hệ lụy của công trình này, Chính Phủ cũng đã nhiều lần chỉ đạo xử lý nhưng đến nay chưa được khắc phục. Nỗi bức xúc trong nhân dân không biết đến bao giờ được giải quyết.

Tây Nguyên đã bước vào mùa mưa được gần 1 tháng, một số trận mưa lớn cũng đã đổ xuống thượng nguồn sông Ba, nhưng đoạn sông chảy qua thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai vẫn chưa thể cải thiện được tình hình khô cạn và ô nhiễm. Trong khi ở phía thượng nguồn, đập Ka Nak (huyện Kbang) và đập An Khê (thị xã An Khê) được bổ sung nguồn nước quý giá, kênh dẫn nước đầy ăm ắp, thì ở vùng hạ nguồn sông Ba, hình ảnh dòng sông chết đã quá quen thuộc. Không chỉ thủy điện ở thượng nguồn tích nước gây cạn kiệt mà còn có các nhà máy đường, nhà máy sắn... xả nước thải ô nhiễm ra sông nhưng dòng chảy quá yếu, không thể rửa trôi. Ngày qua ngày người dân sống chung với ô nhiễm. Cả một vùng hạ nguồn rộng lớn giống như cơ thể người nhỏ bé mắc căn bệnh ung thư quái ác, ngắc ngoải trong nỗi thống khổ chưa biết đến bao giờ chấm dứt! Ông Lê Văn Cư, ở tổ dân phố 16, phường An Phú, thị xã An Khê, nói:

“Toàn bộ nhân dân rất bức xúc trong việc ô nhiễm của dòng sông Ba. Nhưng thực tế, việc điều hành quản lý của các ngành, các cấp đối với việc ô nhiễm còn rất hạn chế. Do đó, đã bao nhiêu năm nay ô nhiễm càng ngày càng tăng nặng”

Không phải ngẫu nhiên mà gần đây, vấn đề hệ lụy của Thủy điện An Khê- Ka Nak được nhắc đến dày đặc, từ diễn đàn Quốc hội đến các buổi làm việc của lãnh đạo Đảng, Nhà nước tại Gia Lai. Hai năm liên tiếp, Gia Lai bị hạn hán kỷ lục. Giữa đỉnh điểm của hạn, việc tích nước chuyển dòng sang sông Kôn đã cho thấy rõ nhất sai lầm của thủy điện An Khê- Ka Nak. Ở hạ nguồn sông Ba, cả thiên tai và nhân tai cùng giáng xuống khiến đời sống của hơn 450.000 người dân thuộc 7 huyện, thị xã chồng chất khó khăn. Lãnh đạo tỉnh Gia Lai liên tục cầu cứu Chính phủ, còn các đơn vị chủ quản thì cho rằng không có gì sai về quy trình. Ông Võ Ngọc Thành, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, nói:

“Quy trình thì không có gì sai nhưng đời sống người dân rất là khổ. Cho nên chúng ta cũng nên xem lại quy trình này, nó có một số bất cập mà chúng tôi thấy rằng cần phải tính toán. Điều tiết mức thấp nhất 4m³/s và 4-6-8m³/s trong thời điểm mùa khô thì chúng tôi cho rằng vẫn rất thấp và so với bình thường trước khi công trình thủy điện này vận hành thì nó thấp rất xa. Nên xem lại quy trình để nâng lên mức xả, có thể giảm bớt đi công suất phát điện nhưng để đời sống người dân tốt hơn.”

 Lắng nghe ý kiến, kiến nghị của người dân và chính quyền địa phương, trong tháng 4, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã chỉ đạo Bộ Công Thương, Tập đoàn Điện lực Việt Nam báo cáo về tình hình xây dựng, vận hành Hồ chứa thủy điện An Khê - Kanak. Từ đó, đề xuất giải pháp để bảo đảm nguồn nước phục vụ cuộc sống nhân dân vùng hạ lưu sông Ba. Để cụ thể hơn chỉ đạo của Thủ tướng, mới đây Phó thủ tướng Trịnh Đình Dũng trực tiếp đi thị sát, sau đó chủ trì buổi làm việc với lãnh đạo tỉnh Gia Lai và các bộ ngành trung ương để giải quyết bất cập và hệ lụy của công trình này. Trong các chỉ đạo của Phó thủ tướng, nội dung trọng tâm và xuyên suốt là vận hành thủy điện không được gây thiệt hại đến người dân:

“Phải gặp những người dân, những tổ chức chính trị- xã hội, những nhà khoa học, những người có trách nhiệm để đối thoại, để cùng một nhận thức. Chỉ cùng một nhận thức khi không vi phạm lợi ích của nhau, đặc biệt là lợi ích của người dân. Vì mục tiêu chúng ta làm thủy điện là để đảm bảo an ninh năng lượng và đảm bảo điện cho sản xuất, sinh hoạt của người dân, mọi người dân đều được hưởng, đất nước phát triển nhưng nó không thể làm thiệt hại đến một bộ phận người dân. Nếu thiệt hại chúng ta phải có trách nhiệm, phải xem xét thật nghiêm túc, kỹ lưỡng lại.”

Đã nhiều năm, Thủy điện An Khê- Ka Nak thờ ơ với nỗi thống khổ của nhân dân phía hạ nguồn sông Ba. Mong rằng, với những lời kêu cứu thống thiết của chính quyền và nhân dân địa phương, Chính phủ sẽ có những chỉ đạo và giám sát việc thực hiện chỉ đạo, giải quyết những bất cập và hệ lụy dai dẳng của công trình được đánh giá “sai lầm thế kỷ” - An Khê- Ka Nak./.