Cơnh lâng lâh 80% năc pr’loọng đha rưt, bâc năc đha nuôr acoon coh La Hủ, chr’val Pa Ủ, chr’hoong Mường Tè, tỉnh Lai Châu dzợ zr’năh k’đhap bâc râu. Bâc c’moo a hay, moon tươc cr’liêng chữ cơnh lâng đha nuôr dha rưt cơnh năc muy cr’noọ cr’niêng ch’ngai bha dăh âng apêê đoo căh bool k’noọ tươc.

K’zêt c’moo ăt bhrợ lâng apêê chr’val, vel k’noong k’tiêc pa bhlâng zr’năh k’đhap âng chr’hoong Mường Tè, bâc giáo viên mầm non ăt coh vel cơnh cô Ngô Thị Hà, cô Đinh Thị Thái ta luôn p’zay z’lâh zr’năh k’đhap âng pr’loọng đong. Coh đâu vêy đợ acoon p’niên liêm đha nui, vêy đha nuôr acoon coh ca er da dô lâng lâh mơ năc loom chăp kiêng lâng da ding ca coong tươc mơ d’dươl loom:

“Bêl guy balô đâc ooy đâu năc trường lớp căh vêy cơnh xooc đâu, năc muy za đêr lâng bạt lâng cr’đêêc am a năm. Ăt 1 c’xêê tr’nơơp acu ooch 10 cân tu hay đong, hay ca coon, ăt k’noọ căh ma ăt coh đâu, n’đhang bh’rợ ra diu năc đương đơp p’niên k’tứi tươc, đoọng cha cha, đoọng bêch, bh’rợ ăt cơnh đêêc công z’lâh 17 c’moo âi.”

“Lươt ch’ngai năc công ca er bhlâng apêê ca coon coh đong n’đhang công p’zay, năc đhị apêê g’luh điện thoại p’too moon zâp t’ngay. Vêy bêl k’noọ căh mă z’lâh n’đhang a đay ăt t’bhlâng, r’dợ apêê ca coon coh đong công pâ, lươt học lâng vêy bh’rợ tr’nêng ă, acu bh’nhăn k’rêêm loom ăt ma mông lâng học trò coh đâu.”

Cô giáo Ngô Thị Hà,  đhị vel Pha Pu, Trường Mầm non Pa Ủ, vêy 17 c’moo giảng dạy đhị apêê vel ma nưih La Hủ, Mảng xay truih: L’lăm a hay zâp bêl moot hân noo bhrợ ha rêê, đha nuôr La Hủ lươt ooy crâng năc học sinh âng cô lơi học. Bâc bêl đâc ooy lớp tơt đương năc căh vêy ngai đâc ooy lớp, cô năc đh’rưah lâng apêê thầy cô giáo coh vel chang toọm, đha đâc đhr’đâc lươt chơơc lêy học sinh. Pr’loọng đong coh Đoan Hùng, Phú Thọ đhị Pa Ủ ch’ngai lâh 700 Km, zâp bh’rợ pr’loọng đong coh đong cô giáo zêng bơơn đơp râu zooi đoọng lưch loom tơợ k’diic ca coon. Râu đêêc âi p’têêt p’xoọng c’rơ đoọng cô k’rêêm ăt bhrợ lâng da ding ca coong: “Tết năc a zi bơơn chô ooy đong 1 tuần, ha dợ hè năc 2 c’xêê, đhêy phép tơợ 1/6 tươc 1/8 năc lưch ă. Zâp bh’rợ coh đong tươc bh’rợ học âng apêê ca coon zêng vêy k’diic cu k’rang lêy, ha dang căh ng’cơnh acu mă pa bhrợ coh đâu.”

Đhị trường Nhú Ma âng cô giáo Đinh Thị Thái vêy lâh 30 a chau. Đoọng ca conh ca căn đơơng ca coon lươt học ta luôn, bâc bêl lươt xay truih, p’too moon cơnh đêêc bơơn cô giáo Thái lâng apêê đồng nghiệp ta luôn bhrợ têng.

Ma mông lâng đha nuôr acoon coh La Hủ bâc c’moo, cô giáo Thái công âi looih lâng đhr’niêng bh’rợ lâng n’đhơ năc p’rá âng đha nuôr.

Đhị đâu đanh k’noọ 30 c’moo, cô giáo Đinh Thị Thái, ma nưih Mường, vel đong coh Hòa Bình năc tơơp đâc pa choom đoọng coh apêê chr’val k’noong k’tiêc pa bhlâng zr’năh k’đhap âng chr’hoong Mường Tè, tỉnh Lai Châu. Bâc c’moo a hay, coh apêê chr’val cơnh Pa Ủ, Ka Lăng, Thu Lũm căh điện, căh c’lâng, trường trạm ta choh bhrợ lâng cr’đêê am, avị pa dzăm lâng bhơi r’veh prang c’moo n’đhang đợ pân đil giáo viên cơnh cô Thái doó choom đhur dzung. “Coh đâu muy vel n’đhang đha nuôr ăt tươc 4, 5 bha đưn. Vêy bâc bêl căh bơơn lêy học sinh, azi năc đha đâc ooy ha rêê chơơc lêy. Đâc p’too moon ca conh ca căn, năc xay moon tươc chr’năp âng bh’rợ học mầm non, xay prá lâng ca conh ca căn học sinh bâc râu năc ra diu t’ngay m’muy apêê đoo đơơng âng ca coon lươt học. K’rong p’too moon học sinh tươc lơp zr’năh k’đhap bhlâng n’đhang năc giáo viên t’bhlâng lưch loom, bêl âi t’bhlâng năc zâp bh’rợ  công mă bhrợ lâng a zi pay năc đoo bhrợ râu hâng hơnh.”

Muy c’moo năc chô lum đong đhêêng bơr chu bêl ch’noọng lâng Tết, zâp ha dum ăt coh vel, apêê cô năc dzợ ăt muy a đay coh đong k’tứi x’ría lơp học. N’đhơ zr’năh k’đhap lâng âi bâc c’moo đâu căh vêy cô giáo coh xuôi đâc ooy đâu đơp pa bhrợ, n’đhang cô giáo Ngô Thị Hà, Đinh Thị Thái lâng bâc giáo vieen n’lơơng coh k’noong k’tiêc Pa Ủ căh lơi jợ zr’lụ k’noong k’tiêc zr’năh k’đhap n’nâu. Apêê cô dzợ bâc bh’rợ kiêng bhrợ têng xang đoọng zâp ra diu tươc lơp apêê p’niên k’tứi bơơn bhui har lâh, kiêng học lâh, cha ca bhố, xâp ngăn./.

Những cô giáo miền xuôi ở lại Pa Ủ                                        

Những năm qua, nhiều thế hệ cán bộ, giáo viên từ miền xuôi lên vùng cao khó khăn, biên giới xa xôi của tỉnh Lai Châu công tác đã nỗ lực vượt khó, gắn bó với học trò và bản làng. Chấp nhận xa gia đình, các  thầy, cô giáo đã gửi cả thanh xuân nguyện vượt rừng sâu, gian khổ ngày đêm “cắm bản” mang cơ hội học tập tốt hơn cho những đứa trẻ vùng cao.

Với hơn 80% tỷ lệ hộ nghèo, chủ yếu là đồng bào dân tộc La Hủ, xã Pa Ủ, huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu còn khốn khó trăm bề. Nhiều năm trước ở đây, cái gọi là con chữ với đồng bào nghèo như một ước vọng xa xỉ mà họ chưa từng nghĩ đến.

Hàng chục năm gắn bó với các xã, bản biên giới đặc biệt khó khăn của huyện Mường Tè, những giáo viên mầm non cắm bản như cô Ngô Thị Hà, cô Đinh Thị Thái luôn cố gắng vượt qua những khó khăn của gia đình. Ở đây có những đứa trẻ hồn nhiên, có người dân đồng bào dân tộc thiểu số thân thiện và hơn bao giờ hết đó là tình yêu với vùng cao đến cháy bỏng:

“Khi khoác ba lô lên đây thì trường lớp không được như bây giờ đâu, chỉ là quây bằng bạt và phên nứa thôi. Ở 1 tháng đầu tiên tôi giảm 10 cân bởi vì nhớ nhà, nhớ con, cứ tưởng không ở lại đây được nhưng mà công việc cứ sáng đón trẻ, cho ăn, cho ngủ, công việc cứ cuốn hút, thấm thoắt trôi đã được 17 năm rồi.”

“Đi xa thì cũng thương các cháu ở nhà lắm nhưng cũng khắc phục bằng cách qua các cuộc điện thoại động viên hàng ngày. Có lúc tưởng không vượt qua nổi nhưng mình cứ cố gắng vượt qua, dần dần các con ở nhà cũng lớn, đi học và có công việc rồi tôi thêm yên tâm gắn bó với học trò ở đây.”

Cô giáo Ngô Thị Hà, điểm bản Pha Pu, Trường Mầm non Pa Ủ, có 17 năm giảng dạy tại các bản làng người La Hủ, Mảng chia sẻ: Trước đây mỗi khi vào mùa làm nương, đồng bào La Hủ đi rừng là học sinh của cô lại bỏ học. Nhiều hôm lên lớp ngồi chờ mà không có cháu nào đến, cô lại cùng các thầy, cô giáo ở bản trèo đèo, lội suối đi tìm học sinh. Gia đình ở Đoan Hùng, Phú Thọ, cách Pa Ủ hơn 700km, mọi công việc gia đình ở nhà cô giáo Hà đều nhận được sự chia sẻ và yêu thương hết mực từ chồng con. Điều đó đã tiếp thêm sức mạnh để cô yên tâm gắn bó với vùng cao: “Tết thì chúng tôi về nhà được 1 tuần, còn hè được 2 tháng hè, nghỉ phép từ 1/6 đến 1/8 phải trả phép rồi. Mọi công việc ở nhà đến việc học của các cháu có anh lo hết, chứ không tôi không thể yên tâm trên này công tác được.”

Ở điểm trường Nhú Ma của cô giáo Đinh Thị Thái có hơn 30 cháu. Để phụ huynh cho con đi học đều đặn, những buổi đi tuyên truyền, vận động như vậy được cô giáo Thái và các đồng nghiệp thường xuyên tổ chức.

Sống với đồng bào dân tộc La Hủ nhiều năm, cô giáo Thái cũng đã quen cả phong tục, tập quán và cả tiếng đồng bào.

Cách đây gần 30 năm, cô giáo Đinh Thị Thái, dân tộc Mường, quê ở Hòa Bình ra trường rồi bắt đầu sự nghiệp dạy học ở các xã biên giới đặc biệt khó khăn của huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu.  Những năm trước, ở các xã như Pa Ủ, Ka Lăng, Thu Lũm không điện, không đường, trường tạm tranh tre, cơm rau quanh năm nhưng những nữ giáo viên như cô Thái không chùn bước: “Ở  trên này một bản nhưng người dân ở thành 4,5 quả đồi. Có những hôm không thấy học sinh chúng tôi phải leo lên nương tìm. Lên thuyết phục phụ huynh, mình phải nói tầm quan trọng của bậc học mầm non, tâm sự với phụ huynh học sinh nhiều điều thì sáng hôm sau họ lại cho con đi học. Huy động học sinh đến lớp vất vả lắm nhưng là giáo viên mình phải cố gắng, khi cố gắng được thì mọi việc sẽ vượt qua và chúng tôi lấy đó làm niềm vui.”

Một năm chỉ được về thăm nhà 2 lần vào dịp hè và Tết, đêm đêm ở bản, các cô còn lại một mình trong căn phòng nhỏ cuối lớp học. Dẫu khó khăn và đã nhiều năm nay không có giáo viên miền xuôi lên đây nhận công tác, nhưng cô giáo Ngô Thị Hà, Đinh Thị Thái và nhiều giáo viên khác ở biên giới Pa Ủ không rời bỏ vùng biên cương khó khăn này. Các cô còn nhiều việc cần hoàn thành để mỗi sớm mai đến lớp bọn trẻ được vui hơn, học thích hơn, ăn no, mặc ấm./.