Đhr’năng la lua đoọng lêy, vêy đhị âi năl trưah bhlêh zr’năh k’đhap, đơơng âng dịch vụ công chô tươc vêêl bhươl; vêy đhị công dzợ đh’vơ, căh âi pân bhrợ đợ bh’rợ crêê âng thẩm quyền, bh’nơơn bh’rợ căh âi cơnh cr’noọ. Cán bộ chr’val xooc ăt zâng lâng bâc râu ga lêêh ga lêêng, k’đhap k’ra cơnh lâng c’lâng xa nay âi moon năc p’zay bhrợ pa liêm xang.

BHA AR XRĂ 1- CÁN BỘ CƠ SỞ: GA LÊÊH BÂC RÂU, MOON LÂNG BHRỢ TƯƠC MƠ LIÊM XANG

Muy t’ngay đơơh ra diu, t’cooh Nguyễn Thanh Hóa, 64 c’moo, ăt coh vêêl Phú Vinh, bh’dzang lươt tươc UBND chr’val Kim Phú, tỉnh Quảng Trị (chr’hoong Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình ty) bh’dzang dzung đa đơơh lâh t’ngay c’xu. Têy k’đhơợng ta la bìa bhrôông dzợ t’mêê, t’cooh k’đhơợng pa nhâm, ăt ta lâh moọng lêy. Năc đoo bha ar xay moon quyền đươi dua k’tiêc, g’luh tr’nơơp đơơng đh’nơc pr’loọng đong. Đhăm k’tiêc n’năc pr’loọng đong t’cooh âi ăt ma mông tơợ đanh, n’đhang pr’ăt tr’mông zr’năh k’đhap, đong đoo năc ăt ch’ngai trụ sở chr’val lâh 20 cây số, tu cơnh đêêc tươc bêl mơ t’cooh a đoo vêy ha dợ pa chăp tươc bh’rợ bhrợ bha ar. Đoọng vêy bêêl bha ar bhrôông nâu câi, t’cooh Hóa năc đhêêng lươt ra vach bơr pêee chu lâng căh bhr’nêy bhrợ bha ar pa tơ u choom đơơh mơ đêêc. Zâp râu bha ar pa tơ zêng bhrợ đhị chr’val, cán bộ pa choom đoọng liêm ghit, a đoo doó châc lươt ra vach bâc chu ooy chr’hoong cơnh l’lăm ahay. K’đhơợng bêệ bha ar bhrôông coh têy, t’cooh Hóa căh mă p’lơơp râu yêm loom:“T’ngay đâu bơơn đơp bha ar bhrôông, đơơng chô ha ca coon ca điêl năc hâu dzợ lâh mơ yêm loom luônh. Nâu câi câp chr’val đăn đha nuôr, đha nuôr buôn bă lâh, bh’rợ âng cán bộ năc xiêr tươc đha nuôr tu cơnh đêêc liêm choom lâh. Ha dang bơơn đoọng điểm xay moon ooy cán bộ, đhêêng cơnh phòng địa chính coh UBND chr’val Kim Phú năc acu đoọng 9 điểm”.

N’đăh hoọng zâp bêệ bha ar bhrôông năc đoo râu lưch loom luônh âng apêê cán bộ cơnh anoo Hoàng Đức Vũ, chuyên viên chr’val Kim Phú. Ting pa bhrợ coh tuyến chr’hoong, nâu câi chô ooy chr’val, anoo k’đhơợng bhrợ bâc bh’rợ lâng xay bhrợ bâc bha ar pa tơ. Anoo ta luôn ăt ga bọ ghit vêêl đong bêl t’ngay lâng meh toong ha dum đoọng xay bhrợ coh hệ thống năc đăn cơnh căh vêy t’ngay đhêy. Xăl tu tơt đương đhị trụ sở, anoo Vũ đh’rưah lâng c’bhuh cán bộ đơơng bản đồ chô tươc vêêl bhươl lum đha nuôr, pa choom đoọng ha đha nuôr lâng vêy bêl năc xră đoọng bha ar ha đha nuôr acoon coh. Đươi lươt tươc vêêl bhươl, chr’val âi bơơn lêy 77 pr’loọng đha nuôr k’đoong bha ar bhrôông k’noọ 20 c’moo tu đhr’năng cr’zọ zêê l’lăm ahay. Xooc đâu, bêl căh dzợ vêy câp p’pâng, chính quyền chr’val âi tươc xay bhrợ lâng k’đhơợng trách nhiệm tươc x’ría. A noo Vũ năc ch’mêêt lêy ghit, đơp pay cớ ting bộ hồ sơ dzợ k’đoong đoọng xay bhrợ pa liêm xang ha đha nuôr:“Bêl xơợng bhrợ ha đha nuôr năc azi pân bhrợ lâng pân k’đhơợng trách nhiệm. Bêl hồ sơ zâp pr’đơợ năc azi vêy pay đoọng bha ar xay moon quyền đươi dua k’tiêc, doó dzợ đương kía tơợ ngai n’lơơng. Bh’rợ n’nâu bơơn bh’cộ chr’val zooi đoọng lưch loom. Luật K’tiêc k’bai 2024 vêy c’lâng bhrợ t’buôn lâh l’lăm, cán bộ buôn bhrợ têng. Azi đhêêng dzợ ga lêêh m’bứi, n’đhang pa chô câ năc choom xay bhrợ đoọng ha đha nuôr, zâp ngai yêm loom”.

N’đhơ muy phòng ban câp chr’val nâu câi năc k’đhơợng bhrợ bh’rợ âng 6-7 sở, ngành coh đhr’năng căh zâp ma nưih pa bhrợ, cán bộ công p’zay n’jưah bhrợ n’jưah học, năl xay t’mooh chuyên môn đhị apêê c’bhuh coh Zalo đoọng trưah bhlêh râu zr’năh k’đhap ting xa nay “ch’păt ghit”, t’bhlâng căh đơc đha nuôr đương. Đươi cơnh đêêc, bâc cơnh bhrợ t’mêê đơơng hành chính công chô ooy cơ sở âi pa dưr râu liêm choom, pa đhang moon cơnh pr’đhang bh’rợ “Chính quyền lưu động” coh chr’val Tuyên Hóa (Quảng Trị) căh câ “Bha lăh têy p’têêt dal” đhị chr’val Tịnh Khê (Quảng Ngãi). Căh xay moon x’ría tuần, cán bộ đơơng máy tính xiêr tươc vêêl bhươl đoọng trực tiếp xay bhrợ k’ha riêng hồ sơ đhị đêêc, bhrợ đoọng ha ma nưih khuch goo đhị đong lâng pa choom đoọng đha nuôr bhrợ pa looih lâng pr’đơợ số.

Ting t’cooh Đặng Sinh, Giám đốc Trung tâm Phụ vụ hành chính công chr’val Tịnh Khê, năc râu bhriêl g’lăng lâng lưch loom luônh n’nâu xooc tr’xin bhrợ pa dưr muy c’lâng bh’rợ bhrợ ha đha nuôr liêm choom, liêm glăp lâng pr’đhang chính quyền t’mêê.“P’têêt lâng bh’rợ n’năc năc đoo bhrợ pa dưr “vêêl bhriêl g’lăng”. Pa chăp tươc bh’rợ xăl tơợ c’lâng bhrợ k’đhơợng lêy dzang k’đhơợng bhrợ lâng dzang bhrợ ha đha nuôr lâng pay râu crêê loom âng đha nuôr năc cr’noọ xa nay dal bhlâng”.

Xơợng bhrợ cr’đhơợng xa nay “Vêêl đong quyết, bhrợ lâng k’đhơợng trách nhiệm”, cấp chr’val nâu câi k’đhơợng bhrợ lâh 1.000 râu bh’rợ tơợ tuyến m’piing; đhêêng cơnh bh’rợ n’đăh k’tiêc k’bai vêy 93 thẩm quyền chr’năp, cơnh pa đơp, pa rach căh câ pay đoọng bha ar bhrôông g’luh tr’nơơp. Bh’rợ pac quyền k’rơ p’têêt lâng trách nhiệm dal âi tân leh ghit: vêy đhị dưr vaih liêm choom, n’đhang công căh hăt vêêl đong dzợ đh’vơ, căh năl cơnh bhrợ têng. Lêy pa zum ooy đhr’năng n’nâu, t’cooh Nguyễn Đình Trung, Bí thư Thành ủy Huế lâng t’cooh Bhling Mia, Bí thư Đảng ủy chr’val Tây Giang (thành phố Đà Nẵng) đoọng năl:

 “Công dzợ đh’vơ căh năl cơnh bhrợ coh k’đhơợng xay, z’hai ting pâh xay moon đoọng bhrợ têng muy bơr bh’rợ căh âi crêê cơnh cr’noọ bh’rợ t’mêê”.

“Thành phố pay đoọng 2 tỷ đồng n’đhang ha dang chr’val câl đợ công nghệ năc căh liêm glăp, brương tr’nu crêê k’đoong năc ng’cơnh bhrợ? Cơ quan chuyên môn căh âi vêy râu pa choom đoọng đhị bêl cán bộ chr’val đăn cơnh căh âi bơơn pa choom liêm ta nih”.

Đhr’năng la lua đoọng lêy, n’đhơ bh’rợ lâng pr’đơợ âi ghit n’đhang loom k’pân lêt, đương g’nưm lâng looih đương kía râu pa choom đoọng công dzợ bhrợ k’zih đhr’năng bhrợ têng coh bâc vêêl đong. Pa đhang cơnh đhị Quảng Ngãi, râu k’đhap bhlâng ooy chuyển đổi số năc k’đươi tỉnh choom ta luôn pa choom đoọng, vêy cơnh năc “k’đhơợng têy pa choom bh’rợ” ha k’ha riêng cán bộ vêêl đong.

Đhị bêl đêêc, coh Đà Nẵng, đhr’năng u xưa cán bộ công bâc n’đhang căh zâp ma nưih pa bhrợ chuyên môn công bâc âi bhrợ k’đoong ngân cơnh lâng lâh 17.300 hồ sơ căh loon xay bhrợ coh 4 c’xêê tơơp c’moo 2026, bâc năc coh bh’rợ ha rêê đhuôch lâng môi trường. Lêy pa tih ooy đhr’năg k’zih n’nâu, t’cooh Lê Ngọc Quang, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng âi ch’ol moon đợ zr’năh k’đhap bha lâng choom đơơh trưah bhlêh:“Căh choom đươi đhr’năng pa bhrợ da dươl, g’đach, gr’zọ zêê. Căh choom đươi đợ cán bộ, công chức, viên chức đhur, k’zih, căh vêy z’hai pa bhrợ, căh vêy trách nhiệm, dzơơng glao bhrợ cr’đơơng tươc bh’nơơn bh’rợ za zum. Năc choom tr’xăl k’rơ, tr’xăl đơơh tơợ loom cr’noọ “yêm têêm” dzang “ma năl bhrợ, bhrợ bhrơợng, liêm choom”, pay bh’nơơn bhrợ têng bhrợ đh’năng đăng chr’năp bhlâng”./.

CÁN BỘ CƠ SỞ VÀ THƯỚC ĐO LÒNG DÂN

BÀI 1- CÁN BỘ CƠ SỞ: ÁP LỰC CAO, NÓI VÀ LÀM ĐẾN CÙNG

Sau gần 1 năm triển khai, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã đạt nhiều kết quả tích cực. Nhiều quyền hạn trước đây thuộc cấp huyện, cấp tỉnh nay chuyển về cấp cơ sở. Thực tế cho thấy, có nơi chủ động tháo gỡ, xử lý vướng mắc, đưa dịch vụ công về tận thôn, bản; có nơi vẫn còn lúng túng, chưa dám quyết những việc thuộc thẩm quyền, hiệu quả chưa như mong đợi. Cán bộ xã đang chịu áp lực cao với phương châm hành động nói là làm đến cùng.

Một buổi sáng đẹp trời, ông Nguyễn Thanh Hóa, 64 tuổi, ở bản Phú Vinh, bước ra khỏi trụ sở UBND xã Kim Phú, tỉnh Quảng Trị (huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình cũ) với dáng đi nhanh nhẹn hơn thường ngày. Cầm trên tay tấm bìa đỏ mới toanh, ông nâng niu, lật đi lật lại, ngắm mãi không rời. Đó là giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, lần đầu tiên mang tên gia đình ông. Mảnh đất đó gia đình ông đã ở từ lâu, nhưng cuộc sống khó khăn, nhà ông lại cách trụ sở xã hơn 20 cây số nên đến khi về già ông mới nghĩ đến chuyện làm sổ. Để có tấm bìa đỏ hôm nay, ông Hóa chỉ phải đi lại vài lần và không ngờ thủ tục lại gọn đến vậy. Tất cả các bước làm ngay tại xã, cán bộ hướng dẫn cụ thể, ông không phải ngược lên huyện như trước. Cầm tấm sổ đỏ trên tay, ông Hóa không giấu được niềm vui:“Hôm nay nhận được sổ đỏ, đưa về cho vợ con sẽ rất vui mừng. Bây giờ cấp xã sát dân, người dân thuận tiện hơn, công việc của cán bộ trực tiếp với người dân nên gần gũi hơn, chân tình hơn, sát sao hơn. Nếu được chấm điểm đánh giá về cán bộ, riêng phòng địa chính ở UBND xã Kim Phú về sự hài lòng thì tôi sẽ chấm 9 điểm”.

Đằng sau mỗi tấm bìa đỏ là sự tận tụy của những cán bộ như anh Hoàng Đức Vũ, chuyên viên xã Kim Phú. Từng công tác ở tuyến huyện, nay về xã, anh kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực và phải xử lý khối lượng hồ sơ khổng lồ. Anh luôn bám sát địa bàn vào ban ngày và thức trắng đêm xử lý hệ thống mà gần như không có ngày nghỉ. Thay vì ngồi chờ tại trụ sở, anh Vũ cùng đoàn cán bộ mang bản đồ về tận thôn, bản tiếp dân, tận tình hướng dẫn và thậm chí viết hộ hồ sơ cho đồng bào thiểu số. Nhờ đi thực tế, xã đã phát hiện 77 hộ dân bị kẹt sổ đỏ gần 20 năm do tình trạng đùn đẩy, bao biện trước đây. Hiện nay, khi không còn cấp trung gian, chính quyền xã trực tiếp giải quyết và chịu trách nhiệm đến cùng. Anh Vũ lại tận mẫn kiểm tra, nhận lại từng bộ hồ sơ tồn đọng để trực tiếp tháo gỡ dứt điểm cho bà con.“Khi thực hiện cho người dân thì chúng tôi dám làm và dám chịu trách nhiệm. Khi hồ sơ đảm bảo đủ điều kiện thì chúng tôi sẽ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chứ không chịu áp lực từ ai. Việc này được lãnh đạo xã ủng hộ nhiệt tình. Luật Đất đai 2024 có hướng mở hơn so với trước, cán bộ dễ làm. Chúng tôi có thể hơi vất vả một tý nhưng bù lại có thể giải quyết được cho người dân, bà con vui vẻ”.

Dù một phòng ban cấp xã nay phải gánh phần việc của 6-7 sở, ngành trong tình trạng thiếu nhân sự, cán bộ vẫn nỗ lực vừa làm vừa học, linh hoạt tham vấn chuyên môn qua các nhóm Zalo để tháo gỡ ngay vướng mắc theo tinh thần "sáu rõ", quyết không để dân chờ. Nhờ đó, nhiều sáng kiến đưa hành chính công về cơ sở đã phát huy hiệu quả, tiêu biểu như mô hình “Chính quyền lưu động” ở xã Tuyên Hóa (Quảng Trị) hay “Cánh tay nối dài” tại xã Tịnh Khê (Quảng Ngãi). Không quản ngại cuối tuần, cán bộ mang máy tính xuống tận thôn, bản để trực tiếp giải quyết hàng trăm hồ sơ tại chỗ, phục vụ người khuyết tật tận nhà và hướng dẫn bà con làm quen nền tảng số.

Theo ông Đặng Sinh, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Tịnh Khê, chính sự linh hoạt và tận tụy này đang từng bước định hình một phương thức phục vụ nhân dân ưu việt, hoàn toàn phù hợp với mô hình chính quyền mới.“Gắn với việc đó là xây dựng “thôn thông minh”. Hướng tới việc chuyển từ tư duy quản lý sang quản trị và chuyển sang phục vụ người dân và lấy sự hài lòng của họ là tiêu chí cao nhất”.

Thực hiện nguyên tắc “địa phương quyết, làm và chịu trách nhiệm”, cấp xã nay gánh vác hơn 1.000 nhiệm vụ từ tuyến trên; riêng lĩnh vực đất đai có 93 thẩm quyền quan trọng như giao, thu hồi hay cấp sổ đỏ lần đầu. Việc phân quyền mạnh mẽ gắn liền với trách nhiệm cao đã bộc lộ rõ bức tranh đa chiều: có nơi chuyển biến rất tích cực, nhưng cũng không ít cơ sở còn lúng túng. Nhìn nhận về thực tế này, ông Nguyễn Đình Trung, Bí thư Thành ủy Huế và ông Bling Mia, Bí thư Đảng ủy xã Tây Giang (thành phố Đà Nẵng) cho biết:

“Vẫn còn lúng túng trong điều hành, năng lực tham mưu tổ chức thực hiện một số lĩnh vực chưa theo kịp yêu cầu nhiệm vụ mới”.

“Thành phố cấp về 2 tỷ đồng nhưng nếu xã mua những công nghệ không phù hợp, sau này bị tắc nghẽn thì phải làm sao? Cơ quan chuyên môn chưa có hướng dẫn trong khi cán bộ xã gần như “tay ngang”.

Thực tế cho thấy, dù nhiệm vụ và nguồn lực đã rõ nhưng tâm lý sợ sai, ỷ lại và thói quen chờ hướng dẫn vẫn làm chậm tiến độ công việc ở nhiều địa phương. Điển hình như tại Quảng Ngãi, rào cản lớn về chuyển đổi số buộc tỉnh phải liên tục tập huấn, thậm chí "cầm tay chỉ việc" cho hàng trăm cán bộ cơ sở.

Trong khi đó, tại Đà Nẵng, tình trạng thừa cán bộ chung nhưng thiếu nhân lực chuyên môn đã gây ra điểm nghẽn nghiêm trọng với hơn 17.300 hồ sơ trễ hạn chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026, chủ yếu ở lĩnh vực nông nghiệp và môi trường. Nhìn nhận thẳng thắn về thực trạng chậm trễ này, ông Lê Ngọc Quang, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng đã chỉ rõ những vướng mắc cốt lõi cần nhanh chóng tháo gỡ:“Không thể chấp nhận tình trạng làm việc cầm chừng, né tránh, đùn đẩy. Không thể chấp nhận những cán bộ, công chức, viên chức yếu kém, hạn chế về năng lực, thiếu trách nhiệm, “chây ì”, làm ảnh hưởng kết quả thực hiện nhiệm vụ chung. Phải chuyển mạnh, chuyển ngay từ tư duy “an toàn” sang “chủ động, quyết liệt, hiệu quả”, lấy kết quả thực thi làm thước đo quan trọng nhất”./.