Khoa học công nghệ vêy bh’rợ chr’nắp, p’têết pazưm zâp đắh c’rơ bh’rợ đoọng zâp tỉnh Tây Nguyên pa dưr pa xớc nhâm mâng, váih zr’lụ kinh tế bha lâng âng prang k’tiếc k’ruung. Tu cơnh đêếc, bhiệc pa dưr pa xớc lêy cha mêết, đươi dua khoa học công nghệ ooy bh’rợ tr’nêng xoọc bơơn xay bhrợ đhị zâp bh’rợ kinh tế zâp tỉnh Tây Nguyên. Cơnh đhị Đức Trọng lâng Đơn Dương, 2 chr’hoong chóh bhơi r’véh ga mắc bhlâng âng tỉnh Lâm Đồng. Tu pa dưr k’rơ đươi dua công nghệ dal ơy zooi ha nông nghiệp 2 chr’hoong nâu ting bơơn bh’nơơn dal lâng pa dưr pa xớc k’rơ ting c’lâng hiện đại. Cung tu đươi dua công nghệ dal, bấc bh’nơơn pr’đươi liêm crêê cơnh Vietgap, cung cơnh bơơn lêết nhãn thương hiệu “Đà Lạt-p’têết pazưm liêm choom tơợ k’tiếc liêm.”

Đhị Đơn Dương nắc chr’hoong vêy k’tiếc chóh bhơi r’véh ga mắc bhlâng tỉnh Lâm Đồng lâng pa zêng k’tiếc chóh zâp c’moo lấh 27 r’bhâu ha. Bhrợ tr’xăl tơơm chr’nóh pa dưr pa xớc chr’nắp bh’nơơn pr’đươi, chr’hoong Đơn Dương ơy t’bhlâng k’rong bhrợ pa dưr nông nghiệp công nghệ dal. Tơợ c’moo 2015, tơợ 1, 2 zệt hécta chóh bhơi r’véh cóh đông kính đông lưới. Tước đâu, chr’hoong Đơn Dương ơy vêy lấh 10 r’bhâu hécta bhơi r’véh bơơn bhrợ ting c’lâng công nghệ dal. L’lăm c’moo 2015, ting lêy 1 hécta bhơi r’véh chóh cơnh c’xu nắc vêy pa chô 180 ực đồng 1 c’moo nắc tước c’moo 2019, đhanuôr chóh bhrợ ting c’lâng công nghệ dal ơy pa chô tơợ 250 tước 300 ực đồng đhị mưy c’moo. Vêy đợ bh’rợ bhrợ têng bhơi r’véh hữu cơ ting c’lâng bhriêl ta bách vêy pa chô 1,2 tước 1,5 tỷ đồng đhị mưy c’moo. T’coóh Nguyễn Đình Tịnh, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Đơn Dương đoọng năl:“Ooy cr’chăl tơợ c’moo 2019 tước đâu nắc pa zêng đợ zên vốn Nhà nước k’rong bhrợ k’dâng lấh 17 tỷ đồng, ooy đâu đhanuôr đối ứng nắc lấh 20 tỷ đồng lâng bhrợ bấc bh’rợ kiểu mẫu đắh bhriêr ta bách cơnh tưới bhriêr ta bách, phân bhriêr ta bách lâng đươi dua công nghệ 4.0. Lâng Đơn Dương xoọc đâu nắc đươi zr’nưm thương hiệu bơơn tỉnh Lâm Đồng bhrợ pa dưr, nắc đoo thương hiệu “Đà Lạt-p’têết pazưm liêm choôm tơợ k’tiếc liêm” nắc cung liêm buôn đắh bhiệc p’cắh thương hiệu cung cơnh âng đơơng bh’nơơn pr’đươi âng Đơn Dương tước zâp tỉnh đăn đâu.”

T’coóh Huỳnh Sơn, Gíam đốc HTX Sơn Uyên xoọc pa dưr pa xớc, pa câl đhị chr’hoong Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng moon ghít, doanh nghiệp âng đay nắc ơy bơơn râu chr’nắp liêm tơợ thương hiệu lêy năl “Đà Lạt-p’têết pazưm liêm choom tơợ k’tiếc liêm: “Tơợ bêl bơơn ch’ner Đà Lạt-p’têết pazưm liêm choom tơợ k’tiếc liêm” nắc pa câl bhơi r’véh liêm choom, thương hiệu cung liêm. bêl thương hiệu liêm choom nắc apêê lêy năl lâng pa câl choom. Đợ đơn vị n’đoo bơơn thương hiệu nắc apêê bhrợ liêm choom.”

Tơợp bhrợ tơợ đông kính liêm buôn tơợ c’moo 2004 lâng đợ pr’đươi pr’dua ba buôn. Tước lứch c’moo 2010, bơơn tỉnh zooi k’rong bhrợ pa dưr zâp bh’rợ đông kính chóh bhơi r’véh, pô ting c’lâng công nghệ dal, ơy zooi nông nghiệp công nghệ dal cóh chr’hoong Đức Trọng ting bhr’dzang pa dưr pa xớc liêm choom lấh mơ. Tước đâu chr’hoong Đức Trọng vêy k’dâng 10 r’bhâu ha bhrợ nông nghiệp ting c’lâng đươi dua công nghệ dal. Zên pa chô bơơn k’noọ 2,5 tước 3,5 chu bhrợ bình quân âng prang chr’hoong. Ooy đâu, bhrợ chóh bhơi r’véh bơơn mơ 300 tước 400 ực đồng đhị mưy hécta. Tơơm pô chr’nắp bơơn mơ 30 tước 35%. Zên pa chô đoọng ha pêê bhrợ bơơn lấh 40% ting lêy lâng bhrợ ting cơnh l’lăm ahay. Tu chất lượng bh’nơơn pr’đươi ting bơơn pa dưr dal liêm crêê cơnh k’đươi moon ha đợ đơn hàng âng zâp siêu thị, zâp công ty bhrợ ch’na đh’nắh đoọng pa cala ooy k’tiếc k’ruung, lâng pa câl ooy zâp k’tiếc k’ruung cóh zr’lụ. P’căn Phạm Thị Thanh Thuỷ, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng đoọng năl:“Đươi dua k’rơ công nghệ dal ooy bh’rợ tr’nêng nắc mưy ooy đợ bh’rợ t’đui bhrợ bha lâng âng vel bhươl ooy cr’chăl nâu a’tốh. Tu cơnh đâu, vel đông ơy moon pa glúh c’lâng bh’rợ. Tr’nơợp nắc t’bhlâng k’rong bhrợ k’rơ công nghệ thông tin ooy 2, 3 bh’nơơn pr’đươi bha lâng âng vel đông, cơnh pô chr’nóh, dâu tằm lâng 2, 3 râu tơơm công nghiệp lơơng ting c’lâng nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp bhriêr ta bách, lâng bhrợ pr’đơợ liêm buôn vêy thương hiệu pa glúh thị trường. Râu 2 nắc t’bhlâng zooi đoọng bhrợ pa dưr zâp râu p’têết pazưm bhrợ têng lâng đươi dua bh’nơơn pr’đươi ooy zâp kênh nắc doanh nghiệp HTX, tổ hợp tác.”

Bhiệc đươi dua công nghệ dal ooy bh’rợ ha rêê đhuốch cóh chr’hoong Đức Trọng ting t’ngay ting pa dưr dal. Tơợ c’moo 2018, Đức Trọng ơy âng đơơng công nghệ 4.0 ooy bhrợ ha rêê đhuốch công nghệ dal đơơng thương hiệu liêm ghít lâng ting pa dưr pa xớc, t’bhứah, t’pấh bơơn bấc đông k’rong bhrợ cóh vel đông chr’hoong. Nông nghiệp bhriêr ta bách nắc đươi dua công nghệ số đoọng lêy cha mêết p’đhiêr lâng zư lêy tơơm chr’nóh tự động, zooi đoọng bấc bh’nơơn pr’đươi lâng chất lượng pr’đươi pr’dua. T’coóh Nguyễn Như Thuỷ, C’la cơ sở Thuỷ Fam, chr’hoong Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng moon:“Xoọc bêl bhrợ công nghệ dal nắc lêy pa dưr lấh. Cơnh xoọc đâu nắc pa dưr công nghệ iôt tưới ting điện toán đhi lục, nắc ặt ooy ch’ngai đăn zêng choom lêy cha mêết đác tưới. Doanh nghiệp, apêê câl pr’đươi xuất khẩu nắc apêê k’đươi moon lêy vêy 1 bha ar chứng nhận Vietgap, pa xoọng lâng bha ar chứng nhận “Đà Lạt-p’têết pazưm râu liêm choom tơợ k’tiếc liêm”, đợ bh’nơơn pr’đươi chr’nắp dal.”

Zâp bh’rợ bhrợ nông nghiệp đươi dua công nghệ dal ơy bhrợ pa dưr g’lúh bhrợ cha k’van ha kr’bhâu đhanuôr 2 chr’hoong Đức Trọng lâng Đơn Dương. Pa dưr pa xớc nông nghiệp công nghệ dal, nắc c’lâng chr’nắp liêm, chrooi pa xoọng pa dưr dal chr’nắp ngành nông nghiệp đhị pr’đơợ moót bha lang k’tiếc./.

 ỨNG DỤNG KHOA HỌC- CÔNG NGHỆ TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ VÙNG TÂY NGUYÊN

Tây Nguyên là một trong những trung tâm sản xuất nông sản hàng hóa lớn của cả nước với sự dồi dào về sản lượng và phong phú về chủng loại nông sản gắn với công nghiệp chế biến, phát triển du lịch sinh thái. Với khí hậu thuận lợi, mảnh đất này là thủ phủ của các loại cây ăn quả, cây công nghiệp, cây lâm nghiệp, cây dược liệu chất lượng cao, sản lượng lớn như cà phê, hồ tiêu, bơ, sầu riêng, cao su, sắn, gỗ, sâm Ngọc Linh…

Khoa học công nghệ đóng vai trò then chốt, liên kết các nguồn lực để các tỉnh Tây Nguyên phát triển bền vững, thành vùng kinh tế trọng điểm của đất nước. Do vậy, việc đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất đang được triển khai tích cực tại các mô hình kinh tế khắp các tỉnh Tây Nguyên. Điển hình như tại Đức Trọng và Đơn Dương, 2 huyện chuyên canh rau thương phẩm lớn của tỉnh Lâm Đồng. Nhờ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao đã giúp cho nông nghiệp hai huyện này ngày càng đạt hiệu quả cao và phát triển mạnh mẽ theo hướng hiện đại. Cũng nhờ ứng dụng công nghệ cao, nhiều sản phẩm nông sản của Đức Trọng và Đơn Dương đã đạt nông sản sạch tiêu chuẩn Vietgap, cũng như được dán nhãn thương hiệu “Đà Lạt-Kết tinh kỳ diệu từ đất lành”.

Tại Đơn Dương, là huyện có diện tích rau thương phẩm lớn nhất tỉnh Lâm Đồng với tổng diện tích gieo trồng mỗi năm hơn 27.000 héc ta. Thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng tăng giá trị sản xuất nông sản, huyện Đơn Dương đã tích cực đầu tư phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Kể từ năm 2015, từ một vài chục héc ta rau trồng trong nhà kính nhà lưới. Đến nay, huyện Đơn Dương đã có hơn 10.000 héc ta rau hoa được sản xuất theo hướng công nghệ cao. Trước năm 2015, bình quân 1 héc ta rau thương phẩm canh tác truyền thống cho thu nhập khoảng 180.000.000 đồng 1 năm thì đến năm 2019, bà con nông dân sản xuất rau thương phẩm theo hướng công nghệ cao bình quân đã cho thu nhập từ 250 đến 300.000.000 đồng 1 năm. Có những mô hình sản xuất rau hữu cơ theo hướng thông minh đã cho thu nhập từ 1,2 đến 1,5 tỷ đồng 1 năm. Ông Nguyễn Đình Tịnh, Phó Chủ tịch UBND hyuện Đơn Dương cho biết:“Trong giai đoạn từ 2019 đến nay thì tổng số vốn Nhà nước đầu tư khoảng trên 17 tỷ đồng, trong đó nhân dân đối ứng là trên 20 tỷ đồng và thực hiện nhiều mô hình kiểu mẫu về thông minh như: tưới thông minh, chăm phân thông minh và ứng dụng công nghệ 4.0. Đối với Đơn Dương được cái là hiện nay là dùng chung có thương hiệu được tỉnh Lâm Đồng xây dựng, đó là thương hiệu “Đà Lạt-Kết tinh kỳ diệu từ đất lành” nên cũng khá thuận tiện trong vấn đề quảng bá thương hiệu cũng như đưa sản phẩm của đơn dương ra các tỉnh lân cận”.

 Ông Huỳnh Sơn, Giám đốc HTX Sơn Uyên đang sản xuất, kinh doanh tại huyện Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng khẳng định, doanh nghiệp của ông đã nhận được lợi ích rất nhiều từ thương hiệu nhận diện “Đà Lạt-Kết tinh kỳ diệu từ đất lành”: “Từ khi nhận được danh hiệu Đà Lạt-Kết tinh kỳ diệu từ đất lành” thì bán rau tốt hơn, mà thương hiệu cũng tốt. Vấn đề là khi mà thương hiệu tốt rồi thì người ta nhìn nhận được. Những đơn vị nào mà nhận được cái thương hiệu đó thì người ta sản xuất tốt”.

Khởi đầu từ nhà kính đơn giản, tự phát từ năm 2004 với những vật liệu đơn giản. Đến cuối năm 2010, được tỉnh hỗ trợ đầu tư xây dựng các mô hình nhà kính trồng rau, hoa theo hướng công nghệ cao, đã giúp cho nông nghiệp công nghệ cao ở huyện Đức Trọng từng bước phát triển với quy cách hiện đại hơn và quy mô rộng lớn hơn. Đến nay huyện Đức Trọng có khoảng 10.000 ha sản xuất nông nghiệp theo hướng ứng dụng công nghệ cao. Doanh thu đạt gấp từ 2,5 đến 3,5 lần sản xuất bình quân của toàn huyện. Trong đó, sản xuất rau cao cấp đạt bình quân từ 300 đến 400.000.000 đồng/ héc ta. Cây hoa cao cấp đạt bình quân từ năm trăm triệu đến 1 tỷ đồng/1 Hec ta. Năng suất tăng bình quân từ 30 đến 35 %. Lợi nhuận cho người sản xuất đạt trên 40 % so với sản xuất theo hướng truyền thống. Nhờ chất lượng nông sản ngày càng được nâng cao giúp cho các sản phẩm đáp ứng được những yêu cầu cao cho những đơn hàng của các siêu thị, các công ty chế biến thực phẩm để tiêu thụ trong nước, cũng như xuất khẩu sang các nước trong khu vực. Bà Phạm Thị Thanh Thủy, Phó Chủ tịc UBND huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng cho biết: “Ứng dụng mạnh công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp vẫn là một trong những nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu của địa phương trong thời gian sắp tới. Vì vậy thì địa phương đã đề ra một số giải pháp. Thứ nhất là sẽ tiếp tục đầu tư ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin vào một số sản phẩm chủ lực của địa phương, như rau hoa, dâu tằm và một số loại cây công nghiệp khác theo hướng là nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp thông minh, và tạo ra những sản phẩm sạch, sản phẩm có thương hiệu để đưa ra thị trường. Thứ hai nữa là tiếp tục hỗ trợ để xây dựng các chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thông qua các kênh là doanh nghiệp hợp tác xã, tổ hợp tác”.

 Việc ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp ở huyện Đức Trọng ngày càng được nâng cao. Từ năm 2018, Đức Trọng đã đưa công nghệ 4.0 IoT vào sản xuất nông nghiệp công nghệ cao mang lại hiệu quả rõ rệt và ngày càng phát triển, mở rộng, thu hút được nhiều nhà đầu tư trên địa bàn huyện. Nông nghiệp thông minh chính là sử dụng công nghệ số để giám sát điều khiển và chăm sóc cây trồng tự động, giúp tối đa hóa năng suất và chất lượng nông sản. Ông Nguyễn Như Thủy, Chủ cơ sở Thủy Fam, huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng cho biết:“Trong khi làm công nghệ cao thì dần dần mình nâng cấp lên. Như bây giờ nó phát triển công nghệ Iot tưới theo điện toán đám mây, thì mình ở xa hay gần thì mình có thể điều chỉnh lượng nước tưới. Doanh nghiệp, người ta mua hàng xuất khẩu thì người ta cũng đòi hỏi phải có một cái giấy chứng nhận Vietgap, cộng thêm mình có thêm cái giấy chứng nhận “Đà Lạt-Kết tinh kì diệu từ đất lành”, những sản phẩm nâng cao giá trị”.

Các mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đã mở ra cơ hội làm giàu cho hàng ngàn nông dân hai huyện Đức Trọng và Đơn Dương. Phát triển nông nghiệp công nghệ cao, là xu hướng tất yếu, góp phần nâng cao giá trị ngành nông nghiệp trong bối cảnh hội nhập quốc tế./.