Nâu đoo nắc c’kir văn hoá phi vật thể k’tiếc k’ruung g’lúh 4 nâu bơơn ta hơnh déh, xang võ ty Bình Định, hát bội Bình Định lâng nghệ thuật bài chòi Bình Định.

Bêl k’dâng lứch thế kỷ 16, tơợp thế kỷ 17, bấc manứih Hoa chô ặt ma mung đhị Nước Mặn cóh chr’hoong Tuy Phước, tỉnh Bình Định, bhrợ pa dưr phố ga mắc liêm, r’rộ r’răm, đơơng ting j’niêng bhuốih Quan Thánh lâng Thiên Hậu. Đhị đâu bhuông ra cít lâng zâp apêê lướt pa câl đắh k’tiếc k’ruung lơơng ta luôn lướt chô tr’câl tr’bhlêy hàng hoá, bhrợ p’cắh pr’ắt tr’mung chr’nắp liêm âng zr’lụ Quy Nhơn ahay lâng âng pa zêng k’tiếc Đàng Trong. Nước Mặn dzợ nặc đhị ta bhrợ lêy cha mêết Latinh hoá p’rá Việt, chrooi pa xoọng chr’nắp liêm ooy bhiệc bhrợ t’váih chữ Quốc ngữ cóh Việt Nam.

Chùa Bà bơơn bhrợ pa dưr ooy cr’chăl nâu. Tơợ m’pâng thế kỷ 18 nắc a’tốh, đhanuôr zr’lụ đô thị Nước Mặn buôn lướt tước Chùa Bà đoọng lướt bhiệc bhan p’cắh loom luônh chắp hơnh Thiên Hậu Thánh Mẫu ơy lêy zooi, zư lêy apêê chô ặt têêm ngăn đhị k’tiếc t’mêê, lâng zước rơơm mưy pr’ắt tr’mung k’bhộ ngăn, liêm zâp. Chánh điện Chùa Bà vêy đhị bhuốih a’bhô dang Thành Hoàng đợc đhị bhuốih Thiên Hậu Thánh Mẫu. Ta mooi zâp đắh lướt chô ooy Chùa Bà ting bấc, bh’rợ ting zr’niêng cr’bưn cung ting ga mắc liêm lấh, bhiệc bhan Chùa Bà-Cảng thị Nước Mặn ting dưr váih lâng bơơn zư đợc tước đâu.

Bhiệc bhan Chùa Bà-Cảng thị Nước Mặn bơơn Bộ Văn hoá, Thể thao lâng Du lịch moon nắc k’cir văn hoá phi vật thể k’tiếc k’ruung moót t’ngay 4/8/2022. Nâu đoo nắc k’cir văn hoá phi vật thể k’tiếc k’ruung g’lúh 4 âng tỉnh Bình Định bơơn ta hơnh déh, lâh Võ cổ truyền Bình Định, Hát bội Bình Định lâng Nghệ thuật Bài chòi Bình Định.

Tơợ t’ngay 19 tước t’ngay 21/2/2023, Ban k’đhơợng lêy chùa Bà pa zưm lâng UBND chr’hoong Tuy Phước năc bhrợ bhiệc bhan Chùa Bà-Cảng thị Nước Mặn. Bhiệc bhan ta bhrợ lâng bấc j’niêng tín ngưỡng đơơng chr’năp âng zr’lụ cảng thị a hay cơnh: bhiệc bhuoih apêê dang ơy zooi đoọng ha đhanuôr lướt biển, cha groong đoọng ha n’niên ca coon liêm choom; bhiệc t’pâh apêê c’leh ngư, tiều, canh, mục lâng pazêng pr’đhang: ma nuyh xoọc col n’loong, prươh crâng nong đác k’rịa. Lâh mơ c’nặt bhuôih, dzợ vêy bhiệc bhan lâng bấc chr’ơh ty đanh, nghệ thuật hát bội, hội bài chòi ty, biểu diễn võ cổ truyền lêy t’pâh bấc đhanuôr lâng t’mooi ting pâh./.

Bình Định đón Bằng di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội Chùa Bà - Cảng thị Nước Mặn

Sáng 19/2, UBND huyện Tuy Phước phối hợp với Sở Văn hoá và Thể thao tỉnh Bình Định tổ chức lễ đón Bằng di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội Chùa Bà - Cảng thị Nước Mặn tại thôn An Hòa, xã Phước Quang, huyện Tuy Phước. Đây là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia thứ tư của này được ghi danh, tiếp sau võ cổ truyền Bình Định, hát bội Bình Định và nghệ thuật bài chòi Bình Định.

Vào khoảng cuối thế kỷ XVI đầu thế kỷ XVII, nhiều người Hoa di cư đến Nước Mặn thuộc huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định, lập nên phố xá buôn bán sầm uất, mang theo tín ngưỡng thờ Quan Thánh và Thiên Hậu. Nơi đây tàu thuyền và các thương nhân nước ngoài thường xuyên lui tới buôn bán, trao đổi hàng hóa, đánh dấu đời sống phồn hoa đô hội của phủ Quy Nhơn xưa và của cả xứ Đàng Trong. Nước Mặn còn là địa điểm diễn ra quá trình nghiên cứu việc Latinh hóa tiếng Việt, góp phần quan trọng vào việc sáng tạo ra chữ Quốc ngữ ở Việt Nam.

Chùa Bà được dựng lên vào giai đoạn này. Từ giữa thế kỷ XVIII trở về sau, cư dân vùng đô thị Nước Mặn thường đến Chùa Bà để đi lễ tỏ lòng cảm ơn Thiên Hậu Thánh Mẫu đã phù hộ cho họ di cư an toàn đến vùng đất mới, đồng thời, cầu mong một cuộc sống sung túc, đủ đầy. Chánh điện Chùa Bà có ngai thờ thần Thành Hoàng đặt cạnh ngai thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu. Du khách thập phương lui tới Chùa Bà ngày càng đông, hình thức tín ngưỡng cũng dần lớn lên, Lễ hội Chùa Bà - Cảng thị Nước Mặn dần hình thành và được duy trì, lưu truyền cho đến ngày nay.

Lễ hội Chùa Bà - Cảng thị Nước Mặn được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào 4/8/2022. Đây là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia thứ tư của tỉnh Bình Định được ghi danh, tiếp sau Võ cổ truyền Bình Định, Hát bội Bình Định và Nghệ thuật Bài chòi Bình Định.

Từ ngày 19 đến ngày 21/2/2023, Ban Quản lý Chùa Bà phối với UBND huyện Tuy Phước sẽ tổ chức Lễ hội Chùa Bà - Cảng thị Nước Mặn. Lễ hội diễn ra với nhiều nghi lễ, tín ngưỡng mang tính đặc trưng của vùng cảng thị xưa như: lễ tế các vị thần linh đã phù hộ cho người đi biển, buôn bán, che chở cho đời sống tinh thần, vật chất của người dân, bảo hộ cho việc sinh sản mẹ tròn con vuông; lễ rước các biểu trưng ngư, tiều, canh, mục với những hình tượng như: người đốn cây, khai phá rừng ngập mặn. Ngoài phần lễ, còn có phần hội với nhiều trò chơi dân gian, nghệ thuật hát bội, hội bài chòi cổ, biểu diễn võ cổ truyền hứa hẹn thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia./.