Nhiệm kỳ Đại hội XIII âng Đảng n’leh ghít rau tr’xăl k’rơ bhlâng coh cr’noọ lâng bh’rợ, bêl xay bhrợ c’lâng p’rang, pr’đươi cơnh lơơng năc liêm mâng, bhrợ t’vaih pr’đơợ chr’năp đoọng xay bhrợ cơnh cr’noọ cr’niêng pa dưr k’tiêc k’ruung mâng k’rơ, k’bhộ k’van. Ahêê đh’rưah lêy cớ pazêng bh’nơơn bh’rợ ga măc chr’năp ooy xa nay bh’rợ c’lâng p’rang, pr’đươi coh 5 c’moo ahay, pazêng c’lâng bh’rợ ga măc chr’năp coh Dự thảo Nghị quyết Đại hội đảng prang k’tiêc k’ruung g’luh XIV ooy xa nay bhrợ têng c’lâng p’rang, pr’đươi coh cr’chăl ha y.

Bhui har pa bhlâng - rau đêêc năc rau dưr vaih coh cr’noọ pr’ăt âng đhanuôr ooy rau tr’xăl âng c’lâng p’rang, đong xang - “pr’dưr’ âng k’tiêc kr’ruung coh pazêng c’moo đăn đâu.

Tr’nơơp, năc choom xay moon ghít: căh bool c’lâng p’rang, pr’đươi âng Việt Nam vêy ta bhrợ bhưah ga măc bhlâng, lướt chô công đơơh lâh mơ lâng t’bhlâng xay bhrợ coh cr’chăl ahay. C’lâng lươt đơơh Bắc - Nam n’đăh Đông ting t’ngay vêy ta bhrợ năc cơnh “n’groọng hoọng” âng xa nay bh’rợ kinh tế, lâng bâc c’nặt c’lâng vêy ta tơơp bhrợ lâng vêy c’lâng ơy ta bhrợ liêm xang, pa xiêr cr’chăl đanh đươnh bêl lươt chô bhlưa pazêng zr’lụ kinh tế bha lâng. Đợ ch’nang biển đác đhậu coh Hài Phòng, Bà Rịa -Vũng Tàu - nâu cơy năc TP Hồ Chí Minh - vêy ta bhr’lậ pa liêm, bhrợ t’bhưah, pa dưr đhr’năng đơơng âng hàng hoá ooy k’tiêc k’ruung lâng ooy k’tiêc k’ruung n’lơơng. Pazêng tang bhuông păr bha lâng vêy ta bhrợ têng, coh đêêc vêy Tang bhuông păr quốc tế Long Thành - công trình chr’năp pa bhlâng âng k’tiêc k’ruung - xoọc vêy ta bhrợ pa đơơh, xay moon đớc năc tơơp đoọng bhuông păr kỹ thuật coh tr’nơớp bêl t’ngay 19/12 c’moo 2025, xay moon đớc năc dưr vaih c’rơ pa dưr t’mêê âng zr’lụ kinh tế bha lâng n’đăn Nam.

Căh muy c’lâng p’rang, pazêng pr’đươi năng lượng năc vêy ta bhrợ liêm pa bhlâng. Bâc ơl điện đhí, điện tr’clá mặt t’ngay vêy ta đoọng đươi, ting t’bấc tơợ t’vaih điện, ting t’ngay bhrợ t’vaih thị trường năng lượng ma mơ mr’cơnh, liêm choom. Angoon k’đơơng điện năc vêy ta bhrợ t’mêê ting cơnh xa nay bh’rợ ta béch lâh mơ, t’mêê liêm lâh mơ, crêê cơnh cr’noọ xa nay pa dưr kinh tế số, kinh tế ch’ngaách. Đh’rưah lâng n’năc, bêl bhrợ t’vaih đô thị ta béch, pr’đươi số, pr’đươi viễn thông bhưah năc vêy ta bhrợ đơơh, bhrợ t’vaih pr’đơợ đoọng ha Chính phủ số, kinh ta số, xã hội số.

5 c’moo ahay, k’rong bhrợ zazum vêy ta pazum, coh đêêc 80% t’bhlâng xay bhrợ ooy hạ tầng. Bâc bhlâng năc coh c’moo 2025 n’nâu, tơợ bh’rợ ch’mêệt lêy căh ơy ghít, k’rong bhrợ zazum pay tươc 7% GDP. Coh đhr’năng pazêng c’rơ căh ơy lâh bâc, đợ bâc tơợ ngân sách k’rong zazum đớc đoọng ooy hạ tầng năc ơy xay p’căh rau t’đui đoọng, đoọng xay bhrợ cr’noọ xa nay liêm choom bhlâng ooy hạ tầng - muy coh 3 rau xa nay bh’rợ bha lâng chr’năp pa bhlâng vêy ta xay truih coh Nghị quyết âng Đảng.

Tơợ rau la lua đoọng lêy tơợ pazêng công trình bha lâng âng k’tiêc k’ruung coh cr’chăl ahay ơy xay p’căh ghít bhlâng ooy rau ta béch g’lăng âng Đảng ooy bh’rợ bhrợ têng hạ tầng liên mâng, crêê cơnh, prang zập ooy. TS Nguyễn Phương Bắc - Bêl ahay bhrợ Viện trưởng Viện pa chăp ch’mêệt lêy pa dưr kinh tế - xã hội tỉnh Bắc Ninh prá xay:“K’rong bhrợ zazum coh cr’chăl n’nâu vêy ta k’rong ooy đợ bấc âng dự án, pa bhlâng năc bâc ooy pazêng dự án ga măc prang zr’lụ, bhrợ t’bhưah zr’lụ pa dưr. Bắc Ninh - Bắc Giang xang bêl bơr tỉnh vêy ta pazum năc đươi ooy muy pr’đơợ năc vêy đợ c’lâng p’rang, pr’đươi prang zr’lụ công z’zăng liêm choom lâng tơợ đêêc tỉnh Bắc Ninh t’mêê năc bơơn pa têệt zr’lụ da ding k’coong n’đăh Bắc ooy zr’lụ cluung k’ruung Hồng. Rau bơr cậ năc pa têệt n’đăh Bắc ooy zr’lụ Duyên Hải Bộ pazêng vêy pa têệt lâng Quảng Ninh, Hải Phòng”.

Lâng rau liêm choom ooy c’lâng p’rang, pr’đươi, c’lâng lươt đơơh Bắc - Nam, pazêng c’lâng ga măc coh toor đô thị ga măc, Tang bhuông păr quốc tế Long Thành, pazêng zr’lụ logistics ga măc pa bhlâng, pazêng zr’lụ công nghiệp, đô thị, dịch vụ chô k’rong… căh muy năc pazêng công trình xây dựng bha lâng, ting n’năc năc dzợ rau chr’năp ooy cr’noọ xa nay pa dưr t’mêê; bhrợ têng hạ tầng l’lăm, bhrợ t’vaih đoọng ha xa nay bh’rợ k’rong bhrợ, tr’câl tr’bhlêy lâng tr’xăl t’mêê ta béch g’lăng - pr’đơợ đoọng Việt Nam t’bhlâng pa dưr ga măc k’rơ, k’bhộ k’van.

Tươc ooy cr’chăl t’mêê, dự thảo Báo cáo Chính trị p’căh ooy Đại hội XIV năc xay moon ghít: liêm choom ooy c’lâng p’rang, pr’đươi năc muy coh pazêng c’rơ chr’năp pa bhlâng âng xa nay bh’rợ pa dưr k’tiêc k’ruung. Cr’noọ xa nay pa dưr quy hoạch vêy ta bhrợ k’rơ pa bhlâng, xay moon bh’rợ pa dưr zr’lụ bhrợ t’vaih rau bha lâng, t’bhlâng pa têệt ooy pazêng zr’lụ, pazêng ngành. Cr’noọ năc căh muy bhrợ p’xoọng bấc công trình, ting n’năc bhrợ t’vaih đợ pr’đươi t’mêê liêm, ta béch, ch’ngaách lâng nhâm mâng, tơợ đêêc pa dưr đhr’năng tr’zeng âng k’tiêc k’ruung, pa dưr rau chr’năp âng Việt Nam coh rau chr’năp âng zr’lụ lâng prang bha lang k’tiêc. Chuyên gia kinh tế, GS.TS Hoàng Văn Cường - Uỷ viên Uỷ ban Tài chính - Ngân sách âng Quốc hội prá xay, cr’noọ xa nay t’mêê coh bh’rợ k’rong bhrợ c’lâng p’rang, pr’đươi năc ơy vêy ta xay p’căh coh pazêng dự án bha lâng ooy kinh tế - xã hội năc vêy ta bhrợ đh’rưah coh pazêng c’moo đâu, bêl vêy tước bơr t’piing pêê đợ dự án năc zên k’rong bhrợ âng cr’nhăng, k’rong bhrợ đối tác công tư, ngân sách nhà nước năc “zên t’pâh”. Coh cr’chăl ha y, t’bhlâng t’pâh pazêng c’rơ xã hội, t’bhlâng pa dưr rau liêm choom bêl k’rong bhrợ, t’bhlâng bhrợ t’vaih rau liêm choom lâh mơ ooy c’lâng p’rang:“L’lăm ahay ahêê năc muy t’pâh bấc bhlâng ooy c’lâng p’rang, năc tước nâu cơy ahêê ơy bơơn lêy rau liêm choom âng đoo năc choom pa dưr coh pazêng rau xa nay bh’rợ. Tu cơnh đêêc, ahêê năc bhrợ t’bhưah bh’rợ k’rong bhrợ zazum lâng cr’nhăng coh pazêng rau xa nay bh’rợ cơnh pr’đươi oou y tế, ooy giáo dục, pazêng công trình văn hoá, thể thao đoọng bhrợ t’vaih c’rơ pa dưr”.

Lêy cớ ooy nhiệm kỳ Đại hội 13, năc choom lêy bh’rợ liêm choom pa bhlâng ooy c’lâng, pr’đươi ơy bhrợ t’vaih pr’đơợ nhâm mâng đoọng ha cr’chăl pa dưr t’mêê. Zập c’lâng lươt đơơh vêy ta pa têệt, zập tang bhuông păr, ch’nang biển vêy ta bhrợ t’bhưah, zập đô thị ta béch vêy ta bhrợ t’vaih… ơy lâng xoọc ting pa dưr cr’noọ cr’niêng ooy muy Việt Nam pa dưr đơơh, nhâm mâng năc vaih đơơh lâh mơ, ghít lâh mơ lâng liêm choom lâh mơ. Nâu đoo năc rau pa dưr ga măc pa bhlâng, bhrợ t’vaih pr’đơợ đoọng k’tiêc k’ruung mâng loom tươc ooy c’lâng pa dưr t’mêê, xay bhrợ cơnh cr’noọ cr’niêng k’bhộ k’van, mâng k’rơ coh ha y./.

ĐỘT PHÁ HẠ TẦNG- BƯỚC TIẾN LỚN TRÊN HÀNH TRÌNH HIỆN THỰC HÓA KHÁT VỌNG PHÁT TRIỂN

Trong tiến trình đổi mới và hội nhập, hạ tầng luôn được xác định là “mạch máu” của nền kinh tế. Nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng đã ghi dấu bước chuyển mạnh mẽ trong tư duy và hành động, khi đột phá chiến lược về hạ tầng được triển khai quyết liệt, đồng bộ, tạo nền tảng quan trọng để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước hùng cường, thịnh vượng. Chúng ta cùng nhìn lại những thành tựu về phát triển hạ tầng 5 năm qua, những định hướng lớn tại Dự thảo Nghị quyết Đại hội đảng toàn quốc lần thứ XIV về phát triển hạ tầng trong giai đoạn tới.

Phấn khởi, tự hào- đó là những cảm nhận của người dân về sự đổi thay của hạ tầng- “bộ mặt” của đất nước những năm gần đây.

Trước hết, có thể khẳng định: chưa bao giờ hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông của Việt Nam được đầu tư với quy mô lớn, tốc độ nhanh và quyết tâm cao như giai đoạn vừa qua. Trục cao tốc Bắc- Nam phía Đông từng bước hình thành như “xương sống” của nền kinh tế, với hàng loạt đoạn tuyến được khởi công và hoàn thành, rút ngắn đáng kể thời gian kết nối giữa các vùng kinh tế trọng điểm. Hệ thống cảng biển nước sâu tại Hải Phòng, Bà Rịa-Vũng Tàu- nay là TP Hồ Chí Minh-  được nâng cấp, mở rộng, nâng cao năng lực trung chuyển và xuất nhập khẩu hàng hóa. Các cảng hàng không trọng điểm được đầu tư bài bản, trong đó Cảng hàng không quốc tế Long Thành- công trình mang tầm chiến lược quốc gia- đang được triển khai khẩn trương, dự kiến khai thác chuyến bay kỹ thuật đầu tiên vào ngày 19/12 năm 2025, hứa hẹn trở thành động lực tăng trưởng mới của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Không chỉ giao thông, hạ tầng năng lượng cũng có bước phát triển đột phá. Hàng loạt dự án điện gió, điện mặt trời được đưa vào vận hành, góp phần đa dạng hóa nguồn cung, từng bước hình thành thị trường năng lượng cạnh tranh, minh bạch. Lưới điện truyền tải được đầu tư nâng cấp theo hướng thông minh, hiện đại hơn, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế số, kinh tế xanh. Song song đó, quá trình xây dựng đô thị thông minh, hạ tầng số, hạ tầng viễn thông băng rộng được đẩy nhanh, tạo nền móng cho Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số.

5 năm qua, đầu tư công dồn lực, trong đó 80% tập trung vào hạ tầng. Cao điểm năm 2025 này, theo ước tính sơ bộ, đầu tư công chiến đến 7% GDP. Trong điều kiện các nguồn lực còn hạn chế, con số từ ngân sách đầu tư công dành cho hạ tầng đã khẳng định sự ưu tiên, để thực hiện mục tiêu đột phá hạ tầng- một trong 3 “đột phá” chiến lược được nêu tại Nghị quyết của Đảng.

Thực tiễn từ loạt công trình trọng điểm quốc gia trong thời gian qua đã minh chứng sinh động cho tầm nhìn chiến lược của Đảng về phát triển hạ tầng đồng bộ, hiện đại, mang tính liên vùng. TS Nguyễn Phương Bắc- Nguyên Viện Trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế-xã hội tỉnh Bắc Ninh phân tích:“Đầu tư công giai đoạn này thu gọn về số lượng dự án, đặc biệt là tập trung vào các dự án lớn liên vùng, mở rộng không gian phát triển. Bắc Ninh- Bắc Giang sau khi hai tỉnh nhập vào thì dựa trên một cái nền tảng là có cái hệ thống hạ tầng liên vùng tương đối tốt và từ đó là tỉnh Bắc Ninh mới là có cái sự kết nối giữa cái vùng miền núi phía Bắc và cái vùng đồng bằng sông Hồng. Thứ hai là kết nối núi phía Bắc và vùng Duyên Hải Bộ bao gồm kết nơi với Quảng Ninh, Hải Phòng”.

Với đột phá về hạ tầng, cao tốc Bắc- Nam, các tuyến vành đai đô thị lớn, Cảng hàng không quốc tế Long Thành, các trung tâm logistics quy mô lớn, các khu công nghiệp, đô thị, dịch vụ tích hợp… không chỉ là những công trình xây dựng đơn thuần, mà còn là biểu tượng của một tư duy phát triển mới: lấy hạ tầng đi trước một bước, mở đường cho dòng chảy đầu tư, thương mại và đổi mới sáng tạ- cơ sở để Việt Nam vươn lên ơhats triển hùng vường, thịnh vượng.

Bước vào giai đoạn mới, dự thảo Báo cáo Chính trị trình Đại hội XIV tiếp tục khẳng định: đột phá hạ tầng tiếp tục là một trong những động lực then chốt của phát triển đất nước. Tư duy quy hoạch được nâng lên tầm chiến lược, lấy phát triển không gian vùng làm trọng tâm, tăng cường kết nối liên vùng, liên ngành. Mục tiêu không chỉ là xây dựng thêm nhiều công trình, mà là hình thành hệ sinh thái hạ tầng hiện đại, thông minh, xanh và bền vững, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu. Chuyên gia kinh tế, GS.TS Hoàng Văn Cường- Ủy viên Ủy ban Tài chính-Ngân sách của Quốc hội nhận định, tư duy mới trong thu hút đầu tư hạ tầng đã được thể hiện ngay trong các dự án trọng điểm về kinh tế-xã hội được khởi công đồng loạt trong năm nay, khi có đến hai phần ba số dự án là vốn đầu tư tư nhân, hợp tác đối tác công tư, ngân sách nhà nước là “vốn mồi”. Giai đoạn tới, cần đẩy mạnh thu hút các nguồn lực xã hội, tăng hiệu quả đầu tư, tiếp tục tạo bước đột phá về hạ tầng.“Trước đây chúng ta chỉ thu hút chủ yếu là trong vấn đề hạ tầng giao thông thế, nhưng đến nay chúng ta nhìn thấy cái lợi ích của nó có thể phát huy trên tất cả lĩnh vực. Do vậy, chúng ta phải mở rộng phương thức hợp tác công tư trên các lĩnh vực như hạ tầng về y tế về giáo dục, các công trình văn hóa, thể thao để tạo nguồn lực phát triển”.

Nhìn lại nhiệm kỳ Đại hội 13, có thể thấy hành trình đột phá hạ tầng đã đặt nền móng vững chắc cho kỷ nguyên phát triển mới. Mỗi tuyến cao tốc được nối dài, mỗi sân bay, cảng biển được mở rộng, mỗi đô thị thông minh được hình thành…đã và đang góp phần đưa khát vọng về một Việt Nam phát triển nhanh, bền vững trở nên gần hơn, rõ hơn và khả thi hơn bao giờ hết. Đây chính là bước tiến lớn, tạo đà để đất nước tự tin bước vào chặng đường phát triển mới, hiện thực hóa khát vọng hùng cường, thịnh vượng trong những thập niên tới./.