Đhiệp 21 c’moo ha dzợ, Hoàng Thị Mai, acoon cóh Mông, cóh vel Lũng Tu, chr’val Thượng Thôn, chr’hoong Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng nắc ơy bhrợ k’căn âng 3 p’nong k’coon. C’moo 2014, bêl đhiệp 14 c’moo ha dzợ, Mai đhêy học đoọng ặt ooy đông bơơn k’diịc lâng váih k’coon tr’nơợp. 2 p’nong k’coon t’tưn nắc ting n’niên váih bêl c’moo 2018 lâng 2020, pêê p’nong k’coon zêng n’đil. Hoàng Thị Mai moon, ađay năl k’diịc đay ooy Facebook, xang mưy cr’chăl nhắn tin đh’rứah nắc ting tr’kiêng lâng tr’pay diịc điêl: “Azi chấc lêy năl đh’rứah lâng tr’pay, nâu cơy váih 3 p’nong k’coon, 2 diịc điêl zi cung ặt ma mung liêm ta níh, k’diịc cu chấc lướt pa bhrợ t’bơơn zên, acu ặt cóh đông zư k’coon.”

P’căn Hầu Thị Hoa, k’căn Hoàng Thị Mai moon: “Lang âng zi tr’bơơn tr’pay zi lưa, đhiệp mơ 18 c’moo nắc vêy tr’pay, cơnh acu nắc bêl 21 c’moo vêy váih k’coon tr’nơợp, pr’ắt tr’mung mơ đhiệp cha. Nâu cơy apêê p’niên ma tự chấc lêy năl ooy điện thoại, ma tr’kiêng tr’pay đấh, cắh vêy pa ép.”

Đợ c’moo đăn đâu, pr’ắt tr’mung cóh vel đông, k’coong ch’ngai âng k’tiếc k’ruung hêê ting t’ngay ting pa dưr. Zr’lụ đhanuôr acoon cóh bơơn k’rong pa dưr hạ tầng công nghệ thông tin, internet. Apêê p’niên n’jứih n’đil đấh choom k’đhơợng đươi công nghệ. Cr’chăl đợ râu cắh liêm crêê, internet cung ơy bhrợ cắh liêm choom tước ooy bấc apêê p’niên, bấc apêê p’niên ma pr’zước bơơn k’diịc k’điêl đấh. Ha dang cơnh bêl ahay, bấc pr’loọng đông pa ép k’coon tr’bơơn tr’pay đấh nắc xoọc đâu apêê p’niên ma tự tr’kiêng tr’pay, hân đhơ k’căn k’conh cắh đoọng. bhiệc cóh vel Lũng Tu, chr’val Thượng Thôn, chr’hoong Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng nắc mưy vel cơnh đêếc. Tu đấh bơơn k’diịc k’điêl nắc bêl cắh ơy tước c’moo tr’bơơn tr’pay ha dợ nắc zêng ma bhrợ k’conh k’căn, cóh chr’val Thượng Thôn cung cắh choom bhrợ bha ar khai sinh ha k’coon apêê. Amoó Hoàng Thị Ngoan, Chủ tịch UBMTTQ chr’val Thượng Thôn, chr’hoong Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng đoọng năl, zâp c’moo, chính quyền chr’val t’bhlâng xay moon, đắh Luật tr’bơơn tr’pay diịc điêl lâng pr’loọng đông p’têết pazưm lâng zâp xa nay bh’rợ y tế, dân số... Hân đhơ cơnh đêếc, bhiệc tr’bơơn tr’pay cắh tước c’moo dzợ ặt váih. Ting cơnh p’căn Hoàng Thị Ngoan, râu tu nâu nắc tu apêê p’niên đấh k’đhơợng chi ớh cóh mạng xã hội, vêy bấc apêê dzợ vêy cr’noọ cắh liêm crêê, c’năl bh’rợ cắh liêm dal: “Ooy cr’chăl hanua, cấp uỷ, chính quyền zâp ngành đoàn thể ơy t’bhlâng đắh bhiệc xay moon đắh bh’rợ dân số, bhiệc tr’bơơn tr’pay đấh lâng crêê đhi noo bhúh xoọng. Hân đhơ cơnh đêếc, tu c’năl bh’rợ âng 2, 3 apêê đhanuôr cắh liêm ghít nắc đợ apêê tr’bơơn tr’pay đấh lâng crêê đhi noo bhúh xoọng dzợ bấc. ooy cr’chăl nâu a’tốh, cấp uỷ chính quyền chr’val cung t’bhlâng k’đươi moon đhanuôr đoọng pa xiêr bhiệc đấh tr’bơơn tr’pay đấh lâng crêê đhi noo bhúh xoọng.”

Ting cơnh cơnh xay moon, c’moo 2020 tỉnh Cao Bằng vêy 186 apêê diịc điêl tr’bơơn tr’pay cắh tước c’moo, 7 apêê diịc điêl tr’pay crêê đhi noo bhúh xoọng, c’moo 2021 prang tỉnh vêy 260 apêê tr’bơơn tr’pay cắh tước c’moo, 2 apêê diịc điêl tr’pay crêê đhi noo bhúh xoọng. Đợ apêê tr’bơơn tr’pay nâu lâng pân đil nắc 14 c’moo, pân jứih 15 c’moo. Bhiệc tr’bơơn tr’pay cắh tước c’moo lâng crêê đhi noo bhúh xoọng buôn váih ooy zr’lụ vel đông vêy bấc đhanuôr acoon cóh Mông, Dao ặt ma mung cơnh chr’hoong Bảo Lâm, Bảo Lạc, Hà Quảng, Hoà An. Râu tu bhrợ bhiệc tr’bơơn tr’pay cắh tước c’moo lâng crêê đhi noo bhúh xoọng nắc tu c’năl âng đhanuôr cắh liêm ghít, zâp j’niêng cr’bưn cắh liêm crêê dzợ ặt váih cóh zr’lụ đhanuôr acoon cóh. Cr’chăl nâu, bhiệc toom hành chính đắh bhrợ cắh liêm crêê Luật tr’bơơn tr’pay lâng pr’loọng đông đhị vel đông cắh ơy liêm choom, bh’rợ xay moon đhị zâp trường học cung cắh liêm ghít. Bơr pêê cấp uỷ, chính quyền vel đông cắh ơy k’rang tước bhiệc tr’bơơn tr’pay cắh tước c’moo lâng crêê đhi noo bhúh xoọng cóh zr’lụ đhanuôr acoon cóh...

T’coóh Bế Văn Hùng, Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Cao Bằng đoọng năl, tỉnh lêy moon cr’noọ bh’rợ tước c’moo 2025 nắc vêy zêl cha groong, pa xiêr bhiệc tr’bơơn tr’pay cắh tước c’moo lâng crêê đhi noo bhúh xoọng. ting đêếc, tỉnh Cao Bằng nắc xăl t’mêê c’lâng bh’rợ xay moon, p’too pa choom đắh tr’bơơn tr’pay diịc điêl, ooy đâu pazưm ooy apêê pân đil, p’niên xa dơơr lâng vel đông vêy đhr’năng dưr váih bhiệc tr’bơơn tr’pay cắh tước c’moo lâng crêê đhi noo bhúh xoọng bấc, xay moon lâng boọp ooy c’bhúh báo cáo viên, cán bộ chr’val xay moon, thông tin lưu động, sân khấu hoá, bh’rợ ngoại khoá ooy zâp trường học. lấh mơ tỉnh t’bhlâng pa dưr bh’rợ âng c’bhúh cán bộ manứih acoon cóh, t’coóh vel, trưởng vel, manứih ma bhưy chr’nắp đắh bh’rợ xay moon, p’too đhanuôr./.

Tảo hôn ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số

do tác động tiêu cực từ mạng xã hội

VOV4

Thời gian gần đây, tình trạng tảo hôn ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số có chiều hướng gia tăng trở lại. Ngoài những nguyên nhân về phong tục tập quán, gia đình ép buộc, thì tác động của mạng xã hội cũng đã có những ảnh hưởng tiêu cực, làm gia tăng tảo hôn ở khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Mới 21 tuổi, Hoàng Thị Mai, dân tộc Mông, ở xóm Lũng Tu, xã Thượng Thôn, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng đã là mẹ của 3 đứa con. Năm 2014, khi mới 14 tuổi Mai đã nghỉ học để ở nhà lấy chồng và sinh con gái đầu lòng. 2 đứa con tiếp theo lần lượt ra đời năm 2018 và 2020, cả ba đều là con gái. Hoàng Thị Mai kể, em quen chồng mình qua Facebook; sau một thời gian nhắn tin qua lại, thế rồi yêu nhau và đi đến hôn nhân: “Em tìm hiểu nhau và lấy nhau, bây giờ có ba đứa con rồi, hai vợ chồng em cũng hoà thuận, chồng em đi làm kiếm tiền, em ở nhà  trông con.”

Bà Hầu Thị Hoa, mẹ của Hoàng Thị Mai chia sẻ: “Thế hệ của cô là lấy chồng muộn thôi, đủ 18 tuổi mới lấy, như cô là 21 tuổi mới có đứa đầu, cuộc sống cũng đủ ăn thôi. Bây giờ bọn trẻ tự tìm hiểu nhau qua điện thoại nên thích nhau và lấy sớm, không ép được.”

Những năm gần đây, diện mạo nông thôn, miền núi nước ta ngày càng khởi sắc. Vùng đồng bào dân tộc thiểu số được đầu tư phát triển hệ thống hạ tầng công nghệ thông tin, internet. Các cô bé, cậu bé tuổi vị thành niên sớm tiếp cận công nghệ. Bên cạnh những tác động tích cực, Internet cũng đã  ảnh hưởng tiêu cực đến một bộ phận trẻ vị thành niên; nhiều trẻ đua nhau lấy vợ, lấy chồng sớm. Nếu như trước đây, nhiều gia đình ép con cái kết hôn sớm thì giờ đây một số trẻ vị thành viên lập gia đình bất chấp sự phản đối của cha mẹ. Thực trạng ở thôn Lũng Tu, xã Thượng Thôn, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng là một ví dụ. Do lấy vợ, lấy chồng sớm khi chưa đến tuổi kết hôn, hiện nhiều ông bố, bà mẹ ở xã Thượng Thôn vẫn chưa thể làm giấy khai sinh cho con mình. Chị Hoàng Thị Ngoan, Chủ tịch UB MTTQ xã Thượng Thôn, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng cho biết, hàng năm, chính quyền xã tăng cường tuyên truyền, về Luật Hôn nhân và Gia đình lồng ghép với các chương trình y tế, dân số… Tuy nhiên, tình trạng tảo hôn trên địa bàn vẫn diễn ra. Theo bà Hoàng Thị Ngoan, nguyên nhân do các em tiếp xúc với mạng xã hội sớm, một số hộ còn tư tưởng cổ hủ, phong tục tập quán lạc hậu, trình độ, nhận thức hạn chế: “Trong thời gian qua cấp uỷ, chính quyền các ngành đoàn thể đã tích cực trong việc tuyên truyền về công tác dân số, nạn tảo hôn và kết hôn cận huyết. Tuy nhiên do nhận thức của một số bộ phận bà con còn hạn chế nên là còn những trường hợp tảo hôn và kết hôn cận huyết vẫn còn khá phổ biến. Trong thời gian tới cấp uỷ chính quyền xã cũng sẽ tiếp tục vận động bà con nhân dân để hạn chế việc kết hôn sớm và kết hôn cận huyết thống.”

Theo thống kê, năm 2020 tỉnh Cao Bằng có 186 cặp tảo hôn, 7 trường hợp hôn nhân cận huyết thống; năm 2021 toàn tỉnh có 260 cặp tảo hôn; 2 cặp hôn nhân cận huyết thống. Độ tuổi tảo hôn thấp nhất với nữ là 14 tuổi, nam là 15 tuổi. Tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống thường diễn ra ở vùng có đông đồng bào Mông, Dao sinh sống như huyện Bảo Lâm, Bảo Lạc, Hà Quảng, Hòa An. Nguyên nhân dẫn tới tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống là do trình độ dân trí không đồng đều, các hủ tục lạc hậu vẫn tồn tại trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Bên cạnh đó, việc xử phạt hành chính trong vi phạm Luật Hôn nhân và Gia đình tại cơ sở chưa thật sự tốt; công tác tuyên truyền về tại các trường học còn hạn chế. Một số cấp ủy, chính quyền cơ sở chưa thực sự quan tâm xử lý tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số…

Ông Bế Văn Hùng, Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Cao Bằng cho biết, tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2025 sẽ ngăn chăn, hạn chế tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Theo đó, tỉnh Cao Bằng sẽ đổi mới phương pháp tuyên truyền, giáo dục về hôn nhân và gia đình, trong đó tập trung vào nhóm đối tượng phụ nữ, thanh thiếu niên và địa bàn có nguy cơ về tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống; tuyên truyền miệng thông qua đội ngũ báo cáo viên, cán bộ tuyên truyền xã, thôn; thông tin lưu động, sân khấu hóa, hoạt động ngoại khóa trong các trường học. Đặc biệt tỉnh tiếp tục phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số, già làng, trưởng bản, người có uy tín trong công tác tuyên truyền, vận động./.